૫. માતાપુત્તસુત્તં

૫૫. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સાવત્થિયં ઉભો માતાપુત્તા વસ્સાવાસં ઉપગમિંસુ [ઉપસઙ્કમિંસુ (ક.)] – ભિક્ખુ ચ ભિક્ખુની ચ. તે અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ અભિણ્હં દસ્સનકામા અહેસું. માતાપિ પુત્તસ્સ અભિણ્હં દસ્સનકામા અહોસિ; પુત્તોપિ માતરં અભિણ્હં દસ્સનકામો અહોસિ. તેસં અભિણ્હં દસ્સના સંસગ્ગો અહોસિ. સંસગ્ગે સતિ વિસ્સાસો અહોસિ. વિસ્સાસે સતિ ઓતારો અહોસિ. તે ઓતિણ્ણચિત્તા સિક્ખં અપચ્ચક્ખાય દુબ્બલ્યં અનાવિકત્વા મેથુનં ધમ્મં પટિસેવિંસુ.

અથ ખો સમ્બહુલા ભિક્ખૂ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો તે ભિક્ખૂ ભગવન્તં એતદવોચું – ‘‘ઇધ, ભન્તે, સાવત્થિયં ઉભો માતાપુત્તા વસ્સાવાસં ઉપગમિંસુ – ભિક્ખુ ચ ભિક્ખુની ચ, તે અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ અભિણ્હં દસ્સનકામા અહેસું, માતાપિ પુત્તસ્સ અભિણ્હં દસ્સનકામા અહોસિ, પુત્તોપિ માતરં અભિણ્હં દસ્સનકામો અહોસિ. તેસં અભિણ્હં દસ્સના સંસગ્ગો અહોસિ, સંસગ્ગે સતિ વિસ્સાસો અહોસિ, વિસ્સાસે સતિ ઓતારો અહોસિ, તે ઓતિણ્ણચિત્તા સિક્ખં અપચ્ચક્ખાય દુબ્બલ્યં અનાવિકત્વા મેથુનં ધમ્મં પટિસેવિંસૂ’’તિ.

‘‘કિં નુ સો, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસો મઞ્ઞતિ – ‘ન માતા પુત્તે સારજ્જતિ, પુત્તો વા પન માતરી’તિ? નાહં, ભિક્ખવે, અઞ્ઞં એકરૂપમ્પિ સમનુપસ્સામિ એવં [યં એવં (સી.)] રજનીયં એવં કમનીયં એવં મદનીયં એવં બન્ધનીયં એવં મુચ્છનીયં એવં અન્તરાયકરં અનુત્તરસ્સ યોગક્ખેમસ્સ અધિગમાય યથયિદં, ભિક્ખવે, ઇત્થિરૂપં. ઇત્થિરૂપે, ભિક્ખવે, સત્તા રત્તા ગિદ્ધા ગથિતા [ગધિતા (સ્યા. પી. ક.)] મુચ્છિતા અજ્ઝોસન્ના [અજ્ઝોપન્ના (બહૂસુ)]. તે દીઘરત્તં સોચન્તિ ઇત્થિરૂપવસાનુગા.

‘‘નાહં, ભિક્ખવે, અઞ્ઞં એકસદ્દમ્પિ…પે… એકગન્ધમ્પિ… એકરસમ્પિ… એકફોટ્ઠબ્બમ્પિ સમનુપસ્સામિ એવં રજનીયં એવં કમનીયં એવં મદનીયં એવં બન્ધનીયં એવં મુચ્છનીયં એવં અન્તરાયકરં અનુત્તરસ્સ યોગક્ખેમસ્સ અધિગમાય યથયિદં, ભિક્ખવે, ઇત્થિફોટ્ઠબ્બં. ઇત્થિફોટ્ઠબ્બે, ભિક્ખવે, સત્તા રત્તા ગિદ્ધા ગથિતા મુચ્છિતા અજ્ઝોસન્ના. તે દીઘરત્તં સોચન્તિ ઇત્થિફોટ્ઠબ્બવસાનુગા.

‘‘ઇત્થી, ભિક્ખવે, ગચ્છન્તીપિ પુરિસસ્સ ચિત્તં પરિયાદાય તિટ્ઠતિ; ઠિતાપિ…પે… નિસિન્નાપિ… સયાનાપિ… હસન્તીપિ… ભણન્તીપિ… ગાયન્તીપિ… રોદન્તીપિ… ઉગ્ઘાતિતાપિ [ઉગ્ઘાનિતાપિ (સી.)] … મતાપિ પુરિસસ્સ ચિત્તં પરિયાદાય તિટ્ઠતિ. યઞ્હિ તં, ભિક્ખવે, સમ્મા વદમાનો વદેય્ય – ‘સમન્તપાસો મારસ્સા’તિ માતુગામંયેવ સમ્મા વદમાનો વદેય્ય – ‘સમન્તપાસો મારસ્સા’’’તિ.

‘‘સલ્લપે અસિહત્થેન, પિસાચેનાપિ સલ્લપે;

આસીવિસમ્પિ આસીદે [આસદ્દે (સ્યા. કં.)], યેન દટ્ઠો ન જીવતિ.

‘‘નત્વેવ એકો એકાય, માતુગામેન સલ્લપે;

મુટ્ઠસ્સતિં તા બન્ધન્તિ, પેક્ખિતેન સિતેન ચ [મ્હિતેન ચ (સ્યા. કં.)].

‘‘અથોપિ દુન્નિવત્થેન, મઞ્જુના ભણિતેન ચ;

નેસો જનો સ્વાસીસદો, અપિ ઉગ્ઘાતિતો મતો.

‘‘પઞ્ચ કામગુણા એતે, ઇત્થિરૂપસ્મિં દિસ્સરે;

રૂપા સદ્દા રસા ગન્ધા, ફોટ્ઠબ્બા ચ મનોરમા.

‘‘તેસં કામોઘવૂળ્હાનં, કામે અપરિજાનતં;

કાલં ગતિ [ગતિં (સી. સ્યા. કં. પી.)] ભવાભવં, સંસારસ્મિં પુરક્ખતા.

‘‘યે ચ કામે પરિઞ્ઞાય, ચરન્તિ અકુતોભયા;

તે વે પારઙ્ગતા લોકે, યે પત્તા આસવક્ખય’’ન્તિ. પઞ્ચમં;