૩. ઇટ્ઠસુત્તં

૪૩. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો અનાથપિણ્ડિકં ગહપતિં ભગવા એતદવોચ –

‘‘પઞ્ચિમે, ગહપતિ, ધમ્મા ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા દુલ્લભા લોકસ્મિં. કતમે પઞ્ચ? આયુ, ગહપતિ, ઇટ્ઠો કન્તો મનાપો દુલ્લભો લોકસ્મિં; વણ્ણો ઇટ્ઠો કન્તો મનાપો દુલ્લભો લોકસ્મિં; સુખં ઇટ્ઠં કન્તં મનાપં દુલ્લભં લોકસ્મિં; યસો ઇટ્ઠો કન્તો મનાપો દુલ્લભો લોકસ્મિં; સગ્ગા ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા દુલ્લભા લોકસ્મિં. ઇમે ખો, ગહપતિ, પઞ્ચ ધમ્મા ઇટ્ઠા કન્તા મનાપા દુલ્લભા લોકસ્મિં.

‘‘ઇમેસં ખો, ગહપતિ, પઞ્ચન્નં ધમ્માનં ઇટ્ઠાનં કન્તાનં મનાપાનં દુલ્લભાનં લોકસ્મિં ન આયાચનહેતુ વા પત્થનાહેતુ વા [ન પત્થનાહેતુ વા (સ્યા. કં. પી.)] પટિલાભં વદામિ. ઇમેસં ખો, ગહપતિ, પઞ્ચન્નં ધમ્માનં ઇટ્ઠાનં કન્તાનં મનાપાનં દુલ્લભાનં લોકસ્મિં આયાચનહેતુ વા પત્થનાહેતુ વા પટિલાભો અભવિસ્સ, કો ઇધ કેન હાયેથ?

‘‘ન ખો, ગહપતિ, અરહતિ અરિયસાવકો આયુકામો આયું આયાચિતું વા અભિનન્દિતું વા આયુસ્સ વાપિ હેતુ. આયુકામેન, ગહપતિ, અરિયસાવકેન આયુસંવત્તનિકા પટિપદા પટિપજ્જિતબ્બા. આયુસંવત્તનિકા હિસ્સ પટિપદા પટિપન્ના આયુપટિલાભાય સંવત્તતિ. સો લાભી હોતિ આયુસ્સ દિબ્બસ્સ વા માનુસસ્સ વા.

‘‘ન ખો, ગહપતિ, અરહતિ અરિયસાવકો વણ્ણકામો વણ્ણં આયાચિતું વા અભિનન્દિતું વા વણ્ણસ્સ વાપિ હેતુ. વણ્ણકામેન, ગહપતિ, અરિયસાવકેન વણ્ણસંવત્તનિકા પટિપદા પટિપજ્જિતબ્બા. વણ્ણસંવત્તનિકા હિસ્સ પટિપદા પટિપન્ના વણ્ણપટિલાભાય સંવત્તતિ. સો લાભી હોતિ વણ્ણસ્સ દિબ્બસ્સ વા માનુસસ્સ વા.

‘‘ન ખો, ગહપતિ, અરહતિ અરિયસાવકો સુખકામો સુખં આયાચિતું વા અભિનન્દિતું વા સુખસ્સ વાપિ હેતુ. સુખકામેન, ગહપતિ, અરિયસાવકેન સુખસંવત્તનિકા પટિપદા પટિપજ્જિતબ્બા. સુખસંવત્તનિકા હિસ્સ પટિપદા પટિપન્ના સુખપટિલાભાય સંવત્તતિ. સો લાભી હોતિ સુખસ્સ દિબ્બસ્સ વા માનુસસ્સ વા.

‘‘ન ખો, ગહપતિ, અરહતિ અરિયસાવકો યસકામો યસં આયાચિતું વા અભિનન્દિતું વા યસસ્સ વાપિ હેતુ. યસકામેન, ગહપતિ, અરિયસાવકેન યસસંવત્તનિકા પટિપદા પટિપજ્જિતબ્બા. યસસંવત્તનિકા હિસ્સ પટિપદા પટિપન્ના યસપટિલાભાય સંવત્તતિ. સો લાભી હોતિ યસસ્સ દિબ્બસ્સ વા માનુસસ્સ વા.

‘‘ન ખો, ગહપતિ, અરહતિ અરિયસાવકો સગ્ગકામો સગ્ગં આયાચિતું વા અભિનન્દિતું વા સગ્ગાનં વાપિ હેતુ. સગ્ગકામેન, ગહપતિ, અરિયસાવકેન સગ્ગસંવત્તનિકા પટિપદા પટિપજ્જિતબ્બા. સગ્ગસંવત્તનિકા હિસ્સ પટિપદા પટિપન્ના સગ્ગપટિલાભાય સંવત્તતિ. સો લાભી હોતિ સગ્ગાન’’ન્તિ.

‘‘આયું વણ્ણં યસં કિત્તિં, સગ્ગં ઉચ્ચાકુલીનતં;

રતિયો પત્થયાનેન [પત્થયમાનેન (ક.)], ઉળારા અપરાપરા.

‘‘અપ્પમાદં પસંસન્તિ, પુઞ્ઞકિરિયાસુ પણ્ડિતા;

‘‘અપ્પમત્તો ઉભો અત્થે, અધિગણ્હાતિ પણ્ડિતો.

‘‘દિટ્ઠે ધમ્મે ચ [દિટ્ઠેવ ધમ્મે (સી.)] યો અત્થો, યો ચત્થો સમ્પરાયિકો;

અત્થાભિસમયા ધીરો, પણ્ડિતોતિ પવુચ્ચતી’’તિ. તતિયં;