૪. મનાપદાયીસુત્તં

૪૪. એકં સમયં ભગવા વેસાલિયં વિહરતિ મહાવને કૂટાગારસાલાયં. અથ ખો ભગવા પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન ઉગ્ગસ્સ ગહપતિનો વેસાલિકસ્સ નિવેસનં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. અથ ખો ઉગ્ગો ગહપતિ વેસાલિકો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો ઉગ્ગો ગહપતિ વેસાલિકો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘સમ્મુખા મેતં, ભન્તે, ભગવતો સુતં સમ્મુખા પટિગ્ગહિતં – ‘મનાપદાયી લભતે મનાપ’ન્તિ. મનાપં મે, ભન્તે, સાલપુપ્ફકં [સાલિપુપ્ફકં (ક.)] ખાદનીયં; તં મે ભગવા પટિગ્ગણ્હાતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’’તિ. પટિગ્ગહેસિ ભગવા અનુકમ્પં ઉપાદાય.

‘‘સમ્મુખા મેતં, ભન્તે, ભગવતો સુતં સમ્મુખા પટિગ્ગહિતં – ‘મનાપદાયી લભતે મનાપ’ન્તિ. મનાપં મે, ભન્તે, સમ્પન્નકોલકં સૂકરમંસં [સમ્પન્નસૂકરમંસં (સી.), સમ્પન્નવરસૂકરમંસં (સ્યા.)]; તં મે ભગવા પટિગ્ગણ્હાતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’’તિ. પટિગ્ગહેસિ ભગવા અનુકમ્પં ઉપાદાય.

‘‘સમ્મુખા મેતં, ભન્તે, ભગવતો સુતં સમ્મુખા પટિગ્ગહિતં – ‘મનાપદાયી લભતે મનાપ’ન્તિ. મનાપં મે, ભન્તે, નિબ્બત્તતેલકં [નિબદ્ધતેલકં (પી. સી. અટ્ઠ.), નિબ્બટ્ટતેલકં (સ્યા. અટ્ઠ.)] નાલિયસાકં; તં મે ભગવા પટિગ્ગણ્હાતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’’તિ. પટિગ્ગહેસિ ભગવા અનુકમ્પં ઉપાદાય.

‘‘સમ્મુખા મેતં, ભન્તે, ભગવતો સુતં સમ્મુખા પટિગ્ગહિતં – ‘મનાપદાયી લભતે મનાપ’ન્તિ. મનાપો મે, ભન્તે, સાલીનં ઓદનો વિચિતકાળકો [વિગતકાલકો (સ્યા. કં. પી. ક.)] અનેકસૂપો અનેકબ્યઞ્જનો; તં મે ભગવા પટિગ્ગણ્હાતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’’તિ. પટિગ્ગહેસિ ભગવા અનુકમ્પં ઉપાદાય.

‘‘સમ્મુખા મેતં, ભન્તે, ભગવતો સુતં સમ્મુખા પટિગ્ગહિતં – ‘મનાપદાયી લભતે મનાપ’ન્તિ. મનાપાનિ મે, ભન્તે, કાસિકાનિ વત્થાનિ; તાનિ મે ભગવા પટિગ્ગણ્હાતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’’તિ. પટિગ્ગહેસિ ભગવા અનુકમ્પં ઉપાદાય.

‘‘સમ્મુખા મેતં, ભન્તે, ભગવતો સુતં સમ્મુખા પટિગ્ગહિતં – ‘મનાપદાયી લભતે મનાપ’ન્તિ. મનાપો મે, ભન્તે, પલ્લઙ્કો ગોનકત્થતો પટલિકત્થતો કદલિમિગપવરપચ્ચત્થરણો [કાદલિમિગપવરપચ્ચત્થરણો (સી.)] સઉત્તરચ્છદો ઉભતોલોહિતકૂપધાનો. અપિ ચ, ભન્તે, મયમ્પેતં જાનામ – ‘નેતં ભગવતો કપ્પતી’તિ. ઇદં મે, ભન્તે, ચન્દનફલકં અગ્ઘતિ અધિકસતસહસ્સં; તં મે ભગવા પટિગ્ગણ્હાતુ અનુકમ્પં ઉપાદાયા’’તિ. પટિગ્ગહેસિ ભગવા અનુકમ્પં ઉપાદાય. અથ ખો ભગવા ઉગ્ગં ગહપતિં વેસાલિકં ઇમિના અનુમોદનીયેન અનુમોદિ –

‘‘મનાપદાયી લભતે મનાપં,

યો ઉજ્જુભૂતેસુ [ઉજુભૂતેસુ (સ્યા. કં. પી.)] દદાતિ છન્દસા;

અચ્છાદનં સયનમન્નપાનં [સયનમથન્નપાનં (સી. સ્યા. કં. પી.)],

નાનાપ્પકારાનિ ચ પચ્ચયાનિ.

‘‘ચત્તઞ્ચ મુત્તઞ્ચ અનુગ્ગહીતં [અનગ્ગહીતં (સી. સ્યા. કં. પી.)],

ખેત્તૂપમે અરહન્તે વિદિત્વા;

સો દુચ્ચજં સપ્પુરિસો ચજિત્વા,

મનાપદાયી લભતે મનાપ’’ન્તિ.

અથ ખો ભગવા ઉગ્ગં ગહપતિં વેસાલિકં ઇમિના અનુમોદનીયેન અનુમોદિત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કામિ.

અથ ખો ઉગ્ગો ગહપતિ વેસાલિકો અપરેન સમયેન કાલમકાસિ. કાલઙ્કતો [કાલકતો (સી. સ્યા. કં. પી.)] ચ ઉગ્ગો ગહપતિ વેસાલિકો અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપજ્જિ. તેન ખો પન સમયેન ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો ઉગ્ગો દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતં ખો ઉગ્ગં દેવપુત્તં ભગવા એતદવોચ – ‘‘કચ્ચિ તે, ઉગ્ગ, યથાધિપ્પાયો’’તિ? ‘‘તગ્ઘ મે, ભગવા, યથાધિપ્પાયો’’તિ. અથ ખો ભગવા ઉગ્ગં દેવપુત્તં ગાથાહિ અજ્ઝભાસિ –

‘‘મનાપદાયી લભતે મનાપં,

અગ્ગસ્સ દાતા લભતે પુનગ્ગં;

વરસ્સ દાતા વરલાભિ હોતિ,

સેટ્ઠં દદો સેટ્ઠમુપેતિ ઠાનં.

‘‘યો અગ્ગદાયી વરદાયી, સેટ્ઠદાયી ચ યો નરો;

દીઘાયુ યસવા હોતિ, યત્થ યત્થૂપપજ્જતી’’તિ. ચતુત્થં;