૩. ઉગ્ગહસુત્તં

૩૩. એકં સમયં ભગવા ભદ્દિયે વિહરતિ જાતિયા વને. અથ ખો ઉગ્ગહો મેણ્ડકનત્તા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો ઉગ્ગહો મેણ્ડકનત્તા ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘અધિવાસેતુ મે, ભન્તે, ભગવા સ્વાતનાય અત્તચતુત્થો ભત્ત’’ન્તિ. અધિવાસેસિ ભગવા તુણ્હીભાવેન. અથ ખો ઉગ્ગહો મેણ્ડકનત્તા ભગવતો અધિવાસનં વિદિત્વા ઉટ્ઠાયાસના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કામિ.

અથ ખો ભગવા તસ્સા રત્તિયા અચ્ચયેન પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન ઉગ્ગહસ્સ મેણ્ડકનત્તુનો નિવેસનં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. અથ ખો ઉગ્ગહો મેણ્ડકનત્તા ભગવન્તં પણીતેન ખાદનીયેન ભોજનીયેન સહત્થા સન્તપ્પેસિ સમ્પવારેસિ. અથ ખો ઉગ્ગહો મેણ્ડકનત્તા ભગવન્તં ભુત્તાવિં ઓનીતપત્તપાણિં એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો ઉગ્ગહો મેણ્ડકનત્તા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇમા મે, ભન્તે, કુમારિયો પતિકુલાનિ ગમિસ્સન્તિ. ઓવદતુ તાસં, ભન્તે, ભગવા; અનુસાસતુ તાસં, ભન્તે, ભગવા, યં તાસં અસ્સ દીઘરત્તં હિતાય સુખાયા’’તિ.

અથ ખો ભગવા તા કુમારિયો એતદવોચ – ‘‘તસ્માતિહ, કુમારિયો, એવં સિક્ખિતબ્બં – ‘યસ્સ વો [યસ્સ ખો (સી. સ્યા. કં.)] માતાપિતરો ભત્તુનો દસ્સન્તિ અત્થકામા હિતેસિનો અનુકમ્પકા અનુકમ્પં ઉપાદાય, તસ્સ ભવિસ્સામ પુબ્બુટ્ઠાયિનિયો પચ્છાનિપાતિનિયો કિંકારપટિસ્સાવિનિયો મનાપચારિનિયો પિયવાદિનિયો’તિ. એવઞ્હિ વો, કુમારિયો, સિક્ખિતબ્બં.

‘‘તસ્માતિહ, કુમારિયો, એવં સિક્ખિતબ્બં – ‘યે તે ભત્તુ ગરુનો [ગુરુનો (ક.)] ભવિસ્સન્તિ માતાતિ વા પિતાતિ વા સમણબ્રાહ્મણાતિ વા, તે સક્કરિસ્સામ ગરું કરિસ્સામ [ગરુકરિસ્સામ (સી. સ્યા. કં. પી.)] માનેસ્સામ પૂજેસ્સામ અબ્ભાગતે ચ આસનોદકેન પટિપૂજેસ્સામા’તિ [પૂજેસ્સામાતિ (સી.)]. એવઞ્હિ વો, કુમારિયો, સિક્ખિતબ્બં.

‘‘તસ્માતિહ, કુમારિયો, એવં સિક્ખિતબ્બં – ‘યે તે ભત્તુ અબ્ભન્તરા કમ્મન્તા ઉણ્ણાતિ વા કપ્પાસાતિ વા, તત્થ દક્ખા ભવિસ્સામ અનલસા, તત્રુપાયાય વીમંસાય સમન્નાગતા, અલં કાતું અલં સંવિધાતુ’ન્તિ. એવઞ્હિ વો, કુમારિયો, સિક્ખિતબ્બં.

‘‘તસ્માતિહ, કુમારિયો, એવં સિક્ખિતબ્બં – ‘યો સો ભત્તુ અબ્ભન્તરો [અબ્ભન્તરે (ક.)] અન્તોજનો દાસાતિ વા પેસ્સાતિ વા કમ્મકરાતિ વા, તેસં કતઞ્ચ કતતો જાનિસ્સામ અકતઞ્ચ અકતતો જાનિસ્સામ, ગિલાનકાનઞ્ચ બલાબલં જાનિસ્સામ, ખાદનીયં ભોજનીયઞ્ચસ્સ પચ્ચંસેન [પચ્ચયં તેન (ક. સી.), પચ્ચયંસેન (સ્યા. કં.), પચ્ચયં સેનાસનં પચ્ચત્તંસેન (ક.) અ. નિ. ૮.૪૬] સંવિભજિસ્સામા’તિ [વિભજિસ્સામાતિ (સી. સ્યા. કં.)]. એવઞ્હિ વો, કુમારિયો, સિક્ખિતબ્બં.

‘‘તસ્માતિહ, કુમારિયો, એવં સિક્ખિતબ્બં – ‘યં ભત્તા આહરિસ્સતિ ધનં વા ધઞ્ઞં વા રજતં વા જાતરૂપં વા, તં આરક્ખેન [તં આરક્ખાય (સી.)] ગુત્તિયા સમ્પાદેસ્સામ, તત્થ ચ ભવિસ્સામ અધુત્તી અથેની અસોણ્ડી અવિનાસિકાયો’તિ. એવઞ્હિ વો, કુમારિયો, સિક્ખિતબ્બં. ઇમેહિ ખો, કુમારિયો, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો માતુગામો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા મનાપકાયિકાનં દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતી’’તિ.

‘‘યો નં ભરતિ સબ્બદા, નિચ્ચં આતાપિ ઉસ્સુકો;

સબ્બકામહરં પોસં, ભત્તારં નાતિમઞ્ઞતિ.

‘‘ન ચાપિ સોત્થિ ભત્તારં, ઇસ્સાચારેન [ઇચ્છાચારેન (સી.), ઇસ્સાવાદેન (પી.)] રોસયે;

ભત્તુ ચ ગરુનો સબ્બે, પટિપૂજેતિ પણ્ડિતા.

‘‘ઉટ્ઠાહિકા [ઉટ્ઠાયિકા (સ્યા. કં. ક.)] અનલસા, સઙ્ગહિતપરિજ્જના;

ભત્તુ મનાપં [મનાપા (સી.)] ચરતિ, સમ્ભતં અનુરક્ખતિ.

‘‘યા એવં વત્તતી નારી, ભત્તુછન્દવસાનુગા;

મનાપા નામ તે દેવા, યત્થ સા ઉપપજ્જતી’’તિ. તતિયં;