૨. ચુન્દીસુત્તં

૩૨. એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. અથ ખો ચુન્દી રાજકુમારી પઞ્ચહિ રથસતેહિ પઞ્ચહિ ચ કુમારિસતેહિ પરિવુતા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો ચુન્દી રાજકુમારી ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘અમ્હાકં, ભન્તે, ભાતા ચુન્દો નામ રાજકુમારો, સો એવમાહ – ‘યદેવ સો હોતિ ઇત્થી વા પુરિસો વા બુદ્ધં સરણં ગતો, ધમ્મં સરણં ગતો, સઙ્ઘં સરણં ગતો, પાણાતિપાતા પટિવિરતો, અદિન્નાદાના પટિવિરતો, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો, મુસાવાદા પટિવિરતો, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો, સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિંયેવ ઉપપજ્જતિ, નો દુગ્ગતિ’ન્તિ. સાહં, ભન્તે, ભગવન્તં પુચ્છામિ – ‘કથંરૂપે ખો, ભન્તે, સત્થરિ પસન્નો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિંયેવ ઉપપજ્જતિ, નો દુગ્ગતિં? કથંરૂપે ધમ્મે પસન્નો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિંયેવ ઉપપજ્જતિ, નો દુગ્ગતિં? કથંરૂપે સઙ્ઘે પસન્નો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિંયેવ ઉપપજ્જતિ, નો દુગ્ગતિં? કથંરૂપેસુ સીલેસુ પરિપૂરકારી કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિંયેવ ઉપપજ્જતિ, નો દુગ્ગતિ’’’ન્તિ?

‘‘યાવતા, ચુન્દિ, સત્તા અપદા વા દ્વિપદા વા ચતુપ્પદા વા બહુપ્પદા વા [અપાદા વા દ્વીપાદા વાચતુપ્પાદા વા બહુપ્પાદા વા (સી.) અ. નિ. ૪.૩૪; ઇતિવુ. ૯૦] રૂપિનો વા અરૂપિનો વા સઞ્ઞિનો વા અસઞ્ઞિનો વા નેવસઞ્ઞિનાસઞ્ઞિનો વા, તથાગતો તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો. યે ખો, ચુન્દિ, બુદ્ધે પસન્ના, અગ્ગે તે પસન્ના. અગ્ગે ખો પન પસન્નાનં અગ્ગો વિપાકો હોતિ.

‘‘યાવતા, ચુન્દિ, ધમ્મા સઙ્ખતા, અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ. યે, ચુન્દિ, અરિયે અટ્ઠઙ્ગિકે મગ્ગે પસન્ના, અગ્ગે તે પસન્ના, અગ્ગે ખો પન પસન્નાનં અગ્ગો વિપાકો હોતિ.

‘‘યાવતા, ચુન્દિ, ધમ્મા સઙ્ખતા વા અસઙ્ખતા વા, વિરાગો તેસં [તેસં ધમ્માનં (સી. પી. ક.)] અગ્ગમક્ખાયતિ, યદિદં – મદનિમ્મદનો પિપાસવિનયો આલયસમુગ્ઘાતો વટ્ટુપચ્છેદો તણ્હાક્ખયો વિરાગો નિરોધો નિબ્બાનં. યે ખો, ચુન્દિ, વિરાગે ધમ્મે પસન્ના, અગ્ગે તે પસન્ના. અગ્ગે ખો પન પસન્નાનં અગ્ગો વિપાકો હોતિ.

‘‘યાવતા, ચુન્દિ, સઙ્ઘા વા ગણા વા, તથાગતસાવકસઙ્ઘો તેસં અગ્ગમક્ખાયતિ, યદિદં – ચત્તારિ પુરિસયુગાનિ અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા, એસ ભગવતો સાવકસઙ્ઘો આહુનેય્યો પાહુનેય્યો દક્ખિણેય્યો અઞ્જલિકરણીયો અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સ. યે ખો, ચુન્દિ, સઙ્ઘે પસન્ના, અગ્ગે તે પસન્ના. અગ્ગે ખો પન પસન્નાનં અગ્ગો વિપાકો હોતિ.

‘‘યાવતા, ચુન્દિ, સીલાનિ, અરિયકન્તાનિ સીલાનિ તેસં [અરિયકન્તાનિતેસં (સી. સ્યા. કં.)] અગ્ગમક્ખાયતિ, યદિદં – અખણ્ડાનિ અચ્છિદ્દાનિ અસબલાનિ અકમ્માસાનિ ભુજિસ્સાનિ વિઞ્ઞુપ્પસત્થાનિ અપરામટ્ઠાનિ સમાધિસંવત્તનિકાનિ. યે ખો, ચુન્દિ, અરિયકન્તેસુ સીલેસુ પરિપૂરકારિનો, અગ્ગે તે પરિપૂરકારિનો. અગ્ગે ખો પન પરિપૂરકારીનં અગ્ગો વિપાકો હોતી’’તિ.

‘‘અગ્ગતો વે પસન્નાનં, અગ્ગં ધમ્મં વિજાનતં;

અગ્ગે બુદ્ધે પસન્નાનં, દક્ખિણેય્યે અનુત્તરે.

‘‘અગ્ગે ધમ્મે પસન્નાનં, વિરાગૂપસમે સુખે;

અગ્ગે સઙ્ઘે પસન્નાનં, પુઞ્ઞક્ખેત્તે અનુત્તરે.

‘‘અગ્ગસ્મિં દાનં દદતં, અગ્ગં પુઞ્ઞં પવડ્ઢતિ;

અગ્ગં આયુ ચ વણ્ણો ચ, યસો કિત્તિ સુખં બલં.

‘‘અગ્ગસ્સ દાતા મેધાવી, અગ્ગધમ્મસમાહિતો;

દેવભૂતો મનુસ્સો વા, અગ્ગપ્પત્તો પમોદતી’’તિ. દુતિયં;