૩. સોણકાયનસુત્તં

૨૩૪. અથ ખો સિખામોગ્ગલ્લાનો બ્રાહ્મણો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સિખામોગ્ગલ્લાનો બ્રાહ્મણો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘પુરિમાનિ, ભો ગોતમ, દિવસાનિ પુરિમતરાનિ સોણકાયનો માણવો યેનાહં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા મં એતદવોચ – ‘સમણો ગોતમો સબ્બકમ્માનં અકિરિયં પઞ્ઞપેતિ, સબ્બકમ્માનં ખો પન અકિરિયં પઞ્ઞપેન્તો ઉચ્છેદં આહ લોકસ્સ – કમ્મસચ્ચાયં [કમ્મસચ્ચાયી (ક.)], ભો, લોકો કમ્મસમારમ્ભટ્ઠાયી’’’તિ.

‘‘દસ્સનમ્પિ ખો અહં, બ્રાહ્મણ, સોણકાયનસ્સ માણવસ્સ નાભિજાનામિ; કુતો પનેવરૂપો કથાસલ્લાપો! ચત્તારિમાનિ, બ્રાહ્મણ, કમ્માનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? અત્થિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં; અત્થિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં; અત્થિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં; અત્થિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ.

‘‘કતમઞ્ચ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં? ઇધ, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો સબ્યાબજ્ઝં કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ. સો સબ્યાબજ્ઝં કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા સબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપજ્જતિ. તમેનં સબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપન્નં સમાનં સબ્યાબજ્ઝા ફસ્સા ફુસન્તિ. સો સબ્યાબજ્ઝેહિ ફસ્સેહિ ફુટ્ઠો સમાનો સબ્યાબજ્ઝં વેદનં વેદિયતિ એકન્તદુક્ખં, સેય્યથાપિ સત્તા નેરયિકા. ઇદં વુચ્ચતિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં? ઇધ, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો અબ્યાબજ્ઝં કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, અબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, અબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ. સો અબ્યાબજ્ઝં કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, અબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, અબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા અબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપજ્જતિ. તમેનં અબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપન્નં સમાનં અબ્યાબજ્ઝા ફસ્સા ફુસન્તિ. સો અબ્યાબજ્ઝેહિ ફસ્સેહિ ફુટ્ઠો સમાનો અબ્યાબજ્ઝં વેદનં વેદિયતિ એકન્તસુખં, સેય્યથાપિ દેવા સુભકિણ્હા. ઇદં વુચ્ચતિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં? ઇધ, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ. સો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ લોકં ઉપપજ્જતિ. તમેનં સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ લોકં ઉપપન્નં સમાનં સબ્યાબજ્ઝાપિ અબ્યાબજ્ઝાપિ ફસ્સા ફુસન્તિ. સો સબ્યાબજ્ઝેહિપિ અબ્યાબજ્ઝેહિપિ ફસ્સેહિ ફુટ્ઠો સમાનો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વેદનં વેદિયતિ વોકિણ્ણસુખદુક્ખં, સેય્યથાપિ મનુસ્સા એકચ્ચે ચ દેવા એકચ્ચે ચ વિનિપાતિકા. ઇદં વુચ્ચતિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ? તત્ર, બ્રાહ્મણ, યમિદં કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં તસ્સ પહાનાય યા ચેતના, યમિદં કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં તસ્સ પહાનાય યા ચેતના, યમિદં કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં તસ્સ પહાનાય યા ચેતના – ઇદં વુચ્ચતિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ. ઇમાનિ ખો, બ્રાહ્મણ, ચત્તારિ કમ્માનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાની’’તિ. તતિયં.