૫. પઞ્ચમપણ્ણાસકં

(૨૧) ૧. સપ્પુરિસવગ્ગો

૧. સિક્ખાપદસુત્તં

૨૦૧. ‘‘અસપ્પુરિસઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરઞ્ચ; સપ્પુરિસઞ્ચ, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરઞ્ચ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતી હોતિ, અદિન્નાદાયી હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, મુસાવાદી હોતિ, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાયી હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ પાણાતિપાતી હોતિ, પરઞ્ચ પાણાતિપાતે સમાદપેતિ; અત્તના ચ અદિન્નાદાયી હોતિ, પરઞ્ચ અદિન્નાદાને સમાદપેતિ; અત્તના ચ કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, પરઞ્ચ કામેસુમિચ્છાચારે સમાદપેતિ; અત્તના ચ મુસાવાદી હોતિ, પરઞ્ચ મુસાવાદે સમાદપેતિ; અત્તના ચ સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાયી હોતિ, પરઞ્ચ સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાને સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ પાણાતિપાતા વેરમણિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ અદિન્નાદાના વેરમણિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ કામેસુમિચ્છાચારા વેરમણિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ મુસાવાદા વેરમણિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના વેરમણિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો’’તિ [પુ. પ. ૧૩૫]. પઠમં.

૨. અસ્સદ્ધસુત્તં

૨૦૨. ‘‘અસપ્પુરિસઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરઞ્ચ; સપ્પુરિસઞ્ચ, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરઞ્ચ. તં સુણાથ…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અસ્સદ્ધો હોતિ, અહિરિકો હોતિ, અનોત્તપ્પી હોતિ, અપ્પસ્સુતો હોતિ, કુસીતો હોતિ, મુટ્ઠસ્સતિ હોતિ, દુપ્પઞ્ઞો હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ અસ્સદ્ધો હોતિ, પરઞ્ચ અસ્સદ્ધિયે [અસદ્ધાય (ક.)] સમાદપેતિ; અત્તના ચ અહિરિકો હોતિ, પરઞ્ચ અહિરિકતાય સમાદપેતિ; અત્તના ચ અનોત્તપ્પી હોતિ, પરઞ્ચ અનોત્તપ્પે સમાદપેતિ; અત્તના ચ અપ્પસ્સુતો હોતિ, પરઞ્ચ અપ્પસ્સુતે સમાદપેતિ; અત્તના ચ કુસીતો હોતિ, પરઞ્ચ કોસજ્જે સમાદપેતિ; અત્તના ચ મુટ્ઠસ્સતિ હોતિ, પરઞ્ચ મુટ્ઠસ્સચ્ચે [મુટ્ઠસચ્ચે (સી. સ્યા. કં. પી.)] સમાદપેતિ; અત્તના ચ દુપ્પઞ્ઞો હોતિ, પરઞ્ચ દુપ્પઞ્ઞતાય સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો સદ્ધો હોતિ, હિરિમા હોતિ, ઓત્તપ્પી હોતિ, બહુસ્સુતો હોતિ, આરદ્ધવીરિયો હોતિ, સતિમા હોતિ, પઞ્ઞવા હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ સદ્ધાસમ્પન્નો હોતિ, પરઞ્ચ સદ્ધાસમ્પદાય સમાદપેતિ; અત્તના ચ હિરિમા હોતિ, પરઞ્ચ હિરિમતાય [હિરિસમ્પદાય (ક.)] સમાદપેતિ; અત્તના ચ ઓત્તપ્પી હોતિ, પરઞ્ચ ઓત્તપ્પે સમાદપેતિ; અત્તના ચ બહુસ્સુતો હોતિ, પરઞ્ચ બાહુસચ્ચે સમાદપેતિ; અત્તના ચ આરદ્ધવીરિયો હોતિ, પરઞ્ચ વીરિયારમ્ભે સમાદપેતિ; અત્તના ચ ઉપટ્ઠિતસ્સતિ હોતિ, પરઞ્ચ સતિઉપટ્ઠાને [સતિપટ્ઠાને (સી. સ્યા. કં. પી.)] સમાદપેતિ; અત્તના ચ પઞ્ઞાસમ્પન્નો હોતિ, પરઞ્ચ પઞ્ઞાસમ્પદાય સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો’’તિ. દુતિયં.

૩. સત્તકમ્મસુત્તં

૨૦૩. ‘‘અસપ્પુરિસઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરઞ્ચ; સપ્પુરિસઞ્ચ, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરઞ્ચ. તં સુણાથ…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતી હોતિ, અદિન્નાદાયી હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, મુસાવાદી હોતિ, પિસુણવાચો હોતિ, ફરુસવાચો હોતિ, સમ્ફપ્પલાપી હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ પાણાતિપાતી હોતિ, પરઞ્ચ પાણાતિપાતે સમાદપેતિ; અત્તના ચ અદિન્નાદાયી હોતિ, પરઞ્ચ અદિન્નાદાને સમાદપેતિ; અત્તના ચ કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, પરઞ્ચ કામેસુમિચ્છાચારે સમાદપેતિ; અત્તના ચ મુસાવાદી હોતિ, પરઞ્ચ મુસાવાદે સમાદપેતિ; અત્તના ચ પિસુણવાચો હોતિ, પરઞ્ચ પિસુણાય વાચાય સમાદપેતિ; અત્તના ચ ફરુસવાચો હોતિ, પરઞ્ચ ફરુસાય વાચાય સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્ફપ્પલાપી હોતિ, પરઞ્ચ સમ્ફપ્પલાપે સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ, પિસુણાય વાચાય પટિવિરતો હોતિ, ફરુસાય વાચાય પટિવિરતો, હોતિ, સમ્ફપ્પલાપા પટિવિરતો હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો? ઇધ ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ પાણાતિપાતા વેરમણિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ અદિન્નાદાના વેરમણિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ કામેસુમિચ્છાચારા વેરમણિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ મુસાવાદા વેરમણિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ પિસુણાય વાચાય પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ પિસુણાય વાચાય વેરમણિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ ફરુસાય વાચાય પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ ફરુસાય વાચાય વેરમણિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્ફપ્પલાપા પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્ફપ્પલાપા વેરમણિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો’’તિ. તતિયં.

૪. દસકમ્મસુત્તં

૨૦૪. ‘‘અસપ્પુરિસઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરઞ્ચ; સપ્પુરિસઞ્ચ, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરઞ્ચ. તં સુણાથ…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતી હોતિ, અદિન્નાદાયી હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, મુસાવાદી હોતિ, પિસુણવાચો હોતિ, ફરુસવાચો હોતિ, સમ્ફપ્પલાપી હોતિ, અભિજ્ઝાલુ હોતિ, બ્યાપન્નચિત્તો હોતિ, મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ પાણાતિપાતી હોતિ, પરઞ્ચ પાણાતિપાતે સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ અભિજ્ઝાલુ હોતિ, પરઞ્ચ અભિજ્ઝાય સમાદપેતિ; અત્તના ચ બ્યાપન્નચિત્તો હોતિ, પરઞ્ચ બ્યાપાદે સમાદપેતિ, અત્તના ચ મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ…પે… અનભિજ્ઝાલુ હોતિ, અબ્યાપન્નચિત્તો હોતિ, સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ પાણાતિપાતા વેરમણિયા સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ અનભિજ્ઝાલુ હોતિ, પરઞ્ચ અનભિજ્ઝાય સમાદપેતિ; અત્તના ચ અબ્યાપન્નચિત્તો હોતિ, પરઞ્ચ અબ્યાપાદે સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો’’તિ. ચતુત્થં.

૫. અટ્ઠઙ્ગિકસુત્તં

૨૦૫. ‘‘અસપ્પુરિસઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરઞ્ચ; સપ્પુરિસઞ્ચ, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરઞ્ચ. તં સુણાથ…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ, મિચ્છાસઙ્કપ્પો હોતિ, મિચ્છાવાચો હોતિ, મિચ્છાકમ્મન્તો હોતિ, મિચ્છાઆજીવો હોતિ, મિચ્છાવાયામો હોતિ, મિચ્છાસતિ હોતિ, મિચ્છાસમાધિ હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો? ઇધ ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ મિચ્છાસઙ્કપ્પો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાસઙ્કપ્પે સમાદપેતિ; અત્તના ચ મિચ્છાવાચો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાવાચાય સમાદપેતિ; અત્તના ચ મિચ્છાકમ્મન્તો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાકમ્મન્તે સમાદપેતિ; અત્તના ચ મિચ્છાઆજીવો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાઆજીવે સમાદપેતિ; અત્તના ચ મિચ્છાવાયામો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાવાયામે સમાદપેતિ; અત્તના ચ મિચ્છાસતિ હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાસતિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ મિચ્છાસમાધિ હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાસમાધિમ્હિ સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ, સમ્માસઙ્કપ્પો હોતિ, સમ્માવાચો હોતિ, સમ્માકમ્મન્તો હોતિ, સમ્માઆજીવો હોતિ, સમ્માવાયામો હોતિ, સમ્માસતિ હોતિ, સમ્માસમાધિ હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્માસઙ્કપ્પો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માસઙ્કપ્પે સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્માવાચો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માવાચાય સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્માકમ્મન્તો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માકમ્મન્તે સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્માઆજીવો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માઆજીવે સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્માવાયામો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માવાયામે સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્માસતિ હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માસતિયા સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્માસમાધિ હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માસમાધિમ્હિ સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. દસમગ્ગસુત્તં

૨૦૬. ‘‘અસપ્પુરિસઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરઞ્ચ; સપ્પુરિસઞ્ચ, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરઞ્ચ. તં સુણાથ…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ …પે… મિચ્છાઞાણી હોતિ, મિચ્છાવિમુત્તિ હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ મિચ્છાઞાણી હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાઞાણે સમાદપેતિ; અત્તના ચ મિચ્છાવિમુત્તિ હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાવિમુત્તિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસેન અસપ્પુરિસતરો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ…પે… સમ્માઞાણી હોતિ, સમ્માવિમુત્તિ હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ સમ્માઞાણી હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માઞાણે સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્માવિમુત્તિ હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માવિમુત્તિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસેન સપ્પુરિસતરો’’તિ. છટ્ઠં.

૭. પઠમપાપધમ્મસુત્તં

૨૦૭. ‘‘પાપઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ, પાપેન પાપતરઞ્ચ; કલ્યાણઞ્ચ, કલ્યાણેન કલ્યાણતરઞ્ચ. તં સુણાથ…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પાપો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતી હોતિ…પે… મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પાપો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પાપેન પાપતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ પાણાતિપાતી હોતિ, પરઞ્ચ પાણાતિપાતે સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પાપેન પાપતરો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, કલ્યાણો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ…પે… સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કલ્યાણો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, કલ્યાણેન કલ્યાણતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ પાણાતિપાતા વેરમણિયા સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કલ્યાણેન કલ્યાણતરો’’તિ. સત્તમં.

૮. દુતિયપાપધમ્મસુત્તં

૨૦૮. ‘‘પાપઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ, પાપેન પાપતરઞ્ચ; કલ્યાણઞ્ચ, કલ્યાણેન કલ્યાણતરઞ્ચ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિકરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. એવં…પે… એતદવોચ –

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પાપો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ…પે… મિચ્છાઞાણી હોતિ, મિચ્છાવિમુત્તિ હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પાપો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પાપેન પાપતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ મિચ્છાઞાણી હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાઞાણે સમાદપેતિ; અત્તના ચ મિચ્છાવિમુત્તિ હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાવિમુત્તિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પાપેન પાપતરો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, કલ્યાણો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ …પે… સમ્માઞાણી હોતિ, સમ્માવિમુત્તિ હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કલ્યાણો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, કલ્યાણેન કલ્યાણતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ સમ્માઞાણી હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માઞાણે સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્માવિમુત્તિ હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માવિમુત્તિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કલ્યાણેન કલ્યાણતરો’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. તતિયપાપધમ્મસુત્તં

૨૦૯. ‘‘પાપધમ્મઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ, પાપધમ્મેન પાપધમ્મતરઞ્ચ; કલ્યાણધમ્મઞ્ચ, કલ્યાણધમ્મેન કલ્યાણધમ્મતરઞ્ચ. તં સુણાથ…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પાપધમ્મો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતી હોતિ…પે… મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પાપધમ્મો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પાપધમ્મેન પાપધમ્મતરો? ઇધ ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ પાણાતિપાતી હોતિ, પરઞ્ચ પાણાતિપાતે સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પાપધમ્મેન પાપધમ્મતરો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, કલ્યાણધમ્મો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ…પે… સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કલ્યાણધમ્મો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, કલ્યાણધમ્મેન કલ્યાણધમ્મતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, પરઞ્ચ પાણાતિપાતા વેરમણિયા સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કલ્યાણધમ્મેન કલ્યાણધમ્મતરો’’તિ. નવમં.

૧૦. ચતુત્થપાપધમ્મસુત્તં

૨૧૦. ‘‘પાપધમ્મઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ, પાપધમ્મેન પાપધમ્મતરઞ્ચ; કલ્યાણધમ્મઞ્ચ, કલ્યાણધમ્મેન કલ્યાણધમ્મતરઞ્ચ. તં સુણાથ…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પાપધમ્મો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ…પે… મિચ્છાઞાણી હોતિ, મિચ્છાવિમુત્તિ હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પાપધમ્મો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પાપધમ્મેન પાપધમ્મતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ મિચ્છાઞાણી હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાઞાણે સમાદપેતિ; અત્તના ચ મિચ્છાવિમુત્તિ હોતિ, પરઞ્ચ મિચ્છાવિમુત્તિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પાપધમ્મેન પાપધમ્મતરો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, કલ્યાણધમ્મો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ…પે… સમ્માઞાણી હોતિ, સમ્માવિમુત્તિ હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કલ્યાણધમ્મો.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, કલ્યાણધમ્મેન કલ્યાણધમ્મતરો? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના ચ સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માદિટ્ઠિયા સમાદપેતિ…પે… અત્તના ચ સમ્માઞાણી હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માઞાણે સમાદપેતિ; અત્તના ચ સમ્માવિમુત્તિ હોતિ, પરઞ્ચ સમ્માવિમુત્તિયા સમાદપેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કલ્યાણધમ્મેન કલ્યાણધમ્મતરો’’તિ. દસમં.

સપ્પુરિસવગ્ગો પઠમો.

તસ્સુદ્દાનં –

સિક્ખાપદઞ્ચ અસ્સદ્ધં, સત્તકમ્મં અથો ચ દસકમ્મં;

અટ્ઠઙ્ગિકઞ્ચ દસમગ્ગં, દ્વે પાપધમ્મા અપરે દ્વેતિ.

(૨૨) ૨. પરિસાવગ્ગો

૧. પરિસાસુત્તં

૨૧૧. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, પરિસદૂસના. કતમે ચત્તારો? ભિક્ખુ, ભિક્ખવે [ઇધ ભિક્ખવે ભિક્ખુ (પી. ક.)], દુસ્સીલો પાપધમ્મો પરિસદૂસનો; ભિક્ખુની, ભિક્ખવે, દુસ્સીલા પાપધમ્મા પરિસદૂસના; ઉપાસકો, ભિક્ખવે, દુસ્સીલો પાપધમ્મો પરિસદૂસનો; ઉપાસિકા, ભિક્ખવે, દુસ્સીલા પાપધમ્મા પરિસદૂસના. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો પરિસદૂસના.

‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, પરિસસોભના. કતમે ચત્તારો? ભિક્ખુ, ભિક્ખવે, સીલવા કલ્યાણધમ્મો પરિસસોભનો; ભિક્ખુની, ભિક્ખવે, સીલવતી કલ્યાણધમ્મા પરિસસોભના; ઉપાસકો, ભિક્ખવે, સીલવા કલ્યાણધમ્મો પરિસસોભનો; ઉપાસિકા, ભિક્ખવે, સીલવતી કલ્યાણધમ્મા પરિસસોભના. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો પરિસસોભના’’તિ. પઠમં.

૨. દિટ્ઠિસુત્તં

૨૧૨. ‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં નિરયે. કતમેહિ ચતૂહિ? કાયદુચ્ચરિતેન, વચીદુચ્ચરિતેન, મનોદુચ્ચરિતેન, મિચ્છાદિટ્ઠિયા – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં નિરયે.

‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં સગ્ગે. કતમેહિ ચતૂહિ? કાયસુચરિતેન, વચીસુચરિતેન, મનોસુચરિતેન, સમ્માદિટ્ઠિયા – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં સગ્ગે’’તિ. દુતિયં.

૩. અકતઞ્ઞુતાસુત્તં

૨૧૩. ‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં નિરયે. કતમેહિ ચતૂહિ? કાયદુચ્ચરિતેન, વચીદુચ્ચરિતેન, મનોદુચ્ચરિતેન, અકતઞ્ઞુતા અકતવેદિતા [અકતઞ્ઞુતાઅકતવેદિતાય (સી.)] – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં નિરયે.

‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં સગ્ગે. કતમેહિ ચતૂહિ? કાયસુચરિતેન, વચીસુચરિતેન, મનોસુચરિતેન, કતઞ્ઞુતાકતવેદિતા [કતઞ્ઞુતાકતવેદિતાય (સી.)] – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં સગ્ગે’’તિ. તતિયં.

૪. પાણાતિપાતીસુત્તં

૨૧૪. …પે… પાણાતિપાતી હોતિ, અદિન્નાદાયી હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, મુસાવાદી હોતિ…પે… પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ. ચતુત્થં.

૫. પઠમમગ્ગસુત્તં

૨૧૫. …પે… મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ, મિચ્છાસઙ્કપ્પો હોતિ, મિચ્છાવાચો હોતિ, મિચ્છાકમ્મન્તો હોતિ…પે… સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ, સમ્માસઙ્કપ્પો હોતિ, સમ્માવાચો હોતિ, સમ્માકમ્મન્તો હોતિ. પઞ્ચમં.

૬. દુતિયમગ્ગસુત્તં

૨૧૬. …પે… મિચ્છાઆજીવો હોતિ, મિચ્છાવાયામો હોતિ, મિચ્છાસતિ હોતિ, મિચ્છાસમાધિ હોતિ…પે… સમ્માઆજીવો હોતિ, સમ્માવાયામો હોતિ, સમ્માસતિ હોતિ, સમ્માસમાધિ હોતિ. છટ્ઠં.

૭. પઠમવોહારપથસુત્તં

૨૧૭. …પે… અદિટ્ઠે દિટ્ઠવાદી હોતિ, અસુતે સુતવાદી હોતિ, અમુતે મુતવાદી હોતિ, અવિઞ્ઞાતે વિઞ્ઞાતવાદી હોતિ…પે… અદિટ્ઠે અદિટ્ઠવાદી હોતિ, અસુતે અસુતવાદી હોતિ, અમુતે અમુતવાદી હોતિ, અવિઞ્ઞાતે અવિઞ્ઞાતવાદી હોતિ. સત્તમં.

૮. દુતિયવોહારપથસુત્તં

૨૧૮. …પે… દિટ્ઠે અદિટ્ઠવાદી હોતિ, સુતે અસુતવાદી હોતિ, મુતે અમુતવાદી હોતિ, વિઞ્ઞાતે અવિઞ્ઞાતવાદી હોતિ…પે… દિટ્ઠે દિટ્ઠવાદી હોતિ, સુતે સુતવાદી હોતિ, મુતે મુતવાદી હોતિ, વિઞ્ઞાતે વિઞ્ઞાતવાદી હોતિ. અટ્ઠમં.

૯. અહિરિકસુત્તં

૨૧૯. …પે… અસ્સદ્ધો હોતિ, દુસ્સીલો હોતિ, અહિરિકો હોતિ, અનોત્તપ્પી હોતિ…પે… સદ્ધો હોતિ, સીલવા હોતિ, હિરિમા હોતિ, ઓત્તપ્પી હોતિ. નવમં.

૧૦. દુસ્સીલસુત્તં

૨૨૦. ‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં નિરયે. કતમેહિ ચતૂહિ? અસ્સદ્ધો હોતિ, દુસ્સીલો હોતિ, કુસીતો હોતિ, દુપ્પઞ્ઞો હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં નિરયે.

‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં સગ્ગે. કતમેહિ ચતૂહિ? સદ્ધો હોતિ, સીલવા હોતિ, આરદ્ધવીરિયો હોતિ, પઞ્ઞવા હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં સગ્ગે’’તિ. દસમં.

પરિસાવગ્ગો [સોભનવગ્ગો (સી. સ્યા. કં. પી.)] દુતિયો.

તસ્સુદ્દાનં –

પરિસા દિટ્ઠિ અકતઞ્ઞુતા, પાણાતિપાતાપિ દ્વે મગ્ગા;

દ્વે વોહારપથા વુત્તા, અહિરિકં દુપ્પઞ્ઞેન ચાતિ.

(૨૩) ૩. દુચ્ચરિતવગ્ગો

૧. દુચ્ચરિતસુત્તં

૨૨૧. ‘‘ચત્તારિમાનિ, ભિક્ખવે, વચીદુચ્ચરિતાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? મુસાવાદો, પિસુણા વાચા, ફરુસા વાચા, સમ્ફપ્પલાપો – ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારિ વચીદુચ્ચરિતાનિ. ચત્તારિમાનિ, ભિક્ખવે, વચીસુચરિતાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? સચ્ચવાચા, અપિસુણા વાચા, સણ્હા વાચા, મન્તવાચા [મન્તા વાચા (સી. સ્યા. કં. પી.)] – ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારિ વચીસુચરિતાની’’તિ. પઠમં.

૨. દિટ્ઠિસુત્તં

૨૨૨. ‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો બાલો અબ્યત્તો અસપ્પુરિસો ખતં ઉપહતં અત્તાનં પરિહરતિ, સાવજ્જો ચ હોતિ સાનુવજ્જો ચ વિઞ્ઞૂનં; બહુઞ્ચ અપુઞ્ઞં પસવતિ. કતમેહિ ચતૂહિ? કાયદુચ્ચરિતેન, વચીદુચ્ચરિતેન, મનોદુચ્ચરિતેન, મિચ્છાદિટ્ઠિયા – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો બાલો અબ્યત્તો અસપ્પુરિસો ખતં ઉપહતં અત્તાનં પરિહરતિ, સાવજ્જો ચ હોતિ સાનુવજ્જો ચ વિઞ્ઞૂનં, બહુઞ્ચ અપુઞ્ઞં પસવતિ.

‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો પણ્ડિતો વિયત્તો સપ્પુરિસો અક્ખતં અનુપહતં અત્તાનં પરિહરતિ, અનવજ્જો ચ હોતિ અનનુવજ્જો વિઞ્ઞૂનં, બહુઞ્ચ પુઞ્ઞં પસવતિ. કતમેહિ ચતૂહિ? કાયસુચરિતેન, વચીસુચરિતેન, મનોસુચરિતેન, સમ્માદિટ્ઠિયા – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો પણ્ડિતો વિયત્તો સપ્પુરિસો અક્ખતં અનુપહતં અત્તાનં પરિહરતિ, અનવજ્જો ચ હોતિ અનનુવજ્જો વિઞ્ઞૂનં; બહુઞ્ચ પુઞ્ઞં પસવતી’’તિ. દુતિયં.

૩. અકતઞ્ઞુતાસુત્તં

૨૨૩. ‘‘ચતૂહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો બાલો અબ્યત્તો અસપ્પુરિસો ખતં ઉપહતં અત્તાનં પરિહરતિ, સાવજ્જો ચ હોતિ સાનુવજ્જો વિઞ્ઞૂનં, બહુઞ્ચ અપુઞ્ઞં પસવતિ. કતમેહિ ચતૂહિ? કાયદુચ્ચરિતેન, વચીદુચ્ચરિતેન, મનોદુચ્ચરિતેન, અકતઞ્ઞુતા અકતવેદિતા – ઇમેહિ…પે… પણ્ડિતો… કાયસુચરિતેન, વચીસુચરિતેન, મનોસુચરિતેન કતઞ્ઞુતાકતવેદિતા…પે…. તતિયં.

૪. પાણાતિપાતીસુત્તં

૨૨૪. … પાણાતિપાતી હોતિ, અદિન્નાદાયી હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, મુસાવાદી હોતિ…પે… પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ…પે…. ચતુત્થં.

૫. પઠમમગ્ગસુત્તં

૨૨૫. … મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ, મિચ્છાસઙ્કપ્પો હોતિ, મિચ્છાવાચો હોતિ, મિચ્છાકમ્મન્તો હોતિ…પે… સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ, સમ્માસઙ્કપ્પો હોતિ, સમ્માવાચો હોતિ, સમ્માકમ્મન્તો હોતિ…પે…. પઞ્ચમં.

૬. દુતિયમગ્ગસુત્તં

૨૨૬. … મિચ્છાઆજીવો હોતિ, મિચ્છાવાયામો હોતિ, મિચ્છાસતિ હોતિ, મિચ્છાસમાધિ હોતિ…પે… સમ્માઆજીવો હોતિ, સમ્માવાયામો હોતિ, સમ્માસતિ હોતિ, સમ્માસમાધિ હોતિ…પે…. છટ્ઠં.

૭. પઠમવોહારપથસુત્તં

૨૨૭. … અદિટ્ઠે દિટ્ઠવાદી હોતિ, અસુતે સુતવાદી હોતિ, અમુતે મુતવાદી હોતિ, અવિઞ્ઞાતે વિઞ્ઞાતવાદી હોતિ…પે… અદિટ્ઠે અદિટ્ઠવાદી હોતિ, અસુતે અસુતવાદી હોતિ, અમુતે અમુતવાદી હોતિ, અવિઞ્ઞાતે અવિઞ્ઞાતવાદી હોતિ…પે…. સત્તમં.

૮. દુતિયવોહારપથસુત્તં

૨૨૮. … દિટ્ઠે અદિટ્ઠવાદી હોતિ, સુતે અસુતવાદી હોતિ, મુતે અમુતવાદી હોતિ, વિઞ્ઞાતે અવિઞ્ઞાતવાદી હોતિ…પે… દિટ્ઠે દિટ્ઠવાદી હોતિ, સુતે સુતવાદી હોતિ, મુતે મુતવાદી હોતિ, વિઞ્ઞાતે વિઞ્ઞાતવાદી હોતિ…પે…. અટ્ઠમં.

૯. અહિરિકસુત્તં

૨૨૯. … અસ્સદ્ધો હોતિ, દુસ્સીલો હોતિ, અહિરિકો હોતિ, અનોત્તપ્પી હોતિ…પે… સદ્ધો હોતિ, સીલવા હોતિ, હિરિમા હોતિ, ઓત્તપ્પી હોતિ…પે…. નવમં.

૧૦. દુપ્પઞ્ઞસુત્તં

૨૩૦. … અસ્સદ્ધો હોતિ, દુસ્સીલો હોતિ, કુસીતો હોતિ, દુપ્પઞ્ઞો હોતિ…પે… સદ્ધો હોતિ, સીલવા હોતિ, આરદ્ધવીરિયો હોતિ, પઞ્ઞવા હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, ચતૂહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો પણ્ડિતો વિયત્તો સપ્પુરિસો અક્ખતં અનુપહતં અત્તાનં પરિહરતિ, અનવજ્જો ચ હોતિ અનનુવજ્જો વિઞ્ઞૂનં, બહુઞ્ચ પુઞ્ઞં પસવતી’’તિ. દસમં.

૧૧. કવિસુત્તં

૨૩૧. ‘‘ચત્તારોમે, ભિક્ખવે, કવી. કતમે ચત્તારો? ચિન્તાકવિ, સુતકવિ, અત્થકવિ, પટિભાનકવિ – ઇમે ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારો કવી’’તિ. એકાદસમં.

દુચ્ચરિતવગ્ગો તતિયો.

તસ્સુદ્દાનં –

દુચ્ચરિતં દિટ્ઠિ અકતઞ્ઞૂ ચ, પાણાતિપાતાપિ દ્વે મગ્ગા;

દ્વે વોહારપથા વુત્તા, અહિરિકં દુપ્પઞ્ઞકવિના ચાતિ.

(૨૪) ૪. કમ્મવગ્ગો

૧. સંખિત્તસુત્તં

૨૩૨. ‘‘ચત્તારિમાનિ, ભિક્ખવે, કમ્માનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં [અકણ્હં અસુક્કં (સી. સ્યા. પી.) (દી. નિ. ૩.૩૧૨; મ. નિ. ૨.૮૧)] અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારિ કમ્માનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાની’’તિ. પઠમં.

૨. વિત્થારસુત્તં

૨૩૩. ‘‘ચત્તારિમાનિ, ભિક્ખવે, કમ્માનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો સબ્યાબજ્ઝં [સબ્યાપજ્ઝં (સબ્બત્થ)] કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ. સો સબ્યાબજ્ઝં કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા સબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપજ્જતિ. તમેનં સબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપન્નં સમાનં સબ્યાબજ્ઝા ફસ્સા ફુસન્તિ. સો સબ્યાબજ્ઝેહિ ફસ્સેહિ ફુટ્ઠો સમાનો સબ્યાબજ્ઝં વેદનં વેદિયતિ [વેદયતિ (ક.) અ. નિ. ૬.૬૩] એકન્તદુક્ખં, સેય્યથાપિ સત્તા નેરયિકા. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અબ્યાબજ્ઝં કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, અબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, અબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ. સો અબ્યાબજ્ઝં કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, અબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, અબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા અબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપજ્જતિ. તમેનં અબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપન્નં સમાનં અબ્યાબજ્ઝા ફસ્સા ફુસન્તિ. સો અબ્યાબજ્ઝેહિ ફસ્સેહિ ફુટ્ઠો સમાનો અબ્યાબજ્ઝં વેદનં વેદિયતિ એકન્તસુખં, સેય્યથાપિ દેવા સુભકિણ્હા. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ. સો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ લોકં ઉપપજ્જતિ. તમેનં સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ લોકં ઉપપન્નં સમાનં સબ્યાબજ્ઝાપિ અબ્યાબજ્ઝાપિ ફસ્સા ફુસન્તિ. સો સબ્યાબજ્ઝેહિપિ અબ્યાબજ્ઝેહિપિ ફસ્સેહિ ફુટ્ઠો સમાનો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વેદનં વેદિયતિ વોકિણ્ણસુખદુક્ખં, સેય્યથાપિ મનુસ્સા એકચ્ચે ચ દેવા એકચ્ચે ચ વિનિપાતિકા. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ? તત્ર, ભિક્ખવે, યમિદં કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં તસ્સ પહાનાય યા ચેતના, યમિદં [યમ્પિદં (સી. સ્યા. કં. પી.)] કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં તસ્સ પહાનાય યા ચેતના, યમિદં [યમ્પિદં (સી. સ્યા. કં. પી.)] કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં તસ્સ પહાનાય યા ચેતના – ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારિ કમ્માનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાની’’તિ. દુતિયં.

૩. સોણકાયનસુત્તં

૨૩૪. અથ ખો સિખામોગ્ગલ્લાનો બ્રાહ્મણો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સિખામોગ્ગલ્લાનો બ્રાહ્મણો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘પુરિમાનિ, ભો ગોતમ, દિવસાનિ પુરિમતરાનિ સોણકાયનો માણવો યેનાહં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા મં એતદવોચ – ‘સમણો ગોતમો સબ્બકમ્માનં અકિરિયં પઞ્ઞપેતિ, સબ્બકમ્માનં ખો પન અકિરિયં પઞ્ઞપેન્તો ઉચ્છેદં આહ લોકસ્સ – કમ્મસચ્ચાયં [કમ્મસચ્ચાયી (ક.)], ભો, લોકો કમ્મસમારમ્ભટ્ઠાયી’’’તિ.

‘‘દસ્સનમ્પિ ખો અહં, બ્રાહ્મણ, સોણકાયનસ્સ માણવસ્સ નાભિજાનામિ; કુતો પનેવરૂપો કથાસલ્લાપો! ચત્તારિમાનિ, બ્રાહ્મણ, કમ્માનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? અત્થિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં; અત્થિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં; અત્થિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં; અત્થિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ.

‘‘કતમઞ્ચ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં? ઇધ, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો સબ્યાબજ્ઝં કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ. સો સબ્યાબજ્ઝં કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા સબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપજ્જતિ. તમેનં સબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપન્નં સમાનં સબ્યાબજ્ઝા ફસ્સા ફુસન્તિ. સો સબ્યાબજ્ઝેહિ ફસ્સેહિ ફુટ્ઠો સમાનો સબ્યાબજ્ઝં વેદનં વેદિયતિ એકન્તદુક્ખં, સેય્યથાપિ સત્તા નેરયિકા. ઇદં વુચ્ચતિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં? ઇધ, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો અબ્યાબજ્ઝં કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, અબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, અબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ. સો અબ્યાબજ્ઝં કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, અબ્યાબજ્ઝં વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, અબ્યાબજ્ઝં મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા અબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપજ્જતિ. તમેનં અબ્યાબજ્ઝં લોકં ઉપપન્નં સમાનં અબ્યાબજ્ઝા ફસ્સા ફુસન્તિ. સો અબ્યાબજ્ઝેહિ ફસ્સેહિ ફુટ્ઠો સમાનો અબ્યાબજ્ઝં વેદનં વેદિયતિ એકન્તસુખં, સેય્યથાપિ દેવા સુભકિણ્હા. ઇદં વુચ્ચતિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં? ઇધ, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ. સો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વચીસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ લોકં ઉપપજ્જતિ. તમેનં સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ લોકં ઉપપન્નં સમાનં સબ્યાબજ્ઝાપિ અબ્યાબજ્ઝાપિ ફસ્સા ફુસન્તિ. સો સબ્યાબજ્ઝેહિપિ અબ્યાબજ્ઝેહિપિ ફસ્સેહિ ફુટ્ઠો સમાનો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વેદનં વેદિયતિ વોકિણ્ણસુખદુક્ખં, સેય્યથાપિ મનુસ્સા એકચ્ચે ચ દેવા એકચ્ચે ચ વિનિપાતિકા. ઇદં વુચ્ચતિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ? તત્ર, બ્રાહ્મણ, યમિદં કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં તસ્સ પહાનાય યા ચેતના, યમિદં કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં તસ્સ પહાનાય યા ચેતના, યમિદં કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં તસ્સ પહાનાય યા ચેતના – ઇદં વુચ્ચતિ, બ્રાહ્મણ, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ. ઇમાનિ ખો, બ્રાહ્મણ, ચત્તારિ કમ્માનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાની’’તિ. તતિયં.

૪. પઠમસિક્ખાપદસુત્તં

૨૩૫. ‘‘ચત્તારિમાનિ, ભિક્ખવે, કમ્માનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ. કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતી હોતિ, અદિન્નાદાયી હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, મુસાવાદી હોતિ, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાયી હોતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો હોતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ…પે… ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ? તત્ર, ભિક્ખવે, યમિદં કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં…પે… ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારિ કમ્માનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાની’’તિ. ચતુત્થં.

૫. દુતિયસિક્ખાપદસુત્તં

૨૩૬. ‘‘ચત્તારિમાનિ, ભિક્ખવે, કમ્માનિ મયા સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદિતાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં; અત્થિ, ભિક્ખવે, કમ્મં અકણ્હઅસુક્કં અકણ્હઅસુક્કવિપાકં કમ્મક્ખયાય સંવત્તતિ.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચેન માતા [એકચ્ચો માતરં (ક.)] જીવિતા વોરોપિતા હોતિ, પિતા [પિતરં (ક.)] જીવિતા વોરોપિતો [વોરોપિતા (ક.)] હોતિ, અરહં [અરહન્તં (ક.)] જીવિતા વોરોપિતો [વોરોપિતા (ક.)] હોતિ, તથાગતસ્સ દુટ્ઠેન ચિત્તેન લોહિતં ઉપ્પાદિતં [ઉપ્પાદિતા (ક.)] હોતિ, સઙ્ઘો ભિન્નો હોતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હં કણ્હવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ, પિસુણાય વાચાય પટિવિરતો હોતિ, ફરુસાય વાચાય પટિવિરતો હોતિ, સમ્ફપ્પલાપા પટિવિરતો હોતિ, અનભિજ્ઝાલુ હોતિ, અબ્યાપન્નચિત્તો હોતિ, સમ્માદિટ્ઠિ [સમ્માદિટ્ઠિકો (સી. સ્યા. કં.)] હોતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કમ્મં સુક્કં સુક્કવિપાકં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ…પે… ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કમ્મં કણ્હસુક્કં કણ્હસુક્કવિપાકં.