૧. સોતાનુગતસુત્તં

૧૯૧. ‘‘સોતાનુગતાનં, ભિક્ખવે, ધમ્માનં, વચસા પરિચિતાનં, મનસાનુપેક્ખિતાનં, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધાનં ચત્તારો આનિસંસા પાટિકઙ્ખા. કતમે ચત્તારો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મં પરિયાપુણાતિ – સુત્તં, ગેય્યં, વેય્યાકરણં, ગાથં, ઉદાનં, ઇતિવુત્તકં, જાતકં, અબ્ભુતધમ્મં, વેદલ્લં. તસ્સ તે ધમ્મા સોતાનુગતા હોન્તિ, વચસા પરિચિતા, મનસાનુપેક્ખિતા, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા. સો મુટ્ઠસ્સતિ [મુટ્ઠસ્સતી (સી.)] કાલં કુરુમાનો અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં ઉપપજ્જતિ. તસ્સ તત્થ સુખિનો ધમ્મપદા પ્લવન્તિ [પિલપન્તિ (સી. સ્યા. કં. પી.)]. દન્ધો, ભિક્ખવે, સતુપ્પાદો; અથ સો સત્તો ખિપ્પંયેવ વિસેસગામી હોતિ. સોતાનુગતાનં, ભિક્ખવે, ધમ્માનં, વચસા પરિચિતાનં, મનસાનુપેક્ખિતાનં, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધાનં અયં પઠમો આનિસંસો પાટિકઙ્ખો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મં પરિયાપુણાતિ – સુત્તં, ગેય્યં, વેય્યાકરણં, ગાથં, ઉદાનં, ઇતિવુત્તકં, જાતકં, અબ્ભુતધમ્મં, વેદલ્લં. તસ્સ તે ધમ્મા સોતાનુગતા હોન્તિ, વચસા પરિચિતા, મનસાનુપેક્ખિતા, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા. સો મુટ્ઠસ્સતિ કાલં કુરુમાનો અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં ઉપપજ્જતિ. તસ્સ તત્થ ન હેવ ખો સુખિનો ધમ્મપદા પ્લવન્તિ; અપિ ચ ખો ભિક્ખુ ઇદ્ધિમા ચેતોવસિપ્પત્તો દેવપરિસાયં ધમ્મં દેસેતિ. તસ્સ એવં હોતિ – ‘અયં વા સો ધમ્મવિનયો, યત્થાહં પુબ્બે બ્રહ્મચરિયં અચરિ’ન્તિ. દન્ધો, ભિક્ખવે, સતુપ્પાદો; અથ સો સત્તો ખિપ્પમેવ વિસેસગામી હોતિ. સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, પુરિસો કુસલો ભેરિસદ્દસ્સ. સો અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્નો ભેરિસદ્દં સુણેય્ય. તસ્સ ન હેવ ખો અસ્સ કઙ્ખા વા વિમતિ વા – ‘ભેરિસદ્દો નુ ખો, ન નુ ખો ભેરિસદ્દો’તિ! અથ ખો ભેરિસદ્દોત્વેવ નિટ્ઠં ગચ્છેય્ય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મં પરિયાપુણાતિ – સુત્તં, ગેય્યં, વેય્યાકરણં, ગાથં, ઉદાનં, ઇતિવુત્તકં, જાતકં, અબ્ભુતધમ્મં, વેદલ્લં. તસ્સ તે ધમ્મા સોતાનુગતા હોન્તિ, વચસા પરિચિતા, મનસાનુપેક્ખિતા, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા. સો મુટ્ઠસ્સતિ કાલં કુરુમાનો અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં ઉપપજ્જતિ. તસ્સ તત્થ ન હેવ ખો સુખિનો ધમ્મપદા પ્લવન્તિ; અપિ ચ ખો ભિક્ખુ ઇદ્ધિમા ચેતોવસિપ્પત્તો દેવપરિસાયં ધમ્મં દેસેતિ. તસ્સ એવં હોતિ – ‘અયં વા સો ધમ્મવિનયો, યત્થાહં પુબ્બે બ્રહ્મચરિયં અચરિ’ન્તિ. દન્ધો, ભિક્ખવે, સતુપ્પાદો; અથ સો સત્તો ખિપ્પંયેવ વિસેસગામી હોતિ. સોતાનુગતાનં, ભિક્ખવે, ધમ્માનં, વચસા પરિચિતાનં, મનસાનુપેક્ખિતાનં, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધાનં અયં દુતિયો આનિસંસો પાટિકઙ્ખો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મં પરિયાપુણાતિ – સુત્તં, ગેય્યં, વેય્યાકરણં, ગાથં, ઉદાનં, ઇતિવુત્તકં, જાતકં, અબ્ભુતધમ્મં, વેદલ્લં. તસ્સ તે ધમ્મા સોતાનુગતા હોન્તિ, વચસા પરિચિતા, મનસાનુપેક્ખિતા, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા. સો મુટ્ઠસ્સતિ કાલં કુરુમાનો અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં ઉપપજ્જતિ. તસ્સ તત્થ ન હેવ ખો સુખિનો ધમ્મપદા પ્લવન્તિ, નપિ ભિક્ખુ ઇદ્ધિમા ચેતોવસિપ્પત્તો દેવપરિસાયં ધમ્મં દેસેતિ; અપિ ચ ખો દેવપુત્તો દેવપરિસાયં ધમ્મં દેસેતિ. તસ્સ એવં હોતિ – ‘અયં વા સો ધમ્મવિનયો, યત્થાહં પુબ્બે બ્રહ્મચરિયં અચરિ’ન્તિ. દન્ધો, ભિક્ખવે, સતુપ્પાદો; અથ સો સત્તો ખિપ્પંયેવ વિસેસગામી હોતિ. સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, પુરિસો કુસલો સઙ્ખસદ્દસ્સ. સો અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્નો સઙ્ખસદ્દં સુણેય્ય. તસ્સ ન હેવ ખો અસ્સ કઙ્ખા વા વિમતિ વા – ‘સઙ્ખસદ્દો નુ ખો, ન નુ ખો સઙ્ખસદ્દો’તિ! અથ ખો સઙ્ખસદ્દોત્વેવ નિટ્ઠં ગચ્છેય્ય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મં પરિયાપુણાતિ – સુત્તં, ગેય્યં, વેય્યાકરણં, ગાથં, ઉદાનં, ઇતિવુત્તકં, જાતકં, અબ્ભુતધમ્મં, વેદલ્લં. તસ્સ તે ધમ્મા સોતાનુગતા હોન્તિ, વચસા પરિચિતા, મનસાનુપેક્ખિતા, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા. સો મુટ્ઠસ્સતિ કાલં કુરુમાનો અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં ઉપપજ્જતિ. તસ્સ તત્થ ન હેવ ખો સુખિનો ધમ્મપદા પ્લવન્તિ, નપિ ભિક્ખુ ઇદ્ધિમા ચેતોવસિપ્પત્તો દેવપરિસાયં ધમ્મં દેસેતિ; અપિ ચ ખો દેવપુત્તો દેવપરિસાયં ધમ્મં દેસેતિ. તસ્સ એવં હોતિ – ‘અયં વા સો ધમ્મવિનયો, યત્થાહં પુબ્બે બ્રહ્મચરિયં અચરિ’ન્તિ. દન્ધો, ભિક્ખવે, સતુપ્પાદો; અથ સો સત્તો ખિપ્પંયેવ વિસેસગામી હોતિ. સોતાનુગતાનં, ભિક્ખવે, ધમ્માનં, વચસા પરિચિતાનં, મનસાનુપેક્ખિતાનં, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધાનં અયં તતિયો આનિસંસો પાટિકઙ્ખો.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મં પરિયાપુણાતિ – સુત્તં, ગેય્યં, વેય્યાકરણં, ગાથં, ઉદાનં, ઇતિવુત્તકં, જાતકં, અબ્ભુતધમ્મં, વેદલ્લં. તસ્સ તે ધમ્મા સોતાનુગતા હોન્તિ, વચસા પરિચિતા, મનસાનુપેક્ખિતા, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા. સો મુટ્ઠસ્સતિ કાલં કુરુમાનો અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં ઉપપજ્જતિ. તસ્સ તત્થ ન હેવ ખો સુખિનો ધમ્મપદા પ્લવન્તિ, નપિ ભિક્ખુ ઇદ્ધિમા ચેતોવસિપ્પત્તો દેવપરિસાયં ધમ્મં દેસેતિ, નપિ દેવપુત્તો દેવપરિસાયં ધમ્મં દેસેતિ; અપિ ચ ખો ઓપપાતિકો ઓપપાતિકં સારેતિ – ‘સરસિ ત્વં, મારિસ, સરસિ ત્વં, મારિસ, યત્થ મયં પુબ્બે બ્રહ્મચરિયં અચરિમ્હા’તિ. સો એવમાહ – ‘સરામિ, મારિસ, સરામિ, મારિસા’તિ. દન્ધો, ભિક્ખવે, સતુપ્પાદો; અથ સો સત્તો ખિપ્પંયેવ વિસેસગામી હોતિ. સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, દ્વે સહાયકા સહપંસુકીળિકા [સહપંસુકીળકા (સ્યા. કં.)]. તે કદાચિ કરહચિ અઞ્ઞમઞ્ઞં સમાગચ્છેય્યું. અઞ્ઞો પન [સમાગચ્છેય્યું, તમેનં (સી. સ્યા. કં. પી.)] સહાયકો સહાયકં એવં વદેય્ય – ‘ઇદમ્પિ, સમ્મ, સરસિ, ઇદમ્પિ, સમ્મ, સરસી’તિ. સો એવં વદેય્ય – ‘સરામિ, સમ્મ, સરામિ, સમ્મા’તિ. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મં પરિયાપુણાતિ – સુત્તં, ગેય્યં, વેય્યાકરણં, ગાથં, ઉદાનં, ઇતિવુત્તકં, જાતકં, અબ્ભુતધમ્મં, વેદલ્લં. તસ્સ તે ધમ્મા સોતાનુગતા હોન્તિ, વચસા પરિચિતા, મનસાનુપેક્ખિતા, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા. સો મુટ્ઠસ્સતિ કાલં કુરુમાનો અઞ્ઞતરં દેવનિકાયં ઉપપજ્જતિ. તસ્સ તત્થ ન હેવ ખો સુખિનો ધમ્મપદા પ્લવન્તિ, નપિ ભિક્ખુ ઇદ્ધિમા ચેતોવસિપ્પત્તો દેવપરિસાયં ધમ્મં દેસેતિ, નપિ દેવપુત્તો દેવપરિસાયં ધમ્મં દેસેતિ; અપિ ચ ખો ઓપપાતિકો ઓપપાતિકં સારેતિ – ‘સરસિ ત્વં, મારિસ, સરસિ ત્વં, મારિસ, યત્થ મયં પુબ્બે બ્રહ્મચરિયં અચરિમ્હા’તિ. સો એવમાહ – ‘સરામિ, મારિસ, સરામિ, મારિસા’તિ. દન્ધો, ભિક્ખવે, સતુપ્પાદો; અથ ખો સો સત્તો ખિપ્પંયેવ વિસેસગામી હોતિ. સોતાનુગતાનં, ભિક્ખવે, ધમ્માનં, વચસા પરિચિતાનં, મનસાનુપેક્ખિતાનં, દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધાનં અયં ચતુત્થો આનિસંસો પાટિકઙ્ખો. સોતાનુગતાનં, ભિક્ખવે, ધમ્માનં, વચસા પરિચિતાનં, મનસાનુપેક્ખિતાનં દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધાનં ઇમે ચત્તારો આનિસંસા પાટિકઙ્ખા’’તિ. પઠમં.