૧. કેસિસુત્તં

૧૧૧. અથ ખો કેસિ અસ્સદમ્મસારથિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો કેસિં અસ્સદમ્મસારથિં ભગવા એતદવોચ – ‘‘ત્વં ખોસિ, કેસિ, પઞ્ઞાતો અસ્સદમ્મસારથીતિ [સઞ્ઞાતો અસ્સદમ્મસારથિ (સી. સ્યા. કં. પી.)]. કથં પન ત્વં, કેસિ, અસ્સદમ્મં વિનેસી’’તિ? ‘‘અહં ખો, ભન્તે, અસ્સદમ્મં સણ્હેનપિ વિનેમિ, ફરુસેનપિ વિનેમિ, સણ્હફરુસેનપિ વિનેમી’’તિ. ‘‘સચે તે, કેસિ, અસ્સદમ્મો સણ્હેન વિનયં ન ઉપેતિ, ફરુસેન વિનયં ન ઉપેતિ, સણ્હફરુસેન વિનયં ન ઉપેતિ, કિન્તિ નં કરોસી’’તિ? ‘‘સચે મે, ભન્તે, અસ્સદમ્મો સણ્હેન વિનયં ન ઉપેતિ, ફરુસેન વિનયં ન ઉપેતિ, સણ્હફરુસેન વિનયં ન ઉપેતિ; હનામિ નં, ભન્તે. તં કિસ્સ હેતુ? મા મે આચરિયકુલસ્સ અવણ્ણો અહોસી’’તિ.

‘‘ભગવા પન, ભન્તે, અનુત્તરો પુરિસદમ્મસારથિ. કથં પન, ભન્તે, ભગવા પુરિસદમ્મં વિનેતી’’તિ? ‘‘અહં ખો, કેસિ, પુરિસદમ્મં સણ્હેનપિ વિનેમિ, ફરુસેનપિ વિનેમિ, સણ્હફરુસેનપિ વિનેમિ. તત્રિદં, કેસિ, સણ્હસ્મિં – ઇતિ કાયસુચરિતં ઇતિ કાયસુચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ વચીસુચરિતં ઇતિ વચીસુચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ મનોસુચરિતં ઇતિ મનોસુચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ દેવા, ઇતિ મનુસ્સાતિ. તત્રિદં, કેસિ, ફરુસસ્મિં – ઇતિ કાયદુચ્ચરિતં ઇતિ કાયદુચ્ચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ વચીદુચ્ચરિતં ઇતિ વચીદુચ્ચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ મનોદુચ્ચરિતં ઇતિ મનોદુચ્ચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ નિરયો, ઇતિ તિરચ્છાનયોનિ, ઇતિ પેત્તિવિસયો’’તિ.

‘‘તત્રિદં, કેસિ, સણ્હફરુસસ્મિં – ઇતિ કાયસુચરિતં ઇતિ કાયસુચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ કાયદુચ્ચરિતં ઇતિ કાયદુચ્ચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ વચીસુચરિતં ઇતિ વચીસુચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ વચીદુચ્ચરિતં ઇતિ વચીદુચ્ચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ મનોસુચરિતં ઇતિ મનોસુચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ મનોદુચ્ચરિતં ઇતિ મનોદુચ્ચરિતસ્સ વિપાકો, ઇતિ દેવા, ઇતિ મનુસ્સા, ઇતિ નિરયો, ઇતિ તિરચ્છાનયોનિ, ઇતિ પેત્તિવિસયો’’તિ.

‘‘સચે તે, ભન્તે, પુરિસદમ્મો સણ્હેન વિનયં ન ઉપેતિ, ફરુસેન વિનયં ન ઉપેતિ, સણ્હફરુસેન વિનયં ન ઉપેતિ, કિન્તિ નં ભગવા કરોતી’’તિ? ‘‘સચે મે, કેસિ, પુરિસદમ્મો સણ્હેન વિનયં ન ઉપેતિ, ફરુસેન વિનયં ન ઉપેતિ, સણ્હફરુસેન વિનયં ન ઉપેતિ, હનામિ નં, કેસી’’તિ. ‘‘ન ખો, ભન્તે, ભગવતો પાણાતિપાતો કપ્પતિ. અથ ચ પન ભગવા એવમાહ – ‘હનામિ, નં કેસી’’’તિ! ‘‘સચ્ચં, કેસિ! ન તથાગતસ્સ પાણાતિપાતો કપ્પતિ. અપિ ચ યો પુરિસદમ્મો સણ્હેન વિનયં ન ઉપેતિ, ફરુસેન વિનયં ન ઉપેતિ, સણ્હફરુસેન વિનયં ન ઉપેતિ, ન તં તથાગતો વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞતિ, નાપિ વિઞ્ઞૂ સબ્રહ્મચારી વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ. વધો હેસો, કેસિ, અરિયસ્સ વિનયે – યં ન તથાગતો વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞતિ, નાપિ વિઞ્ઞૂ સબ્રહ્મચારી વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તી’’તિ.

‘‘સો હિ નૂન, ભન્તે, સુહતો હોતિ – યં ન તથાગતો વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞતિ, નાપિ વિઞ્ઞૂ સબ્રહ્મચારી વત્તબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તીતિ. અભિક્કન્તં, ભન્તે, અભિક્કન્તં, ભન્તે…પે… ઉપાસકં મં, ભન્તે, ભગવા ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ. પઠમં.