૫. વિપત્તિસમ્પદાસુત્તં

૧૧૮. ‘‘તિસ્સો ઇમા, ભિક્ખવે, વિપત્તિયો. કતમા તિસ્સો? સીલવિપત્તિ, ચિત્તવિપત્તિ, દિટ્ઠિવિપત્તિ. કતમા ચ, ભિક્ખવે, સીલવિપત્તિ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતી હોતિ, અદિન્નાદાયી હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, મુસાવાદી હોતિ, પિસુણવાચો હોતિ, ફરુસવાચો હોતિ, સમ્ફપ્પલાપી હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સીલવિપત્તિ.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, ચિત્તવિપત્તિ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અભિજ્ઝાલુ હોતિ બ્યાપન્નચિત્તો. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ચિત્તવિપત્તિ.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, દિટ્ઠિવિપત્તિ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ વિપરીતદસ્સનો – ‘નત્થિ દિન્નં, નત્થિ યિટ્ઠં, નત્થિ હુતં, નત્થિ સુકતદુક્કટાનં, કમ્માનં ફલં વિપાકો, નત્થિ અયં લોકો, નત્થિ પરો લોકો, નત્થિ માતા, નત્થિ પિતા, નત્થિ સત્તા ઓપપાતિકા, નત્થિ લોકે સમણબ્રાહ્મણા સમ્મગ્ગતા સમ્માપટિપન્ના યે ઇમઞ્ચ લોકં પરઞ્ચ લોકં સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદેન્તી’તિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, દિટ્ઠિવિપત્તિ. સીલવિપત્તિહેતુ વા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જન્તિ; ચિત્તવિપત્તિહેતુ વા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જન્તિ; દિટ્ઠિવિપત્તિહેતુ વા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપજ્જન્તિ. ઇમા ખો, ભિક્ખવે, તિસ્સો વિપત્તિયોતિ.

‘‘તિસ્સો ઇમા, ભિક્ખવે, સમ્પદા. કતમા તિસ્સો? સીલસમ્પદા, ચિત્તસમ્પદા, દિટ્ઠિસમ્પદા. કતમા ચ, ભિક્ખવે, સીલસમ્પદા? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ, પિસુણાય વાચાય પટિવિરતો હોતિ, ફરુસાય વાચાય પટિવિરતો હોતિ, સમ્ફપ્પલાપા પટિવિરતો હોતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સીલસમ્પદા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, ચિત્તસમ્પદા? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અનભિજ્ઝાલુ હોતિ અબ્યાપન્નચિત્તો. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ચિત્તસમ્પદા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, દિટ્ઠિસમ્પદા? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ અવિપરીતદસ્સનો – ‘અત્થિ દિન્નં, અત્થિ યિટ્ઠં, અત્થિ હુતં, અત્થિ સુકતદુક્કટાનં કમ્માનં ફલં વિપાકો, અત્થિ અયં લોકો, અત્થિ પરો લોકો, અત્થિ માતા, અત્થિ પિતા, અત્થિ સત્તા ઓપપાતિકા, અત્થિ લોકે સમણબ્રાહ્મણા સમ્મગ્ગતા સમ્માપટિપન્ના યે ઇમઞ્ચ લોકં પરઞ્ચ લોકં સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદેન્તી’તિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, દિટ્ઠિસમ્પદા. સીલસમ્પદાહેતુ વા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જન્તિ; ચિત્તસમ્પદાહેતુ વા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જન્તિ; દિટ્ઠિસમ્પદાહેતુ વા, ભિક્ખવે, સત્તા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જન્તિ. ઇમા ખો, ભિક્ખવે, તિસ્સો સમ્પદા’’તિ. પઞ્ચમં.