૨. આજીવકસુત્તં

૭૩. એકં સમયં આયસ્મા આનન્દો કોસમ્બિયં વિહરતિ ઘોસિતારામે. અથ ખો અઞ્ઞતરો આજીવકસાવકો ગહપતિ યેનાયસ્મા આનન્દો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મન્તં આનન્દં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો આજીવકસાવકો ગહપતિ આયસ્મન્તં આનન્દં એતદવોચ –

‘‘કેસં નો, ભન્તે આનન્દ, ધમ્મો સ્વાક્ખાતો? કે લોકે સુપ્પટિપન્ના? કે લોકે સુકતા’’તિ [સુગતાતિ (સી. સ્યા. કં. પી.)]? ‘‘તેન હિ, ગહપતિ, તઞ્ઞેવેત્થ પટિપુચ્છિસ્સામિ, યથા તે ખમેય્ય તથા નં બ્યાકરેય્યાસિ. તં કિં મઞ્ઞસિ, ગહપતિ, યે રાગસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેન્તિ, દોસસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેન્તિ, મોહસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેન્તિ, તેસં ધમ્મો સ્વાક્ખાતો નો વા? કથં વા તે એત્થ હોતી’’તિ? ‘‘યે, ભન્તે, રાગસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેન્તિ, દોસસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેન્તિ, મોહસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેન્તિ, તેસં ધમ્મો સ્વાક્ખાતો. એવં મે એત્થ હોતી’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, ગહપતિ, યે રાગસ્સ પહાનાય પટિપન્ના, દોસસ્સ પહાનાય પટિપન્ના, મોહસ્સ પહાનાય પટિપન્ના, તે લોકે સુપ્પટિપન્ના નો વા? કથં વા તે એત્થ હોતી’’તિ? ‘‘યે, ભન્તે, રાગસ્સ પહાનાય પટિપન્ના, દોસસ્સ પહાનાય પટિપન્ના, મોહસ્સ પહાનાય પટિપન્ના, તે લોકે સુપ્પટિપન્ના. એવં મે એત્થ હોતી’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, ગહપતિ, યેસં રાગો પહીનો ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવંકતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો, યેસં દોસો પહીનો ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવઙ્કતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો, યેસં મોહો પહીનો ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવંકતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો, તે લોકે સુકતા નો વા? કથં વા તે એત્થ હોતી’’તિ? ‘‘યેસં, ભન્તે, રાગો પહીનો ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવંકતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો, યેસં દોસો પહીનો…પે… યેસં મોહો પહીનો ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવંકતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો, તે લોકે સુકતા. એવં મે એત્થ હોતી’’તિ.

‘‘ઇતિ ખો, ગહપતિ, તયાવેતં [તયા ચેતં (સી. પી. ક.)] બ્યાકતં – ‘યે, ભન્તે, રાગસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેન્તિ, દોસસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેન્તિ, મોહસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેન્તિ, તેસં ધમ્મો સ્વાક્ખાતો’તિ. તયાવેતં બ્યાકતં – ‘યે, ભન્તે, રાગસ્સ પહાનાય પટિપન્ના, દોસસ્સ પહાનાય પટિપન્ના, મોહસ્સ પહાનાય પટિપન્ના, તે લોકે સુપ્પટિપન્ના’તિ. તયાવેતં બ્યાકતં – ‘યેસં, ભન્તે, રાગો પહીનો ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવઙ્કતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો, યેસં દોસો પહીનો…પે… યેસં મોહો પહીનો ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવઙ્કતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો, તે લોકે સુકતા’’’તિ.

‘‘અચ્છરિયં, ભન્તે, અબ્ભુતં, ભન્તે! ન ચેવ નામ સધમ્મુક્કંસના ભવિસ્સતિ, ન ચ પરધમ્માપસાદના [ન પરધમ્માપસાદના (સી. પી.), ન પરધમ્મવમ્ભના (મ. નિ. ૨.૨૩૬)]. આયતનેવ [આયતને ચ (મ. નિ. ૨.૨૩૬)] ધમ્મદેસના, અત્થો ચ વુત્તો, અત્તા ચ અનુપનીતો. તુમ્હે, ભન્તે આનન્દ, રાગસ્સ પહાનાય ધમ્મં દેસેથ, દોસસ્સ…પે… મોહસ્સ પહનાય ધમ્મં દેસેથ. તુમ્હાકં, ભન્તે આનન્દ, ધમ્મો સ્વાક્ખાતો. તુમ્હે, ભન્તે આનન્દ, રાગસ્સ પહાનાય પટિપન્ના, દોસસ્સ…પે… મોહસ્સ પહાનાય પટિપન્ના. તુમ્હે, ભન્તે, લોકે સુપ્પટિપન્ના. તુમ્હાકં, ભન્તે આનન્દ, રાગો પહીનો ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવઙ્કતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો, તુમ્હાકં દોસો પહીનો…પે… તુમ્હાકં મોહો પહીનો ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવઙ્કતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો. તુમ્હે લોકે સુકતા.

‘‘અભિક્કન્તં, ભન્તે, અભિક્કન્તં, ભન્તે! સેય્યથાપિ, ભન્તે, નિક્કુજ્જિતં વા ઉક્કુજ્જેય્ય, પટિચ્છન્નં વા વિવરેય્ય, મૂળ્હસ્સ વા મગ્ગં આચિક્ખેય્ય, અન્ધકારે વા તેલપજ્જોતં ધારેય્ય – ‘ચક્ખુમન્તો રૂપાનિ દક્ખન્તી’તિ; એવમેવં અય્યેન આનન્દેન અનેકપરિયાયેન ધમ્મો પકાસિતો. એસાહં, ભન્તે આનન્દ, તં ભગવન્તં સરણં ગચ્છામિ ધમ્મઞ્ચ ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ. ઉપાસકં મં અય્યો આનન્દો ધારેતુ, અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ. દુતિયં.