૭. વચ્છગોત્તસુત્તં

૫૮. અથ ખો વચ્છગોત્તો [વચ્છપુત્તો (ક.)] પરિબ્બાજકો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો વચ્છગોત્તો પરિબ્બાજકો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સુતં મેતં, ભો ગોતમ, સમણો ગોતમો એવમાહ – ‘મય્હમેવ દાનં દાતબ્બં, નાઞ્ઞેસં દાનં દાતબ્બં; મય્હમેવ સાવકાનં દાનં દાતબ્બં, નાઞ્ઞેસં સાવકાનં દાનં દાતબ્બં; મય્હમેવ દિન્નં મહપ્ફલં, નાઞ્ઞેસં દિન્નં મહપ્ફલં; મય્હમેવ સાવકાનં દિન્નં મહપ્ફલં, નાઞ્ઞેસં સાવકાનં દિન્નં મહપ્ફલ’ન્તિ. યે તે, ભો ગોતમ, એવમાહંસુ ‘સમણો ગોતમો એવમાહ મય્હમેવ દાનં દાતબ્બં, નાઞ્ઞેસં દાનં દાતબ્બં. મય્હમેવ સાવકાનં દાનં દાતબ્બં, નાઞ્ઞેસં સાવકાનં દાનં દાતબ્બં. મય્હમેવ દિન્નં મહપ્ફલં, નાઞ્ઞેસં દિન્નં મહપ્ફલં. મય્હમેવ સાવકાનં દિન્નં મહપ્ફલં, નાઞ્ઞેસં સાવકાનં દિન્નં મહપ્ફલ’ન્તિ. કચ્ચિ તે ભોતો ગોતમસ્સ વુત્તવાદિનો ચ ભવન્તં ગોતમં અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખન્તિ, ધમ્મસ્સ ચાનુધમ્મં બ્યાકરોન્તિ, ન ચ કોચિ સહધમ્મિકો વાદાનુપાતો [વાદાનુવાદો (ક.)] ગારય્હં ઠાનં આગચ્છતિ? અનબ્ભક્ખાતુકામા હિ મયં ભવન્તં ગોતમ’’ન્તિ.

‘‘યે તે, વચ્છ, એવમાહંસુ – ‘સમણો ગોતમો એવમાહ – મય્હમેવ દાનં દાતબ્બં…પે… નાઞ્ઞેસં સાવકાનં દિન્નં મહપ્ફલ’ન્તિ ન મે તે વુત્તવાદિનો. અબ્ભાચિક્ખન્તિ ચ પન મં [ચ પન મં તે (સી. સ્યા. કં. પી.)] અસતા અભૂતેન. યો ખો, વચ્છ, પરં દાનં દદન્તં વારેતિ સો તિણ્ણં અન્તરાયકરો હોતિ, તિણ્ણં પારિપન્થિકો. કતમેસં તિણ્ણં? દાયકસ્સ પુઞ્ઞન્તરાયકરો હોતિ, પટિગ્ગાહકાનં લાભન્તરાયકરો હોતિ, પુબ્બેવ ખો પનસ્સ અત્તા ખતો ચ હોતિ ઉપહતો ચ. યો ખો, વચ્છ, પરં દાનં દદન્તં વારેતિ સો ઇમેસં તિણ્ણં અન્તરાયકરો હોતિ, તિણ્ણં પારિપન્થિકો.

‘‘અહં ખો પન, વચ્છ, એવં વદામિ – યે હિ તે ચન્દનિકાય વા ઓલિગલ્લે વા પાણા, તત્રપિ યો થાલિધોવનં [થાલકધોવનં (ક.)] વા સરાવધોવનં વા છડ્ડેતિ – યે તત્થ પાણા તે તેન યાપેન્તૂતિ, તતો નિદાનમ્પાહં, વચ્છ, પુઞ્ઞસ્સ આગમં વદામિ. કો પન વાદો મનુસ્સભૂતે! અપિ ચાહં, વચ્છ, સીલવતો દિન્નં મહપ્ફલં વદામિ, નો તથા દુસ્સીલસ્સ, સો ચ હોતિ પઞ્ચઙ્ગવિપ્પહીનો પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતો.

‘‘કતમાનિ પઞ્ચઙ્ગાનિ પહીનાનિ હોન્તિ? કામચ્છન્દો પહીનો હોતિ, બ્યાપાદો પહીનો હોતિ, થિનમિદ્ધં પહીનં હોતિ, ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચં પહીનં હોતિ, વિચિકિચ્છા પહીના હોતિ. ઇમાનિ પઞ્ચઙ્ગાનિ વિપ્પહીનાનિ હોન્તિ.

‘‘કતમેહિ પઞ્ચહિ અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો હોતિ? અસેક્ખેન સીલક્ખન્ધેન સમન્નાગતો હોતિ, અસેક્ખેન સમાધિક્ખન્ધેન સમન્નાગતો હોતિ, અસેક્ખેન પઞ્ઞાક્ખન્ધેન સમન્નાગતો હોતિ, અસેક્ખેન વિમુત્તિક્ખન્ધેન સમન્નાગતો હોતિ, અસેક્ખેન વિમુત્તિઞાણદસ્સનક્ખન્ધેન સમન્નાગતો હોતિ; ઇમેહિ પઞ્ચહિ અઙ્ગેહિ સમન્નાગતો હોતિ. ઇતિ પઞ્ચઙ્ગવિપ્પહીને પઞ્ચઙ્ગસમન્નાગતે દિન્નં મહપ્ફલન્તિ વદામી’’તિ.

‘‘ઇતિ કણ્હાસુ સેતાસુ, રોહિણીસુ હરીસુ વા;

કમ્માસાસુ સરૂપાસુ, ગોસુ પારેવતાસુ વા.

‘‘યાસુ કાસુચિ એતાસુ, દન્તો જાયતિ પુઙ્ગવો;

ધોરય્હો બલસમ્પન્નો, કલ્યાણજવનિક્કમો;

તમેવ ભારે યુઞ્જન્તિ, નાસ્સ વણ્ણં પરિક્ખરે.

‘‘એવમેવં મનુસ્સેસુ, યસ્મિં કસ્મિઞ્ચિ જાતિયે;

ખત્તિયે બ્રાહ્મણે વેસ્સે, સુદ્દે ચણ્ડાલપુક્કુસે.

‘‘યાસુ કાસુચિ એતાસુ, દન્તો જાયતિ સુબ્બતો;

ધમ્મટ્ઠો સીલસમ્પન્નો, સચ્ચવાદી હિરીમનો.

‘‘પહીનજાતિમરણો, બ્રહ્મચરિયસ્સ કેવલી;

પન્નભારો વિસંયુત્તો, કતકિચ્ચો અનાસવો.

‘‘પારગૂ સબ્બધમ્માનં, અનુપાદાય નિબ્બુતો;

તસ્મિંયેવ [તસ્મિં વે (સ્યા. કં.)] વિરજે ખેત્તે, વિપુલા હોતિ દક્ખિણા.

‘‘બાલા ચ અવિજાનન્તા, દુમ્મેધા અસ્સુતાવિનો;

બહિદ્ધા દેન્તિ દાનાનિ, ન હિ સન્તે ઉપાસરે.

‘‘યે ચ સન્તે ઉપાસન્તિ, સપ્પઞ્ઞે ધીરસમ્મતે;

સદ્ધા ચ નેસં સુગતે, મૂલજાતા પતિટ્ઠિતા.

‘‘દેવલોકઞ્ચ તે યન્તિ, કુલે વા ઇધ જાયરે;

અનુપુબ્બેન નિબ્બાનં, અધિગચ્છન્તિ પણ્ડિતા’’તિ. સત્તમં;