૧. સમિદ્ધસુત્તં

૨૧. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો આયસ્મા ચ સમિદ્ધો [સવિટ્ઠો (સી. સ્યા. કં. પી.)] આયસ્મા ચ મહાકોટ્ઠિકો [મહાકોટ્ઠિતો (સી. સ્યા. કં. પી.)] યેનાયસ્મા સારિપુત્તો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા આયસ્મતા સારિપુત્તેન સદ્ધિં સમ્મોદિંસુ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો આયસ્મન્તં સમિદ્ધં આયસ્મા સારિપુત્તો એતદવોચ –

‘‘તયોમે, આવુસો સમિદ્ધ, પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે તયો? કાયસક્ખી, દિટ્ઠિપ્પત્તો [દિટ્ઠપ્પત્તો (ક.)], સદ્ધાવિમુત્તો. ઇમે ખો, આવુસો, તયો પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. ઇમેસં, આવુસો, તિણ્ણં પુગ્ગલાનં કતમો તે પુગ્ગલો ખમતિ અભિક્કન્તતરો ચ પણીતતરો ચા’’તિ?

‘‘તયોમે, આવુસો સારિપુત્ત, પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે તયો? કાયસક્ખી, દિટ્ઠિપ્પત્તો, સદ્ધાવિમુત્તો. ઇમે ખો, આવુસો, તયો પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. ઇમેસં, આવુસો, તિણ્ણં પુગ્ગલાનં ય્વાયં [યોયં (ક.)] પુગ્ગલો સદ્ધાવિમુત્તો, અયં મે પુગ્ગલો ખમતિ ઇમેસં તિણ્ણં પુગ્ગલાનં અભિક્કન્તતરો ચ પણીતતરો ચ. તં કિસ્સ હેતુ? ઇમસ્સ, આવુસો, પુગ્ગલસ્સ સદ્ધિન્દ્રિયં અધિમત્ત’’ન્તિ.

અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો આયસ્મન્તં મહાકોટ્ઠિકં એતદવોચ – ‘‘તયોમે, આવુસો કોટ્ઠિક, પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે તયો? કાયસક્ખી, દિટ્ઠિપ્પત્તો, સદ્ધાવિમુત્તો. ઇમે ખો, આવુસો, તયો પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. ઇમેસં, આવુસો, તિણ્ણં પુગ્ગલાનં કતમો તે પુગ્ગલો ખમતિ અભિક્કન્તતરો ચ પણીતતરો ચા’’તિ?

‘‘તયોમે, આવુસો સારિપુત્ત, પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે તયો? કાયસક્ખી, દિટ્ઠિપ્પત્તો, સદ્ધાવિમુત્તો. ઇમે ખો, આવુસો, તયો પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. ઇમેસં, આવુસો, તિણ્ણં પુગ્ગલાનં ય્વાયં પુગ્ગલો કાયસક્ખી, અયં મે પુગ્ગલો ખમતિ ઇમેસં તિણ્ણં પુગ્ગલાનં અભિક્કન્તતરો ચ પણીતતરો ચ. તં કિસ્સ હેતુ? ઇમસ્સ, આવુસો, પુગ્ગલસ્સ સમાધિન્દ્રિયં અધિમત્ત’’ન્તિ.

અથ ખો આયસ્મા મહાકોટ્ઠિકો આયસ્મન્તં સારિપુત્તં એતદવોચ – ‘‘તયોમે, આવુસો સારિપુત્ત, પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે તયો? કાયસક્ખી, દિટ્ઠિપ્પત્તો, સદ્ધાવિમુત્તો. ઇમે ખો, આવુસો, તયો પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. ઇમેસં, આવુસો, તિણ્ણં પુગ્ગલાનં કતમો તે પુગ્ગલો ખમતિ અભિક્કન્તતરો ચ પણીતતરો ચા’’તિ?

‘‘તયોમે, આવુસો કોટ્ઠિક, પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે તયો? કાયસક્ખી, દિટ્ઠિપ્પત્તો, સદ્ધાવિમુત્તો. ઇમે ખો, આવુસો, તયો પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. ઇમેસં, આવુસો, તિણ્ણં પુગ્ગલાનં ય્વાયં પુગ્ગલો દિટ્ઠિપ્પત્તો, અયં મે પુગ્ગલો ખમતિ ઇમેસં તિણ્ણં પુગ્ગલાનં અભિક્કન્તતરો ચ પણીતતરો ચ. તં કિસ્સ હેતુ? ઇમસ્સ, આવુસો, પુગ્ગલસ્સ પઞ્ઞિન્દ્રિયં અધિમત્ત’’ન્તિ.

અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો આયસ્મન્તઞ્ચ સમિદ્ધં આયસ્મન્તઞ્ચ મહાકોટ્ઠિકં એતદવોચ – ‘‘બ્યાકતં ખો, આવુસો, અમ્હેહિ સબ્બેહેવ યથાસકં પટિભાનં. આયામાવુસો, યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિસ્સામ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતો એતમત્થં આરોચેસ્સામ. યથા નો ભગવા બ્યાકરિસ્સતિ તથા નં ધારેસ્સામા’’તિ. ‘‘એવમાવુસો’’તિ ખો આયસ્મા ચ સમિદ્ધો આયસ્મા ચ મહાકોટ્ઠિકો આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ પચ્ચસ્સોસું. અથ ખો આયસ્મા ચ સારિપુત્તો આયસ્મા ચ સમિદ્ધો આયસ્મા ચ મહાકોટ્ઠિકો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા સારિપુત્તો યાવતકો અહોસિ આયસ્મતા ચ સમિદ્ધેન આયસ્મતા ચ મહાકોટ્ઠિકેન સદ્ધિં કથાસલ્લાપો તં સબ્બં ભગવતો આરોચેસિ.

‘‘ન ખ્વેત્થ, સારિપુત્ત, સુકરં એકંસેન બ્યાકાતું – ‘અયં ઇમેસં તિણ્ણં પુગ્ગલાનં અભિક્કન્તતરો ચ પણીતતરો ચા’તિ. ઠાનઞ્હેતં, સારિપુત્ત, વિજ્જતિ ય્વાયં પુગ્ગલો સદ્ધાવિમુત્તો સ્વાસ્સ [સ્વાયં (સ્યા. કં. પી.), સોયં (ક.)] અરહત્તાય પટિપન્નો, ય્વાયં પુગ્ગલો કાયસક્ખી સ્વાસ્સ સકદાગામી વા અનાગામી વા, યો ચાયં પુગ્ગલો દિટ્ઠિપ્પત્તો સોપસ્સ [સોયં (ક.)] સકદાગામી વા અનાગામી વા.

‘‘ન ખ્વેત્થ, સારિપુત્ત, સુકરં એકંસેન બ્યાકાતું – ‘અયં ઇમેસં તિણ્ણં પુગ્ગલાનં અભિક્કન્તતરો ચ પણીતતરો ચા’તિ. ઠાનઞ્હેતં, સારિપુત્ત, વિજ્જતિ ય્વાયં પુગ્ગલો કાયસક્ખી સ્વાસ્સ અરહત્તાય પટિપન્નો, ય્વાયં પુગ્ગલો સદ્ધાવિમુત્તો સ્વાસ્સ સકદાગામી વા અનાગામી વા, યો ચાયં પુગ્ગલો દિટ્ઠિપ્પત્તો સોપસ્સ સકદાગામી વા અનાગામી વા.

‘‘ન ખ્વેત્થ, સારિપુત્ત, સુકરં એકંસેન બ્યાકાતું – ‘અયં ઇમેસં તિણ્ણં પુગ્ગલાનં અભિક્કન્તતરો ચ પણીતતરો ચા’તિ. ઠાનઞ્હેતં, સારિપુત્ત, વિજ્જતિ ય્વાયં પુગ્ગલો દિટ્ઠિપ્પત્તો સ્વાસ્સ અરહત્તાય પટિપન્નો, ય્વાયં પુગ્ગલો સદ્ધાવિમુત્તો સ્વાસ્સ સકદાગામી વા અનાગામી વા, યો ચાયં પુગ્ગલો કાયસક્ખી સોપસ્સ સકદાગામી વા અનાગામી વા.

‘‘ન ખ્વેત્થ, સારિપુત્ત, સુકરં એકંસેન બ્યાકાતું – ‘અયં ઇમેસં તિણ્ણં પુગ્ગલાનં અભિક્કન્તતરો ચ પણીતતરો ચા’’’તિ. પઠમં.