૧૧. જાણુસ્સોણિસુત્તં

૧૭૭. અથ ખો જાણુસ્સોણિ બ્રાહ્મણો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો જાણુસ્સોણિ બ્રાહ્મણો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘મયમસ્સુ, ભો ગોતમ, બ્રાહ્મણા નામ. દાનાનિ દેમ, સદ્ધાનિ કરોમ – ‘ઇદં દાનં પેતાનં ઞાતિસાલોહિતાનં ઉપકપ્પતુ, ઇદં દાનં પેતા ઞાતિસાલોહિતા પરિભુઞ્જન્તૂ’તિ. કચ્ચિ તં, ભો ગોતમ, દાનં પેતાનં ઞાતિસાલોહિતાનં ઉપકપ્પતિ; કચ્ચિ તે પેતા ઞાતિસાલોહિતા તં દાનં પરિભુઞ્જન્તી’’તિ? ‘‘ઠાને ખો, બ્રાહ્મણ, ઉપકપ્પતિ, નો અટ્ઠાને’’તિ.

‘‘કતમં પન, ભો [કતમઞ્ચ પન ભો (સી. પી.) કતમં (સ્યા.)] ગોતમ, ઠાનં, કતમં અટ્ઠાન’’ન્તિ? ‘‘ઇધ, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો પાણાતિપાતી હોતિ, અદિન્નાદાયી હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, મુસાવાદી હોતિ, પિસુણવાચો હોતિ, ફરુસવાચો હોતિ, સમ્ફપ્પલાપી હોતિ, અભિજ્ઝાલુ હોતિ, બ્યાપન્નચિત્તો હોતિ, મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા નિરયં ઉપપજ્જતિ. યો નેરયિકાનં સત્તાનં આહારો, તેન સો તત્થ યાપેતિ, તેન સો તત્થ તિટ્ઠતિ. ઇદમ્પિ [ઇદં (સ્યા.)] ખો, બ્રાહ્મણ, અટ્ઠાનં યત્થ ઠિતસ્સ તં દાનં ન ઉપકપ્પતિ.

‘‘ઇધ પન, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો પાણાતિપાતી…પે… મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા તિરચ્છાનયોનિં ઉપપજ્જતિ. યો તિરચ્છાનયોનિકાનં સત્તાનં આહારો, તેન સો તત્થ યાપેતિ, તેન સો તત્થ તિટ્ઠતિ. ઇદમ્પિ ખો, બ્રાહ્મણ, અટ્ઠાનં યત્થ ઠિતસ્સ તં દાનં ન ઉપકપ્પતિ.

‘‘ઇધ પન, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ, પિસુણાય વાચાય પટિવિરતો હોતિ, ફરુસાય વાચાય પટિવિરતો હોતિ, સમ્ફપ્પલાપા પટિવિરતો હોતિ, અનભિજ્ઝાલુ હોતિ, અબ્યાપન્નચિત્તો હોતિ, સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા મનુસ્સાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. યો મનુસ્સાનં આહારો, તેન સો તત્થ યાપેતિ, તેન સો તત્થ તિટ્ઠતિ. ઇદમ્પિ ખો, બ્રાહ્મણ, અટ્ઠાનં યત્થ ઠિતસ્સ તં દાનં ન ઉપકપ્પતિ.

‘‘ઇધ પન, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ…પે… સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. યો દેવાનં આહારો, તેન સો તત્થ યાપેતિ, તેન સો તત્થ તિટ્ઠતિ. ઇદમ્પિ, બ્રાહ્મણ, અટ્ઠાનં યત્થ ઠિતસ્સ તં દાનં ઉપકપ્પતિ.

‘‘ઇધ પન, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો પાણાતિપાતી હોતિ…પે… મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા પેત્તિવિસયં ઉપપજ્જતિ. યો પેત્તિવેસયિકાનં સત્તાનં આહારો, તેન સો તત્થ યાપેતિ, તેન સો તત્થ તિટ્ઠતિ, યં વા પનસ્સ ઇતો અનુપ્પવેચ્છન્તિ મિત્તામચ્ચા વા ઞાતિસાલોહિતા વા [મિત્તા વા અમચ્ચા વા ઞાતી વા સાલોહિતા વા (સી. પી.)], તેન સો તત્થ યાપેતિ, તેન સો તત્થ તિટ્ઠતિ. ઇદં ખો, બ્રાહ્મણ, ઠાનં યત્થ ઠિતસ્સ તં દાનં ઉપકપ્પતી’’તિ.

‘‘સચે પન, ભો ગોતમ, સો પેતો ઞાતિસાલોહિતો તં ઠાનં અનુપપન્નો હોતિ, કો તં દાનં પરિભુઞ્જતી’’તિ? ‘‘અઞ્ઞેપિસ્સ, બ્રાહ્મણ, પેતા ઞાતિસાલોહિતા તં ઠાનં ઉપપન્ના હોન્તિ, તે તં દાનં પરિભુઞ્જન્તી’’તિ.

‘‘સચે પન, ભો ગોતમ, સો ચેવ પેતો ઞાતિસાલોહિતો તં ઠાનં અનુપપન્નો હોતિ અઞ્ઞેપિસ્સ ઞાતિસાલોહિતા પેતા તં ઠાનં અનુપપન્ના હોન્તિ, કો તં દાનં પરિભુઞ્જતી’’તિ? ‘‘અટ્ઠાનં ખો એતં, બ્રાહ્મણ, અનવકાસો યં તં ઠાનં વિવિત્તં અસ્સ ઇમિના દીઘેન અદ્ધુના યદિદં પેતેહિ ઞાતિસાલોહિતેહિ. અપિ ચ, બ્રાહ્મણ, દાયકોપિ અનિપ્ફલો’’તિ.

‘‘અટ્ઠાનેપિ ભવં ગોતમો પરિકપ્પં વદતી’’તિ? ‘‘અટ્ઠાનેપિ ખો અહં, બ્રાહ્મણ, પરિકપ્પં વદામિ. ઇધ, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો પાણાતિપાતી હોતિ, અદિન્નાદાયી હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, મુસાવાદી હોતિ, પિસુણવાચો હોતિ, ફરુસવાચો હોતિ, સમ્ફપ્પલાપી હોતિ, અભિજ્ઝાલુ હોતિ, બ્યાપન્નચિત્તો હોતિ, મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ; સો દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા હત્થીનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. સો તત્થ લાભી હોતિ અન્નસ્સ પાનસ્સ માલાનાનાલઙ્કારસ્સ [માલાગન્ધવિલેપનસ્સ નાનાલઙ્કારસ્સ (ક.)].

‘‘યં ખો, બ્રાહ્મણ, ઇધ પાણાતિપાતી અદિન્નાદાયી કામેસુમિચ્છાચારી મુસાવાદી પિસુણવાચો ફરુસવાચો સમ્ફપ્પલાપી અભિજ્ઝાલુ બ્યાપન્નચિત્તો મિચ્છાદિટ્ઠિકો, તેન સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા હત્થીનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. યઞ્ચ ખો સો દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં, તેન સો તત્થ લાભી હોતિ અન્નસ્સ પાનસ્સ માલાનાનાલઙ્કારસ્સ.

‘‘ઇધ પન, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો પાણાતિપાતી હોતિ…પે… મિચ્છાદિટ્ઠિકો હોતિ. સો દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અસ્સાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ…પે… ગુન્નં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ…પે… કુક્કુરાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ [‘‘કુક્કુરાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતી’’તિ અયં વારો કેસુચિ સીહળપોત્થકેસુ ન દિસ્સતીતિ ઇઙ્ગલિસપોત્થકે અધોલિપિ. તં દસવારગણનાય સમેતિ]. સો તત્થ લાભી હોતિ અન્નસ્સ પાનસ્સ માલાનાનાલઙ્કારસ્સ.

‘‘યં ખો, બ્રાહ્મણ, ઇધ પાણાતિપાતી…પે. … મિચ્છાદિટ્ઠિકો, તેન સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા કુક્કુરાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. યઞ્ચ ખો સો દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં, તેન સો તત્થ લાભી હોતિ અન્નસ્સ પાનસ્સ માલાનાનાલઙ્કારસ્સ.

‘‘ઇધ પન, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ…પે… સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ. સો દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા મનુસ્સાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. સો તત્થ લાભી હોતિ માનુસકાનં પઞ્ચન્નં કામગુણાનં.

‘‘યં ખો, બ્રાહ્મણ, ઇધ પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ…પે… સમ્માદિટ્ઠિકો, તેન સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા મનુસ્સાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. યઞ્ચ ખો સો દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં, તેન સો તત્થ લાભી હોતિ માનુસકાનં પઞ્ચન્નં કામગુણાનં.

‘‘ઇધ પન, બ્રાહ્મણ, એકચ્ચો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ…પે… સમ્માદિટ્ઠિકો હોતિ. સો દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. સો તત્થ લાભી હોતિ દિબ્બાનં પઞ્ચન્નં કામગુણાનં.

‘‘યં ખો, બ્રાહ્મણ, ઇધ પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ…પે… સમ્માદિટ્ઠિકો, તેન સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. યઞ્ચ ખો સો દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં, તેન સો તત્થ લાભી હોતિ દિબ્બાનં પઞ્ચન્નં કામગુણાનં. અપિ ચ, બ્રાહ્મણ, દાયકોપિ અનિપ્ફલો’’તિ.

‘‘અચ્છરિયં, ભો ગોતમ, અબ્ભુતં, ભો ગોતમ! યાવઞ્ચિદં, ભો ગોતમ, અલમેવ દાનાનિ દાતું, અલં સદ્ધાનિ કાતું, યત્ર હિ નામ દાયકોપિ અનિપ્ફલો’’તિ. ‘‘એવમેતં, બ્રાહ્મણ [એવમેતં બ્રાહ્મણ એવમેતં બ્રાહ્મણ (સી. સ્યા.)], દાયકોપિ હિ, બ્રાહ્મણ, અનિપ્ફલો’’તિ.

‘‘અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ, અભિક્કન્તં, ભો ગોતમ…પે… ઉપાસકં મં ભવં ગોતમો ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ. એકાદસમં.

જાણુસ્સોણિવગ્ગો [યમકવગ્ગો (ક.)] દુતિયો.