૪. અજિતસુત્તં

૧૧૬. અથ ખો અજિતો પરિબ્બાજકો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો અજિતો પરિબ્બાજકો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘અમ્હાકં, ભો ગોતમ, પણ્ડિતો નામ સબ્રહ્મચારી. તેન પઞ્ચમત્તાનિ ચિત્તટ્ઠાનસતાનિ ચિન્તિતાનિ, યેહિ અઞ્ઞતિત્થિયા ઉપારદ્ધાવ જાનન્તિ [ઉપારદ્ધા પજાનન્તિ (સી.)] ઉપારદ્ધસ્મા’’તિ [ઉપારદ્ધમ્હાતિ (સી. પી.)].

અથ ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ધારેથ નો તુમ્હે, ભિક્ખવે, પણ્ડિતવત્થૂની’’તિ? ‘‘એતસ્સ, ભગવા, કાલો એતસ્સ, સુગત, કાલો યં ભગવા ભાસેય્ય, ભગવતો સુત્વા ભિક્ખૂ ધારેસ્સન્તી’’તિ.

‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અધમ્મિકેન વાદેન અધમ્મિકં વાદં અભિનિગ્ગણ્હાતિ અભિનિપ્પીળેતિ, તેન ચ અધમ્મિકં પરિસં રઞ્જેતિ. તેન સા અધમ્મિકા પરિસા ઉચ્ચાસદ્દમહાસદ્દા હોતિ – ‘પણ્ડિતો વત, ભો, પણ્ડિતો વત, ભો’તિ.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અધમ્મિકેન વાદેન ધમ્મિકં વાદં અભિનિગ્ગણ્હાતિ અભિનિપ્પીળેતિ, તેન ચ અધમ્મિકં પરિસં રઞ્જેતિ. તેન સા અધમ્મિકા પરિસા ઉચ્ચાસદ્દમહાસદ્દા હોતિ – ‘પણ્ડિતો વત, ભો, પણ્ડિતો વત, ભો’તિ.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અધમ્મિકેન વાદેન ધમ્મિકઞ્ચ વાદં અધમ્મિકઞ્ચ વાદં અભિનિગ્ગણ્હાતિ અભિનિપ્પીળેતિ, તેન ચ અધમ્મિકં પરિસં રઞ્જેતિ. તેન સા અધમ્મિકા પરિસા ઉચ્ચાસદ્દમહાસદ્દા હોતિ – ‘પણ્ડિતો વત, ભો, પણ્ડિતો વત, ભો’તિ.

‘‘અધમ્મો ચ, ભિક્ખવે, વેદિતબ્બો ધમ્મો ચ; અનત્થો ચ વેદિતબ્બો અત્થો ચ. અધમ્મઞ્ચ વિદિત્વા ધમ્મઞ્ચ, અનત્થઞ્ચ વિદિત્વા અત્થઞ્ચ યથા ધમ્મો યથા અત્થો તથા પટિપજ્જિતબ્બં.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અધમ્મો, કતમો ચ ધમ્મો, કતમો ચ અનત્થો, કતમો ચ અત્થો? મિચ્છાદિટ્ઠિ, ભિક્ખવે, અધમ્મો; સમ્માદિટ્ઠિ ધમ્મો; યે ચ મિચ્છાદિટ્ઠિપચ્ચયા અનેકે પાપકા અકુસલા ધમ્મા સમ્ભવન્તિ, અયં અનત્થો; સમ્માદિટ્ઠિપચ્ચયા ચ અનેકે કુસલા ધમ્મા ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તિ, અયં અત્થો.

‘‘મિચ્છાસઙ્કપ્પો, ભિક્ખવે, અધમ્મો; સમ્માસઙ્કપ્પો ધમ્મો… મિચ્છાવાચા, ભિક્ખવે, અધમ્મો; સમ્માવાચા ધમ્મો… મિચ્છાકમ્મન્તો, ભિક્ખવે, અધમ્મો; સમ્માકમ્મન્તો ધમ્મો… મિચ્છાઆજીવો, ભિક્ખવે, અધમ્મો; સમ્માઆજીવો ધમ્મો … મિચ્છાવાયામો, ભિક્ખવે, અધમ્મો; સમ્માવાયામો ધમ્મો… મિચ્છાસતિ, ભિક્ખવે, અધમ્મો; સમ્માસતિ ધમ્મો… મિચ્છાસમાધિ, ભિક્ખવે અધમ્મો; સમ્માસમાધિ ધમ્મો… મિચ્છાઞાણં, ભિક્ખવે, અધમ્મો; સમ્માઞાણં ધમ્મો.

‘‘મિચ્છાવિમુત્તિ, ભિક્ખવે, અધમ્મો; સમ્માવિમુત્તિ ધમ્મો; યે ચ મિચ્છાવિમુત્તિપચ્ચયા અનેકે પાપકા અકુસલા ધમ્મા સમ્ભવન્તિ, અયં અનત્થો; સમ્માવિમુત્તિપચ્ચયા ચ અનેકે કુસલા ધમ્મા ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તિ, અયં અત્થો.

‘‘‘અધમ્મો ચ, ભિક્ખવે, વેદિતબ્બો ધમ્મો ચ; અનત્થો ચ વેદિતબ્બો અત્થો ચ. અધમ્મઞ્ચ વિદિત્વા ધમ્મઞ્ચ, અનત્થઞ્ચ વિદિત્વા અત્થઞ્ચ યથા ધમ્મો યથા અત્થો તથા પટિપજ્જિતબ્બ’ન્તિ, ઇતિ યં તં વુત્તં, ઇદમેતં પટિચ્ચ વુત્ત’’ન્તિ. ચતુત્થં.