૫. કત્થીસુત્તં

૮૫. એકં સમયં આયસ્મા મહાચુન્દો ચેતીસુ વિહરતિ સહજાતિયં. તત્ર ખો આયસ્મા મહાચુન્દો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘આવુસો ભિક્ખવે’’તિ. ‘‘આવુસો’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો મહાચુન્દસ્સ પચ્ચસ્સોસું. આયસ્મા મહાચુન્દો એતદવોચ –

‘‘ઇધાવુસો, ભિક્ખુ કત્થી હોતિ વિકત્થી અધિગમેસુ – ‘અહં પઠમં ઝાનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં દુતિયં ઝાનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં તતિયં ઝાનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં ચતુત્થં ઝાનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં આકાસાનઞ્ચાયતનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપી’તિ.

‘‘તમેનં તથાગતો વા તથાગતસાવકો વા ઝાયી સમાપત્તિકુસલો પરચિત્તકુસલો પરચિત્તપરિયાયકુસલો સમનુયુઞ્જતિ સમનુગ્ગાહતિ સમનુભાસતિ. સો તથાગતેન વા તથાગતસાવકેન વા ઝાયિના સમાપત્તિકુસલેન પરચિત્તકુસલેન પરચિત્તપરિયાયકુસલેન સમનુયુઞ્જિયમાનો સમનુગ્ગાહિયમાનો સમનુભાસિયમાનો ઇરીણં આપજ્જતિ વિચિનં આપજ્જતિ અનયં આપજ્જતિ બ્યસનં આપજ્જતિ અનયબ્યસનં આપજ્જતિ.

‘‘તમેનં તથાગતો વા તથાગતસાવકો વા ઝાયી સમાપત્તિકુસલો પરચિત્તકુસલો પરચિત્તપરિયાયકુસલો એવં ચેતસા ચેતો પરિચ્ચ મનસિ કરોતિ – ‘કિં નુ ખો અયમાયસ્મા કત્થી હોતિ વિકત્થી અધિગમેસુ – અહં પઠમં ઝાનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ…પે… અહં સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપી’તિ.

‘‘તમેનં તથાગતો વા તથાગતસાવકો વા ઝાયી સમાપત્તિકુસલો પરચિત્તકુસલો પરચિત્તપરિયાયકુસલો એવં ચેતસા ચેતો પરિચ્ચ પજાનાતિ –

‘દીઘરત્તં ખો અયમાયસ્મા ખણ્ડકારી છિદ્દકારી સબલકારી કમ્માસકારી ન સન્તતકારી ન સન્તતવુત્તિ સીલેસુ. દુસ્સીલો ખો અયમાયસ્મા. દુસ્સિલ્યં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘અસ્સદ્ધો ખો પન અયમાયસ્મા; અસ્સદ્ધિયં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘અપ્પસ્સુતો ખો પન અયમાયસ્મા અનાચારો; અપ્પસચ્ચં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘દુબ્બચો ખો પન અયમાયસ્મા; દોવચસ્સતા ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘પાપમિત્તો ખો પન અયમાયસ્મા; પાપમિત્તતા ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘કુસીતો ખો પન અયમાયસ્મા; કોસજ્જં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘મુટ્ઠસ્સતિ ખો પન અયમાયસ્મા; મુટ્ઠસ્સચ્ચં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘કુહકો ખો પન અયમાયસ્મા; કોહઞ્ઞં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘દુબ્ભરો ખો પન અયમાયસ્મા; દુબ્ભરતા ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘દુપ્પઞ્ઞો ખો પન અયમાયસ્મા; દુપ્પઞ્ઞતા ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં’.

‘‘સેય્યથાપિ, આવુસો, સહાયકો સહાયકં એવં વદેય્ય – ‘યદા તે, સમ્મ, ધનેન [બન્ધો (ક.)] ધનકરણીયં અસ્સ, યાચેય્યાસિ મં [યાચિસ્સસિ મં (સી.), પવેદેય્યાસિ મં (સ્યા.), પરાજેય્યાપિ મં (ક.)] ધનં. દસ્સામિ તે ધન’ન્તિ. સો કિઞ્ચિદેવ ધનકરણીયે સમુપ્પન્ને સહાયકો સહાયકં એવં વદેય્ય – ‘અત્થો મે, સમ્મ, ધનેન. દેહિ મે ધન’ન્તિ. સો એવં વદેય્ય – ‘તેન હિ, સમ્મ, ઇધ ખનાહી’તિ. સો તત્ર ખનન્તો નાધિગચ્છેય્ય. સો એવં વદેય્ય – ‘અલિકં મં, સમ્મ, અવચ; તુચ્છકં મં, સમ્મ, અવચ – ઇધ ખનાહી’તિ. સો એવં વદેય્ય – ‘નાહં તં, સમ્મ, અલિકં અવચં, તુચ્છકં અવચં. તેન હિ, સમ્મ, ઇધ ખનાહી’તિ. સો તત્રપિ ખનન્તો નાધિગચ્છેય્ય. સો એવં વદેય્ય – ‘અલિકં મં, સમ્મ, અવચ, તુચ્છકં મં, સમ્મ, અવચ – ઇધ ખનાહી’તિ. સો એવં વદેય્ય – ‘નાહં તં, સમ્મ, અલિકં અવચં, તુચ્છકં અવચં. તેન હિ, સમ્મ, ઇધ ખનાહી’તિ. સો તત્રપિ ખનન્તો નાધિગચ્છેય્ય. સો એવં વદેય્ય – ‘અલિકં મં, સમ્મ, અવચ, તુચ્છકં મં, સમ્મ, અવચ – ઇધ ખનાહી’તિ. સો એવં વદેય્ય – ‘નાહં તં, સમ્મ, અલિકં અવચં, તુચ્છકં અવચં. અપિ ચ અહમેવ ઉમ્માદં પાપુણિં ચેતસો વિપરિયાય’ન્તિ.

‘‘એવમેવં ખો, આવુસો, ભિક્ખુ કત્થી હોતિ વિકત્થી અધિગમેસુ – ‘અહં પઠમં ઝાનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં દુતિયં ઝાનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં તતિયં ઝાનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં ચતુત્થં ઝાનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં આકાસાનઞ્ચાયતનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપિ, અહં સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપી’તિ.

‘‘તમેનં તથાગતો વા તથાગતસાવકો વા ઝાયી સમાપત્તિકુસલો પરચિત્તકુસલો પરચિત્તપરિયાયકુસલો સમનુયુઞ્જતિ સમનુગ્ગાહતિ સમનુભાસતિ. સો તથાગતેન વા તથાગતસાવકેન વા ઝાયિના સમાપત્તિકુસલેન પરચિત્તકુસલેન પરચિત્તપરિયાયકુસલેન સમનુયુઞ્જિયમાનો સમનુગ્ગાહિયમાનો સમનુભાસિયમાનો ઇરીણં આપજ્જતિ વિચિનં આપજ્જતિ અનયં આપજ્જતિ બ્યસનં આપજ્જતિ અનયબ્યસનં આપજ્જતિ.

‘‘તમેનં તથાગતો વા તથાગતસાવકો વા ઝાયી સમાપત્તિકુસલો પરચિત્તકુસલો પરચિત્તપરિયાયકુસલો એવં ચેતસા ચેતો પરિચ્ચ મનસિ કરોતિ – ‘કિં નુ ખો અયમાયસ્મા કત્થી હોતિ વિકત્થી અધિગમેસુ – અહં પઠમં ઝાનં સમાપજ્જામિપિ…પે… અહં સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જામિપિ વુટ્ઠહામિપી’તિ.

‘‘તમેનં તથાગતો વા તથાગતસાવકો વા ઝાયી સમાપત્તિકુસલો પરચિત્તપરિયાયકુસલો ચેતસા ચેતો પરિચ્ચ પજાનાતિ –

‘દીઘરત્તં ખો અયમાયસ્મા ખણ્ડકારી છિદ્દકારી સબલકારી કમ્માસકારી, ન સન્તતકારી ન સન્તતવુત્તિ સીલેસુ. દુસ્સીલો ખો અયમાયસ્મા; દુસ્સિલ્યં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘અસ્સદ્ધો ખો પન અયમાયસ્મા; અસ્સદ્ધિયં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘અપ્પસ્સુતો ખો પન અયમાયસ્મા અનાચારો; અપ્પસચ્ચં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘દુબ્બચો ખો પન અયમાયસ્મા; દોવચસ્સતા ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘પાપમિત્તો ખો પન અયમાયસ્મા; પાપમિત્તતા ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘કુસીતો ખો પન અયમાયસ્મા; કોસજ્જં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘મુટ્ઠસ્સતિ ખો પન અયમાયસ્મા; મુટ્ઠસ્સચ્ચં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘કુહકો ખો પન અયમાયસ્મા; કોહઞ્ઞં ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘દુબ્ભરો ખો પન અયમાયસ્મા; દુબ્ભરતા ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં.

‘દુપ્પઞ્ઞો ખો પન અયમાયસ્મા; દુપ્પઞ્ઞતા ખો પન તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે પરિહાનમેતં’.

‘‘સો વતાવુસો, ભિક્ખુ ‘ઇમે દસ ધમ્મે અપ્પહાય ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે વુદ્ધિં વિરૂળ્હિં વેપુલ્લં આપજ્જિસ્સતી’તિ નેતં ઠાનં વિજ્જતિ. સો વતાવુસો, ભિક્ખુ ‘ઇમે દસ ધમ્મે પહાય ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે વુદ્ધિં વિરૂળ્હિં વેપુલ્લં આપજ્જિસ્સતી’તિ ઠાનમેતં વિજ્જતી’’તિ. પઞ્ચમં.