૧. સચિત્તસુત્તં

૫૧. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘નો ચે, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પરચિત્તપરિયાયકુસલો હોતિ, અથ ‘સચિત્તપરિયાયકુસલો ભવિસ્સામી’તિ [ભવિસ્સામાતિ (સ્યા.)] – એવઞ્હિ વો, ભિક્ખવે, સિક્ખિતબ્બં.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સચિત્તપરિયાયકુસલો હોતિ? સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, ઇત્થી વા પુરિસો વા દહરો યુવા મણ્ડનકજાતિકો આદાસે વા પરિસુદ્ધે પરિયોદાતે અચ્છે વા ઉદકપત્તે સકં મુખનિમિત્તં પચ્ચવેક્ખમાનો સચે તત્થ પસ્સતિ રજં વા અઙ્ગણં વા, તસ્સેવ રજસ્સ વા અઙ્ગણસ્સ વા પહાનાય વાયમતિ. નો ચે તત્થ પસ્સતિ રજં વા અઙ્ગણં વા, તેનેવત્તમનો હોતિ પરિપુણ્ણસઙ્કપ્પો – ‘લાભા વત મે, પરિસુદ્ધં વત મે’તિ. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો પચ્ચવેક્ખણા બહુકારા [ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો બહુકારો (ક.)] હોતિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ – ‘અભિજ્ઝાલુ નુ ખો બહુલં વિહરામિ, અનભિજ્ઝાલુ નુ ખો બહુલં વિહરામિ, બ્યાપન્નચિત્તો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, અબ્યાપન્નચિત્તો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, થિનમિદ્ધપરિયુટ્ઠિતો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, વિગતથિનમિદ્ધો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, ઉદ્ધતો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, અનુદ્ધતો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, વિચિકિચ્છો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, તિણ્ણવિચિકિચ્છો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, કોધનો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, અક્કોધનો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, સંકિલિટ્ઠચિત્તો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, અસંકિલિટ્ઠચિત્તો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, સારદ્ધકાયો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, અસારદ્ધકાયો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, કુસીતો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, આરદ્ધવીરિયો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, અસમાહિતો નુ ખો બહુલં વિહરામિ, સમાહિતો નુ ખો બહુલં વિહરામી’તિ.

‘‘સચે, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘અભિજ્ઝાલુ બહુલં વિહરામિ, બ્યાપન્નચિત્તો બહુલં વિહરામિ, થિનમિદ્ધપરિયુટ્ઠિતો બહુલં વિહરામિ, ઉદ્ધતો બહુલં વિહરામિ, વિચિકિચ્છો બહુલં વિહરામિ, કોધનો બહુલં વિહરામિ, સંકિલિટ્ઠચિત્તો બહુલં વિહરામિ, સારદ્ધકાયો બહુલં વિહરામિ, કુસીતો બહુલં વિહરામિ, અસમાહિતો બહુલં વિહરામી’તિ, તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય અધિમત્તો છન્દો ચ વાયામો ચ ઉસ્સાહો ચ ઉસ્સોળ્હી ચ અપ્પટિવાની ચ સતિ ચ સમ્પજઞ્ઞઞ્ચ કરણીયં. સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, આદિત્તચેલો વા આદિત્તસીસો વા. તસ્સેવ ચેલસ્સ વા સીસસ્સ વા નિબ્બાપનાય અધિમત્તં છન્દઞ્ચ વાયામઞ્ચ ઉસ્સાહઞ્ચ ઉસ્સોળ્હિઞ્ચ અપ્પટિવાનિઞ્ચ સતિઞ્ચ સમ્પજઞ્ઞઞ્ચ કરેય્ય. એવમેવં ખો તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય અધિમત્તો છન્દો ચ વાયામો ચ ઉસ્સાહો ચ ઉસ્સોળ્હી ચ અપ્પટિવાની ચ સતિ ચ સમ્પજઞ્ઞઞ્ચ કરણીયં.

‘‘સચે પન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘અનભિજ્ઝાલુ બહુલં વિહરામિ, અબ્યાપન્નચિત્તો બહુલં વિહરામિ, વિગતથિનમિદ્ધો બહુલં વિહરામિ, અનુદ્ધતો બહુલં વિહરામિ, તિણ્ણવિચિકિચ્છો બહુલં વિહરામિ, અક્કોધનો બહુલં વિહરામિ, અસંકિલિટ્ઠચિત્તો બહુલં વિહરામિ, અસારદ્ધકાયો બહુલં વિહરામિ, આરદ્ધવીરિયો બહુલં વિહરામિ, સમાહિતો બહુલં વિહરામી’તિ, તેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના તેસુયેવ કુસલેસુ ધમ્મેસુ પતિટ્ઠાય ઉત્તરિ આસવાનં ખયાય યોગો કરણીયો’’તિ. પઠમં.