२. सङ्घादिसेसकण्डं

७. यं तेन भगवता जानता पस्सता अरहता सम्मासम्बुद्धेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचेन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तो? कं आरब्भ? किस्मिं वत्थुस्मिं? अत्थि तत्थ पञ्ञत्ति, अनुपञ्ञत्ति, अनुप्पन्नपञ्ञत्ति? सब्बत्थपञ्ञत्ति, पदेसपञ्ञत्ति? साधारणपञ्ञत्ति, असाधारणपञ्ञत्ति? एकतोपञ्ञत्ति, उभतोपञ्ञत्ति? पञ्चन्नं पातिमोक्खुद्देसानं कत्थोगधं कत्थ परियापन्नं? कतमेन उद्देसेन उद्देसं आगच्छति? चतुन्नं विपत्तीनं कतमा विपत्ति? सत्तन्नं आपत्तिक्खन्धानं कतमो आपत्तिक्खन्धो? छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं कतिहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति? चतुन्नं अधिकरणानं कतमं अधिकरणं? सत्तन्नं समथानं कतिहि समथेहि सम्मति? को तत्थ विनयो, को तत्थ अभिविनयो? किं तत्थ पातिमोक्खं, किं तत्थ अधिपातिमोक्खं? का विपत्ति, का सम्पत्ति, का पटिपत्ति? कति अत्थवसे पटिच्च भगवता उपक्कमित्वा असुचिं मोचेन्तस्स सङ्घादिसेसो पञ्ञत्तो? के सिक्खन्ति, के सिक्खितसिक्खा? कत्थ ठितं? के धारेन्ति? कस्स वचनं? केनाभतन्ति?

८. यं तेन भगवता जानता पस्सता अरहता सम्मासम्बुद्धेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचेन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं सेय्यसकं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा सेय्यसको हत्थेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचेसि, तस्मिं वत्थुस्मिं. अत्थि तत्थ पञ्ञत्ति, अनुपञ्ञत्ति, अनुप्पन्नपञ्ञत्तीति? एका पञ्ञत्ति, एका अनुपञ्ञत्ति. अनुप्पन्नपञ्ञत्ति तस्मिं नत्थि. सब्बत्थ पञ्ञत्ति, पदेसपञ्ञत्तीति? सब्बत्थपञ्ञत्ति. साधारणपञ्ञत्ति, असाधारणपञ्ञत्तीति? असाधारणपञ्ञत्ति. एकतोपञ्ञत्ति, उभतोपञ्ञत्तीति? एकतोपञ्ञत्ति. पञ्चन्नं पातिमोक्खुद्देसानं कत्थोगधं कत्थ परियापन्नन्ति? निदानोगधं निदानपरियापन्नं. कतमेन उद्देसेन उद्देसं आगच्छतीति? ततिये उद्देसेन उद्देसं आगच्छति. चतुन्नं विपत्तीनं कतमा विपत्तीति? सीलविपत्ति. सत्तन्नं आपत्तिक्खन्धानं कतमो आपत्तिक्खन्धोति? सङ्घादिसेसो आपत्तिक्खन्धो. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं कतिहि समुट्ठानेहि समुट्ठातीति? एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो. चतुन्नं अधिकरणानं कतमं अधिकरणन्ति? आपत्ताधिकरणं. सत्तन्नं समथानं कतिहि समथेहि सम्मतीति? द्वीहि समथेहि सम्मति – सम्मुखाविनयेन च पटिञ्ञातकरणेन च. को तत्थ विनयो, को तत्थ अभिविनयोति? पञ्ञत्ति विनयो, विभत्ति अभिविनयो. किं तत्थ पातिमोक्खं, किं तत्थ अधिपातिमोक्खन्ति? पञ्ञत्ति पातिमोक्खं, विभत्ति अधिपातिमोक्खं. का विपत्तीति? असंवरो विपत्ति. का सम्पत्तीति? संवरो सम्पत्ति. का पटिपत्तीति? न एवरूपं करिस्सामीति यावजीवं आपाणकोटिकं समादाय सिक्खति सिक्खापदेसु. [अ. नि. १०.३१] कति अत्थवसे पटिच्च भगवता उपक्कमित्वा असुचिं मोचेन्तस्स सङ्घादिसेसो पञ्ञत्तोति? दस अत्थवसे पटिच्च भगवता उपक्कमित्वा असुचिं मोचेन्तस्स सङ्घादिसेसो पञ्ञत्तो – सङ्घसुट्ठुताय, सङ्घफासुताय, दुम्मङ्कूनं पुग्गलानं निग्गहाय, पेसलानं भिक्खूनं फासुविहाराय, दिट्ठधम्मिकानं आसवानं संवराय, सम्परायिकानं आसवानं पटिघाताय, अप्पसन्नानं पसादाय, पसन्नानं भिय्योभावाय, सद्धम्मट्ठितिया, विनयानुग्गहाय. के सिक्खन्तीति? सेक्खा च पुथुज्जनकल्याणका च सिक्खन्ति. के सिक्खितसिक्खाति? अरहन्तो सिक्खितसिक्खा. कत्थ ठितन्ति? सिक्खाकामेसु ठितं. के धारेन्तीति? येसं वत्तति, ते धारेन्ति. कस्स वचनन्ति? भगवतो वचनं अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स. केनाभतन्ति? परम्पराभतं –

उपालि दासको चेव, सोणको सिग्गवो तथा;

मोग्गलिपुत्तेन पञ्चमा, एते जम्बुसिरिव्हये.

ततो महिन्दो इट्टियो, उत्तियो सम्बलो तथा;

भद्दनामो च पण्डितो.

एते नागा महापञ्ञा, जम्बुदीपा इधागता;

विनयं ते वाचयिंसु, पिटकं तम्बपण्णिया.

निकाये पञ्च वाचेसुं, सत्त चेव पकरणे;

ततो अरिट्ठो मेधावी, तिस्सदत्तो च पण्डितो.

विसारदो काळसुमनो, थेरो च दीघनामको;

दीघसुमनो च पण्डितो.

पुनदेव काळसुमनो, नागत्थेरो च बुद्धरक्खितो;

तिस्सत्थेरो च मेधावी, देवत्थेरो च पण्डितो.

पुनदेव सुमनो मेधावी, विनये च विसारदो;

बहुस्सुतो चूळनागो, गजोव दुप्पधंसियो.

धम्मपालितनामो च, रोहणे साधुपूजितो;

तस्स सिस्सो महापञ्ञो, खेमनामो तिपेटको.

दीपे तारकराजाव, पञ्ञाय अतिरोचथ;

उपतिस्सो च मेधावी, फुस्सदेवो महाकथी.

पुनदेव सुमनो मेधावी, पुप्फनामो बहुस्सुतो;

महाकथी महासिवो, पिटके सब्बत्थ कोविदो.

पुनदेव उपालि मेधावी, विनये च विसारदो;

महानागो महापञ्ञो, सद्धम्मवंसकोविदो.

पुनदेव अभयो मेधावी, पिटके सब्बत्थ कोविदो;

तिस्सत्थेरो च मेधावी, विनये च विसारदो.

तस्स सिस्सो महापञ्ञो, पुप्फनामो बहुस्सुतो;

सासनं अनुरक्खन्तो, जम्बुदीपे पतिट्ठितो.

चूळाभयो च मेधावी, विनये च विसारदो;

तिस्सत्थेरो च मेधावी, सद्धम्मवंसकोविदो.

चूळदेवो च मेधावी, विनये च विसारदो;

सिवत्थेरो च मेधावी, विनये सब्बत्थ कोविदो.

एते नागा महापञ्ञा, विनयञ्ञू मग्गकोविदो;

विनयं दीपे पकासेसुं, पिटकं तम्बपण्णियाति.

९. यं तेन भगवता जानता पस्सता अरहता सम्मासम्बुद्धेन मातुगामेन सद्धिं कायसंसग्गं समापज्जन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं उदायिं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा उदायी मातुगामेन सद्धिं कायसंसग्गं समापज्जि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो…पे….

१०. मातुगामं दुट्ठुल्लाहि वाचाहि ओभासन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं उदायिं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा उदायी मातुगामं दुट्ठुल्लाहि वाचाहि ओभासि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं तीहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति – सिया कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो; सिया वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न कायतो; सिया कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

११. मातुगामस्स सन्तिके अत्तकामपारिचरियाय वण्णं भासन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं उदायिं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा उदायी मातुगामस्स सन्तिके अत्तकामपारिचरियाय वण्णं अभासि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं तीहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति – सिया कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो; सिया वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न कायतो; सिया कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

१२. सञ्चरित्तं समापज्जन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं उदायिं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा उदायी सञ्चरित्तं समापज्जि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति, एका अनुपञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं छहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति – सिया कायतो समुट्ठाति, न वाचतो न चित्ततो; सिया वाचतो समुट्ठाति, न कायतो न चित्ततो; सिया कायतो च वाचतो च समुट्ठाति, न चित्ततो; सिया कायतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न वाचतो; सिया वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति, न कायतो; सिया कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

१३. सञ्ञाचिका कुटिं कारापेन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? आळवियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आळवके भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आळवका भिक्खू सञ्ञाचिकाय कुटियो कारापेसुं, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं छहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति…पे….

१४. महल्लकं विहारं कारापेन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? कोसम्बियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं छन्नं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा छन्नो विहारवत्थुं सोधेन्तो अञ्ञतरं चेतियरुक्खं छेदापेसि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं छहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति…पे….

१५. भिक्खुं अमूलकेन पाराजिकेन धम्मेन अनुद्धंसेन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? राजगहे पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? मेत्तियभूमजके भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? मेत्तियभूमजका भिक्खू आयस्मन्तं दब्बं मल्लपुत्तं अमूलकेन पाराजिकेन धम्मेन अनुद्धंसेसुं, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं तीहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति…पे….

१६. भिक्खुं अञ्ञभागियस्स अधिकरणस्स किञ्चि देसं लेसमत्तं उपादाय पाराजिकेन धम्मेन अनुद्धंसेन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? राजगहे पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? मेत्तियभूमजके भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? मेत्तियभूमजका भिक्खू आयस्मन्तं दब्बं मल्लपुत्तं अञ्ञभागियस्स अधिकरणस्स किञ्चि देसं लेसमत्तं उपादाय पाराजिकेन धम्मेन अनुद्धंसेसुं, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं तीहि समुट्ठानेहि समुट्ठाति…पे….

१७. सङ्घभेदकस्स भिक्खुनो यावततियं समनुभासनाय न पटिनिस्सज्जन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? राजगहे पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? देवदत्तं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? देवदत्तो समग्गस्स सङ्घस्स भेदाय परक्कमि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

१८. भेदानुवत्तकानं भिक्खूनं यावततियं समनुभासनाय न पटिनिस्सज्जन्तानं सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? राजगहे पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? सम्बहुले भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? सम्बहुला भिक्खू देवदत्तस्स सङ्घभेदाय परक्कमन्तस्स अनुवत्तका अहेसुं वग्गवादका, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

१९. दुब्बचस्स भिक्खुनो यावततियं समनुभासना न पटिनिस्सज्जन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? कोसम्बियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? आयस्मन्तं छन्नं आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? आयस्मा छन्नो भिक्खूहि सहधम्मिकं वुच्चमानो अत्तानं अवचनीयं अकासि, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

२०. कुलदूसकस्स भिक्खुनो यावततियं समनुभासनाय न पटिनिस्सज्जन्तस्स सङ्घादिसेसो कत्थ पञ्ञत्तोति? सावत्थियं पञ्ञत्तो. कं आरब्भाति? अस्सजिपुनब्बसुके भिक्खू आरब्भ. किस्मिं वत्थुस्मिन्ति? अस्सजिपुनब्बसुका भिक्खू सङ्घेन पब्बाजनीयकम्मकता भिक्खू छन्दगामिता दोसगामिता मोहगामिता भयगामिता पापेसुं, तस्मिं वत्थुस्मिं. एका पञ्ञत्ति. छन्नं आपत्तिसमुट्ठानानं एकेन समुट्ठानेन समुट्ठाति – कायतो च वाचतो च चित्ततो च समुट्ठाति…पे….

तेरस सङ्घादिसेसा निट्ठिता.

तस्सुद्दानं –

विस्सट्ठि कायसंसग्गं, दुट्ठुल्लं अत्तकामञ्च;

सञ्चरित्तं कुटी चेव, विहारो च अमूलकं.

किञ्चिदेसञ्च भेदो च, तस्सेव [तथेव (क.)] अनुवत्तका;

दुब्बचं कुलदूसञ्च, सङ्घादिसेसा तेरसाति.