१. सुक्कविस्सट्ठिसिक्खापदं

इमे खो पनायस्मन्तो तेरस सङ्घादिसेसा

धम्मा उद्देसं आगच्छन्ति.

२३४. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन आयस्मा सेय्यसको अनभिरतो ब्रह्मचरियं चरति. सो तेन किसो होति लूखो दुब्बण्णो उप्पण्डुप्पण्डुकजातो धमनिसन्थतगत्तो. अद्दस खो आयस्मा उदायी आयस्मन्तं सेय्यसकं किसं लूखं दुब्बण्णं उप्पण्डुप्पण्डुकजातं धमनिसन्थतगत्तं. दिस्वान आयस्मन्तं सेय्यसकं एतदवोच – ‘‘किस्स त्वं, आवुसो सेय्यसक, किसो लूखो दुब्बण्णो उप्पण्डुप्पण्डुकजातो धमनिसन्थतगत्तो? कच्चि नो त्वं, आवुसो सेय्यसक, अनभिरतो ब्रह्मचरियं चरसी’’ति? ‘‘एवमावुसो’’ति. ‘‘तेन हि त्वं, आवुसो सेय्यसक, यावदत्थं भुञ्ज यावदत्थं सुप यावदत्थं न्हाय. यावदत्थं भुञ्जित्वा यावदत्थं सुपित्वा यावदत्थं न्हायित्वा यदा ते अनभिरति उप्पज्जति रागो चित्तं अनुद्धंसेति तदा हत्थेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचेही’’ति. ‘‘किं नु खो, आवुसो, कप्पति एवरूपं कातु’’न्ति? ‘‘आम, आवुसो. अहम्पि एवं करोमी’’ति.

अथ खो आयस्मा सेय्यसको यावदत्थं भुञ्जि यावदत्थं सुपि यावदत्थं न्हायि. यावदत्थं भुञ्जित्वा यावदत्थं सुपित्वा यावदत्थं न्हायित्वा यदा अनभिरति उप्पज्जति रागो चित्तं अनुद्धंसेति तदा हत्थेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचेसि. अथ खो आयस्मा सेय्यसको अपरेन समयेन वण्णवा अहोसि पीणिन्द्रियो पसन्नमुखवण्णो विप्पसन्नछविवण्णो. अथ खो आयस्मतो सेय्यसकस्स सहायका भिक्खू आयस्मन्तं सेय्यसकं एतदवोचुं – ‘‘पुब्बे खो त्वं, आवुसो सेय्यसक, किसो अहोसि लूखो दुब्बण्णो उप्पण्डुप्पण्डुकजातो धमनिसन्थतगत्तो. सो दानि त्वं एतरहि वण्णवा पीणिन्द्रियो पसन्नमुखवण्णो विप्पसन्नछविवण्णो. किं नु खो त्वं, आवुसो सेय्यसक, भेसज्जं करोसी’’ति? ‘‘न खो अहं, आवुसो, भेसज्जं करोमि. अपिचाहं यावदत्थं भुञ्जामि यावदत्थं सुपामि यावदत्थं न्हायामि. यावदत्थं भुञ्जित्वा यावदत्थं सुपित्वा यावदत्थं न्हायित्वा यदा मे अनभिरति उप्पज्जति रागो चित्तं अनुद्धंसेति तदा हत्थेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचेमी’’ति. ‘‘किं पन त्वं, आवुसो सेय्यसक, येनेव हत्थेन सद्धादेय्यं भुञ्जसि तेनेव हत्थेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचेसी’’ति? ‘‘एवमावुसो’’ति. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम आयस्मा सेय्यसको हत्थेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचेस्सती’’ति!

अथ खो ते भिक्खू आयस्मन्तं सेय्यसकं अनेकपरियायेन विगरहित्वा भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे भिक्खुसङ्घं सन्निपातापेत्वा आयस्मन्तं सेय्यसकं पटिपुच्छि – ‘‘सच्चं किर त्वं, सेय्यसक, हत्थेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचेसी’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा – ‘‘अननुच्छविकं, मोघपुरिस, अननुलोमिकं अप्पतिरूपं अस्सामणकं अकप्पियं अकरणीयं. कथञ्हि नाम त्वं, मोघपुरिस, हत्थेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचेस्ससि! ननु मया, मोघपुरिस, अनेकपरियायेन विरागाय धम्मो देसितो नो सरागाय, विसञ्ञोगाय धम्मो देसितो नो सञ्ञोगाय, अनुपादानाय धम्मो देसितो नो सउपादानाय! तत्थ नाम त्वं, मोघपुरिस, मया विरागाय धम्मे देसिते सरागाय चेतेस्ससि, विसञ्ञोगाय धम्मे देसिते सञ्ञोगाय चेतेस्ससि, अनुपादानाय धम्मे देसिते सउपादानाय चेतेस्ससि! ननु मया, मोघपुरिस, अनेकपरियायेन रागविरागाय धम्मो देसितो, मदनिम्मदनाय पिपासविनयाय आलयसमुग्घाताय वट्टुपच्छेदाय तण्हक्खयाय विरागाय निरोधाय निब्बानाय धम्मो देसितो? ननु मया, मोघपुरिस, अनेकपरियायेन कामानं पहानं अक्खातं, कामसञ्ञानं परिञ्ञा अक्खाता, कामपिपासानं पटिविनयो अक्खातो, कामवितक्कानं समुग्घातो अक्खातो, कामपरिळाहानं वूपसमो अक्खातो? नेतं, मोघपुरिस, अप्पसन्नानं वा पसादाय, पसन्नानं वा भिय्योभावाय. अथ ख्वेतं, मोघपुरिस, अप्पसन्नानञ्चेव अप्पसादाय, पसन्नानञ्च एकच्चानं अञ्ञथत्ताया’’ति. अथ खो भगवा आयस्मन्तं सेय्यसकं अनेकपरियायेन विगरहित्वा दुब्भरताय…पे… ‘‘एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

‘‘सञ्चेतनिका सुक्कविस्सट्ठि [विसट्ठि (सी. स्या.)] सङ्घादिसेसो’’ति.

एवञ्चिदं भगवता भिक्खूनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.

२३५. तेन खो पन समयेन भिक्खू पणीतभोजनानि भुञ्जित्वा मुट्ठस्सती असम्पजाना निद्दं ओक्कमन्ति. तेसं मुट्ठस्सतीनं असम्पजानानं निद्दं ओक्कमन्तानं सुपिनन्तेन असुचि मुच्चति. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि – ‘‘भगवता सिक्खापदं पञ्ञत्तं – ‘सञ्चेतनिका सुक्कविस्सट्ठि सङ्घादिसेसो’ति. अम्हाकञ्च सुपिनन्तेन असुचि मुच्चति. अत्थि चेत्थ चेतना लब्भति. कच्चि नु खो मयं सङ्घादिसेसं आपत्तिं आपन्ना’’ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अत्थेसा, भिक्खवे, चेतना; सा च खो अब्बोहारिकाति. एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

२३६. ‘‘सञ्चेतनिका सुक्कविस्सट्ठि अञ्ञत्र सुपिनन्ता सङ्घादिसेसो’’ति.

२३७. सञ्चेतनिकाति जानन्तो सञ्जानन्तो चेच्च अभिवितरित्वा वीतिक्कमो.

सुक्कन्ति दस सुक्कानि – नीलं पीतकं लोहितकं ओदातं तक्कवण्णं दकवण्णं तेलवण्णं खीरवण्णं दधिवण्णं सप्पिवण्णं.

विस्सट्ठीति ठानतो चावना वुच्चति विस्सट्ठीति.

अञ्ञत्र सुपिनन्ताति ठपेत्वा सुपिनन्तं.

सङ्घादिसेसोति सङ्घोव तस्सा आपत्तिया परिवासं देति, मूलाय पटिकस्सति, मानत्तं देति, अब्भेति; न सम्बहुला, न एकपुग्गलो. तेन वुच्चति – ‘‘सङ्घादिसेसो’’ति. तस्सेव आपत्तिनिकायस्स नामकम्मं अधिवचनं. तेनपि वुच्चति – ‘‘सङ्घादिसेसो’’ति.

अज्झत्तरूपे मोचेति, बहिद्धारूपे मोचेति, अज्झत्तबहिद्धारूपे मोचेति, आकासे कटिं कम्पेन्तो मोचेति; रागूपत्थम्भे मोचेति, वच्चूपत्थम्भे मोचेति, पस्सावूपत्थम्भे मोचेति, वातूपत्थम्भे मोचेति, उच्चालिङ्गपाणकदट्ठूपत्थम्भे मोचेति; आरोग्यत्थाय मोचेति, सुखत्थाय मोचेति, भेसज्जत्थाय मोचेति, दानत्थाय मोचेति, पुञ्ञत्थाय मोचेति, यञ्ञत्थाय मोचेति, सग्गत्थाय मोचेति, बीजत्थाय मोचेति, वीमंसत्थाय मोचेति, दवत्थाय मोचेति; नीलं मोचेति, पीतकं मोचेति, लोहितकं मोचेति, ओदातं मोचेति, तक्कवण्णं मोचेति, दकवण्णं मोचेति, तेलवण्णं मोचेति, खीरवण्णं मोचेति, दधिवण्णं मोचेति, सप्पिवण्णं मोचेति.

२३८. अज्झत्तरूपेति अज्झत्तं उपादिन्ने [उपादिण्णे (सी. क.)] रूपे.

बहिद्धारूपेति बहिद्धा उपादिन्ने वा अनुपादिन्ने वा.

अज्झत्तबहिद्धारूपेति तदुभये.

आकासे कटिं कम्पेन्तोति आकासे वायमन्तस्स अङ्गजातं कम्मनियं होति.

रागूपत्थम्भेति रागेन पीळितस्स अङ्गजातं कम्मनियं होति.

वच्चूपत्थम्भेति वच्चेन पीळितस्स अङ्गजातं कम्मनियं होति.

पस्सावूपत्थम्भेति पस्सावेन पीळितस्स अङ्गजातं कम्मनियं होति.

वातूपत्थम्भेति वातेन पीळितस्स अङ्गजातं कम्मनियं होति.

उच्चालिङ्गपाणकदट्ठूपत्थम्भेति उच्चालिङ्गपाणकदट्ठेन अङ्गजातं कम्मनियं होति.

२३९. आरोग्यत्थायाति अरोगो भविस्सामि.

सुखत्थायाति सुखं वेदनं उप्पादेस्सामि.

भेसज्जत्थायाति भेसज्जं भविस्सति.

दानत्थायाति दानं दस्सामि.

पुञ्ञत्थायाति पुञ्ञं भविस्सति.

यञ्ञत्थायाति यञ्ञं यजिस्सामि.

सग्गत्थायाति सग्गं गमिस्सामि.

बीजत्थायाति बीजं भविस्सति.

वीमंसत्थायाति नीलं भविस्सति, पीतकं भविस्सति, लोहितकं भविस्सति, ओदातं भविस्सति, तक्कवण्णं भविस्सति, दकवण्णं भविस्सति, तेलवण्णं भविस्सति, खीरवण्णं भविस्सति, दधिवण्णं भविस्सति, सप्पिवण्णं भविस्सतीति.

दवत्थायाति खिड्डाधिप्पायो.

२४०. अज्झत्तरूपे चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

बहिद्धारूपे चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

अज्झत्तबहिद्धारूपे चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

आकासे कटिं कम्पेन्तो चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

रागूपत्थम्भे चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

वच्चूपत्थम्भे चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पस्सावूपत्थम्भे चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

वातूपत्थम्भे चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

उच्चालिङ्गपाणकदट्ठूपत्थम्भे चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

आरोग्यत्थाय चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सुखत्थाय…पे… भेसज्जत्थाय… दानत्थाय… पुञ्ञत्थाय… यञ्ञत्थाय… सग्गत्थाय… बीजत्थाय… वीमंसत्थाय… दवत्थाय चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

नीलं चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पीतकं… लोहितकं… ओदातं… तक्कवण्णं… दकवण्णं… तेलवण्णं… खीरवण्णं… दधिवण्णं… सप्पिवण्णं चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सुद्धिकं निट्ठितं.

आरोग्यत्थञ्च सुखत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

आरोग्यत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च…पे… आरोग्यत्थञ्च दानत्थञ्च… आरोग्यत्थञ्च पुञ्ञत्थञ्च… आरोग्यत्थञ्च यञ्ञत्थञ्च… आरोग्यत्थञ्च सग्गत्थञ्च… आरोग्यत्थञ्च बीजत्थञ्च… आरोग्यत्थञ्च वीमंसत्थञ्च… आरोग्यत्थञ्च दवत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

एकमूलकस्स खण्डचक्कं निट्ठितं.

२४१. सुखत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सुखत्थञ्च दानत्थञ्च…पे… सुखत्थञ्च पुञ्ञत्थञ्च… सुखत्थञ्च यञ्ञत्थञ्च… सुखत्थञ्च सग्गत्थञ्च… सुखत्थञ्च बीजत्थञ्च… सुखत्थञ्च वीमंसत्थञ्च… सुखत्थञ्च दवत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सुखत्थञ्च आरोग्यत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

२४२. भेसज्जत्थञ्च दानत्थञ्च…पे… भेसज्जत्थञ्च पुञ्ञत्थञ्च… भेसज्जत्थञ्च यञ्ञत्थञ्च… भेसज्जत्थञ्च सग्गत्थञ्च… भेसज्जत्थञ्च बीजत्थञ्च… भेसज्जत्थञ्च वीमंसत्थञ्च… भेसज्जत्थञ्च दवत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

भेसज्जत्थञ्च आरोग्यत्थञ्च…पे… भेसज्जत्थञ्च सुखत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दानत्थञ्च पुञ्ञत्थञ्च…पे… दानत्थञ्च यञ्ञत्थञ्च… दानत्थञ्च सग्गत्थञ्च… दानत्थञ्च बीजत्थञ्च… दानत्थञ्च वीमंसत्थञ्च… दानत्थञ्च दवत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दानत्थञ्च आरोग्यत्थञ्च…पे… दानत्थञ्च सुखत्थञ्च… दानत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पुञ्ञत्थञ्च यञ्ञत्थञ्च…पे… पुञ्ञत्थञ्च सग्गत्थञ्च… पुञ्ञत्थञ्च बीजत्थञ्च… पुञ्ञत्थञ्च वीमंसत्थञ्च… पुञ्ञत्थञ्च दवत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पुञ्ञत्थञ्च आरोग्यत्थञ्च…पे… पुञ्ञत्थञ्च सुखत्थञ्च… पुञ्ञत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च… पुञ्ञत्थञ्च दानत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

यञ्ञत्थञ्च सग्गत्थञ्च…पे… यञ्ञत्थञ्च बीजत्थञ्च… यञ्ञत्थञ्च वीमंसत्थञ्च … यञ्ञत्थञ्च दवत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

यञ्ञत्थञ्च आरोग्यत्थञ्च…पे… यञ्ञत्थञ्च सुखत्थञ्च… यञ्ञत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च… यञ्ञत्थञ्च दानत्थञ्च… यञ्ञत्थञ्च पुञ्ञत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सग्गत्थञ्च बीजत्थञ्च…पे… सग्गत्थञ्च वीमंसत्थञ्च… सग्गत्थञ्च दवत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सग्गत्थञ्च आरोग्यत्थञ्च…पे… सग्गत्थञ्च सुखत्थञ्च… सग्गत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च… सग्गत्थञ्च दानत्थञ्च… सग्गत्थञ्च पुञ्ञत्थञ्च… सग्गत्थञ्च यञ्ञत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

बीजत्थञ्च वीमंसत्थञ्च…पे… बीजत्थञ्च दवत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

बीजत्थञ्च आरोग्यत्थञ्च…पे… बीजत्थञ्च सुखत्थञ्च… बीजत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च… बीजत्थञ्च दानत्थञ्च… बीजत्थञ्च पुञ्ञत्थञ्च… बीजत्थञ्च यञ्ञत्थञ्च… बीजत्थञ्च सग्गत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

वीमंसत्थञ्च दवत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

वीमंसत्थञ्च आरोग्यत्थञ्च…पे… वीमंसत्थञ्च सुखत्थञ्च… वीमंसत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च… वीमंसत्थञ्च दानत्थञ्च… वीमंसत्थञ्च पुञ्ञत्थञ्च… वीमंसत्थञ्च यञ्ञत्थञ्च… वीमंसत्थञ्च सग्गत्थञ्च… वीमंसत्थञ्च बीजत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दवत्थञ्च आरोग्यत्थञ्च…पे… दवत्थञ्च सुखत्थञ्च… दवत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च… दवत्थञ्च दानत्थञ्च… दवत्थञ्च पुञ्ञत्थञ्च… दवत्थञ्च यञ्ञत्थञ्च… दवत्थञ्च सग्गत्थञ्च… दवत्थञ्च बीजत्थञ्च… दवत्थञ्च वीमंसत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

एकमूलकस्स बद्धचक्कं निट्ठितं.

आरोग्यत्थञ्च सुखत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स…पे… आरोग्यत्थञ्च सुखत्थञ्च दवत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दुमूलकस्स खण्डचक्कं.

सुखत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च दानत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स…पे… सुखत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च दवत्थञ्च…पे… सुखत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च आरोग्यत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दुमूलकस्स बद्धचक्कं संखित्तं.

वीमंसत्थञ्च दवत्थञ्च आरोग्यत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स. वीमंसत्थञ्च दवत्थञ्च बीजत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दुमूलकं निट्ठितं.

तिमूलकम्पि चतुमूलकम्पि पञ्चमूलकम्पि छमूलकम्पि सत्तमूलकम्पि अट्ठमूलकम्पि नवमूलकम्पि एवमेव वित्थारेतब्बं.

इदं सब्बमूलकं.

२४३. आरोग्यत्थञ्च सुखत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च दानत्थञ्च पुञ्ञत्थञ्च यञ्ञत्थञ्च सग्गत्थञ्च बीजत्थञ्च वीमंसत्थञ्च दवत्थञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सब्बमूलकं निट्ठितं.

२४४. नीलञ्च पीतकञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

नीलञ्च लोहितकञ्च…पे… नीलञ्च ओदातञ्च… नीलञ्च तक्कवण्णञ्च… नीलञ्च दकवण्णञ्च… नीलञ्च तेलवण्णञ्च… नीलञ्च खीरवण्णञ्च… नीलञ्च दधिवण्णञ्च… नीलञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चत्ति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

एकमूलकस्स खण्डचक्कं निट्ठितं.

२४५. पीतकञ्च लोहितकञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पीतकञ्च ओदातञ्च…पे… पीतकञ्च तक्कवण्णञ्च… पीतकञ्च दकवण्णञ्च… पीतकञ्च तेलवण्णञ्च… पीतकञ्च खीरवण्णञ्च… पीतकञ्च दधिवण्णञ्च… पीतकञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पीतकञ्च नीलञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

एकमूलकस्स बद्धचक्कं.

२४६. लोहितकञ्च ओदातञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

लोहितकञ्च तक्कवण्णञ्च…पे… लोहितकञ्च दकवण्णञ्च… लोहितकञ्च तेलवण्णञ्च… लोहितकञ्च खीरवण्णञ्च… लोहितकञ्च दधिवण्णञ्च… लोहितकञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

लोहितकञ्च नीलञ्च…पे… लोहितकञ्च पीतकञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

ओदातञ्च तक्कवण्णञ्च…पे… ओदातञ्च दकवण्णञ्च… ओदातञ्च तेलवण्णञ्च… ओदातञ्च खीरवण्णञ्च… ओदातञ्च दधिवण्णञ्च… ओदातञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

ओदातञ्च नीलञ्च…पे… ओदातञ्च पीतकञ्च… ओदातञ्च लोहितकञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

तक्कवण्णञ्च दकवण्णञ्च…पे… तक्कवण्णञ्च तेलवण्णञ्च… तक्कवण्णञ्च खीरवण्णञ्च… तक्कवण्णञ्च दधिवण्णञ्च… तक्कवण्णञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

तक्कवण्णञ्च नीलञ्च…पे… तक्कवण्णञ्च पीतकञ्च… तक्कवण्णञ्च लोहितकञ्च… तक्कवण्णञ्च ओदातञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दकवण्णञ्च तेलवण्णञ्च…पे… दकवण्णञ्च खीरवण्णञ्च… दकवण्णञ्च दधिवण्णञ्च… दकवण्णञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दकवण्णञ्च नीलञ्च…पे… दकवण्णञ्च पीतकञ्च… दकवण्णञ्च लोहितकञ्च… दकवण्णञ्च ओदातञ्च… दकवण्णञ्च तक्कवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

तेलवण्णञ्च खीरवण्णञ्च…पे… तेलवण्णञ्च दधिवण्णञ्च… तेलवण्णञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

तेलवण्णञ्च नीलञ्च…पे… तेलवण्णञ्च पीतकञ्च… तेलवण्णञ्च लोहितकञ्च… तेलवण्णञ्च ओदातञ्च… तेलवण्णञ्च तक्कवण्णञ्च… तेलवण्णञ्च दकवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

खीरवण्णञ्च दधिवण्णञ्च…पे… खीरवण्णञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

खीरवण्णञ्च नीलञ्च…पे… खीरवण्णञ्च पीतकञ्च… खीरवण्णञ्च लोहितकञ्च… खीरवण्णञ्च ओदातञ्च… खीरवण्णञ्च तक्कवण्णञ्च… खीरवण्णञ्च दकवण्णञ्च… खीरवण्णञ्च तेलवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दधिवण्णञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दधिवण्णञ्च नीलञ्च…पे… दधिवण्णञ्च पीतकञ्च… दधिवण्णञ्च लोहितकञ्च… दधिवण्णञ्च ओदातञ्च… दधिवण्णञ्च तक्कवण्णञ्च… दधिवण्णञ्च दकवण्णञ्च… दधिवण्णञ्च तेलवण्णञ्च… दधिवण्णञ्च खीरवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सप्पिवण्णञ्च नीलञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सप्पिवण्णञ्च पीतकञ्च…पे… सप्पिवण्णञ्च लोहितकञ्च… सप्पिवण्णञ्च ओदातञ्च… सप्पिवण्णञ्च तक्कवण्णञ्च… सप्पिवण्णञ्च दकवण्णञ्च… सप्पिवण्णञ्च तेलवण्णञ्च… सप्पिवण्णञ्च खीरवण्णञ्च … सप्पिवण्णञ्च दधिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

एकमूलकस्स बद्धचक्कं निट्ठितं.

नीलञ्च पीतकञ्च लोहितकञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स…पे… नीलञ्च पीतकञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दुमूलकस्स खण्डचक्कं.

पीतकञ्च लोहितकञ्च ओदातञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स…पे… पीतकञ्च लोहितकञ्च सप्पिवण्णञ्च…पे… पीतकञ्च लोहितकञ्च नीलञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दुमूलकस्स बद्धचक्कं संखित्तं.

दधिवण्णञ्च सप्पिवण्णञ्च नीलञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स…पे… दधिवण्णञ्च सप्पिवण्णञ्च खीरवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दुमूलकं निट्ठितं.

तिमूलकम्पि चतुमूलकम्पि पञ्चमूलकम्पि छमूलकम्पि सत्तमूलकम्पि अट्ठमूलकम्पि नवमूलकम्पि एवमेव वित्थारेतब्बं.

इदं सब्बमूलकं.

२४७. नीलञ्च पीतकञ्च लोहितकञ्च ओदातञ्च तक्कवण्णञ्च दकवण्णञ्च तेलवण्णञ्च खीरवण्णञ्च दधिवण्णञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सब्बमूलकं निट्ठितं.

२४८. आरोग्यत्थञ्च नीलञ्च [आरोग्यत्थं नीलं (?)] चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

आरोग्यत्थञ्च सुखत्थञ्च नीलञ्च पीतकञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

आरोग्यत्थञ्च सुखत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च नीलञ्च पीतकञ्च लोहितकञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

उभतो वड्ढकं एवमेव वड्ढेतब्बं.

आरोग्यत्थञ्च सुखत्थञ्च भेसज्जत्थञ्च दानत्थञ्च पुञ्ञत्थञ्च यञ्ञत्थञ्च सग्गत्थञ्च बीजत्थञ्च वीमंसत्थञ्च दवत्थञ्च नीलञ्च पीतकञ्च लोहितकञ्च ओदातञ्च तक्कवण्णञ्च दकवण्णञ्च तेलवण्णञ्च खीरवण्णञ्च दधिवण्णञ्च सप्पिवण्णञ्च चेतेति उपक्कमति मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

मिस्सकचक्कं निट्ठितं.

२४९. नीलं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति पीतकं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

नीलं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति लोहितकं…पे… ओदातं … तक्कवण्णं… दकवण्णं… तेलवण्णं… खीरवण्णं… दधिवण्णं… सप्पिवण्णं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

खण्डचक्कं निट्ठितं.

२५०. पीतकं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति लोहितकं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पीतकं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति ओदातं…पे… तक्कवण्णं… दकवण्णं… तेलवण्णं… खीरवण्णं… दधिवण्णं… सप्पिवण्णं… नीलं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

बद्धचक्कमूलं संखित्तं.

२५१. सप्पिवण्णं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति नीलं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सप्पिवण्णं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति पीतकं…पे… लोहितकं… ओदातं … तक्कवण्णं… दकवण्णं… तेलवण्णं… खीरवण्णं… दधिवण्णं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

कुच्छिचक्कं निट्ठितं.

२५२. पीतकं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति नीलं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

लोहितकं…पे… ओदातं… तक्कवण्णं… दकवण्णं… तेलवण्णं… खीरवण्णं… दधिवण्णं… सप्पिवण्णं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति नीलं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पिट्ठिचक्कस्स पठमं गमनं निट्ठितं.

२५३. लोहितकं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति पीतकं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

ओदातं…पे… तक्कवण्णं… दकवण्णं… तेलवण्णं… खीरवण्णं

… दधिवण्णं… सप्पिवण्णं… नीलं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति पीतकं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पिट्ठिचक्कस्स दुतियं गमनं निट्ठितं.

२५४. ओदातं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति लोहितकं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

तक्कवण्णं…पे… दकवण्णं… तेलवण्णं… खीरवण्णं… दधिवण्णं…

सप्पिवण्णं… नीलं … पीतकं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति लोहितकं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पिट्ठिचक्कस्स ततियं गमनं निट्ठितं.

२५५. तक्कवण्णं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति ओदातं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

दकवण्णं…पे… तेलवण्णं… खीरवण्णं… दधिवण्णं… सप्पिवण्णं… नीलं… पीतकं… लोहितकं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति ओदातं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पिट्ठिचक्कस्स चतुत्थं गमनं निट्ठितं.

२५६. दकवण्णं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति तक्कवण्णं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

तेलवण्णं …पे… खीरवण्णं… दधिवण्णं… सप्पिवण्णं… नील…

पीतकं… लोहितकं… ओदातं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति तक्कवण्णं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पिट्ठिचक्कस्स पञ्चमं गमनं निट्ठितं.

२५७. तेलवण्णं मोचेस्सामीति चेतेति उपक्कमति दकवण्णं मुच्चति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.