२. कायसंसग्गसिक्खापदं

२६९. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन आयस्मा उदायी अरञ्ञे विहरति. तस्सायस्मतो विहारो अभिरूपो होति दस्सनीयो पासादिको, मज्झेगब्भो, समन्तापरियागारो, सुपञ्ञत्तं मञ्चपीठं भिसिबिम्बोहनं, पानीयं परिभोजनीयं सुपट्ठितं, परिवेणं सुसम्मट्ठं. बहू मनुस्सा आयस्मतो उदायिस्स विहारपेक्खका आगच्छन्ति. अञ्ञतरोपि ब्राह्मणो सपजापतिको येनायस्मा उदायी तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा आयस्मन्तं उदायिं एतदवोच – ‘‘इच्छाम मयं भोतो उदायिस्स विहारं पेक्खितु’’न्ति. ‘‘तेन हि, ब्राह्मण, पेक्खस्सू’’ति, अवापुरणं [अपापुरणं (स्या.)] आदाय घटिकं उग्घाटेत्वा कवाटं पणामेत्वा विहारं पाविसि. सोपि खो ब्राह्मणो आयस्मतो उदायिस्स पिट्ठितो पाविसि. सापि खो ब्राह्मणी तस्स ब्राह्मणस्स पिट्ठितो पाविसि. अथ खो आयस्मा उदायी एकच्चे वातपाने विवरन्तो एकच्चे वातपाने थकेन्तो गब्भं अनुपरिगन्त्वा पिट्ठितो आगन्त्वा तस्सा ब्राह्मणिया अङ्गमङ्गानि परामसि. अथ खो सो ब्राह्मणो आयस्मता उदायिना सद्धिं पटिसम्मोदित्वा अगमासि. अथ खो सो ब्राह्मणो अत्तमनो अत्तमनवाचं निच्छारेसि – ‘‘उळारा इमे समणा सक्यपुत्तिया ये इमे एवरूपे अरञ्ञे विहरन्ति. भवम्पि उदायी उळारो यो एवरूपे अरञ्ञे विहरती’’ति.

एवं वुत्ते सा ब्राह्मणी तं ब्राह्मणं एतदवोच – ‘‘कुतो तस्स उळारत्तता! यथेव मे त्वं अङ्गमङ्गानि परामसि एवमेव मे समणो उदायी अङ्गमङ्गानि परामसी’’ति. अथ खो सो ब्राह्मणो उज्झायति खिय्यति विपाचेति – ‘‘अलज्जिनो इमे समणा सक्यपुत्तिया दुस्सीला मुसावादिनो. इमे हि नाम धम्मचारिनो समचारिनो ब्रह्मचारिनो सच्चवादिनो सीलवन्तो कल्याणधम्मा पटिजानिस्सन्ति! नत्थि इमेसं सामञ्ञं नत्थि इमेसं ब्रह्मञ्ञं, नट्ठं इमेसं सामञ्ञं नट्ठं इमेसं ब्रह्मञ्ञं, कुतो इमेसं सामञ्ञं कुतो इमेसं ब्रह्मञ्ञं, अपगता इमे सामञ्ञा अपगता इमे ब्रह्मञ्ञा. कथञ्हि नाम समणो उदायी मम भरियाय अङ्गमङ्गानि परामसिस्सति! न हि सक्का कुलित्थीहि कुलधीताहि कुलकुमारीहि कुलसुण्हाहि कुलदासीहि आरामं वा विहारं वा गन्तुं. सचे [सचे हि (स्या.)] कुलित्थियो कुलधीतरो [कुलधीतायो (सी. स्या.)] कुलकुमारियो कुलसुण्हायो कुलदासियो आरामं वा विहारं वा गच्छेय्युं, तापि समणा सक्यपुत्तिया दूसेय्यु’’न्ति!

अस्सोसुं खो भिक्खु तस्स ब्राह्मणस्स उज्झायन्तस्स खिय्यन्तस्स विपाचेन्तस्स. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम आयस्मा उदायी मातुगामेन सद्धिं कायसंसग्गं समापज्जिस्सती’’ति! अथ खो ते भिक्खू आयस्मन्तं उदायिं अनेकपरियायेन विगरहित्वा भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे भिक्खुसङ्घं सन्निपातापेत्वा आयस्मन्तं उदायिं पटिपुच्छि – ‘‘सच्चं किर त्वं, उदायि, मातुगामेन सद्धिं कायसंसग्गं समापज्जसी’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा – ‘‘अननुच्छविकं, मोघपुरिस, अननुलोमिकं अप्पतिरूपं अस्सामणकं अकप्पियं अकरणीयं. कथञ्हि नाम त्वं, मोघपुरिस, मातुगामेन सद्धिं कायसंसग्गं समापज्जिस्ससि! ननु मया, मोघपुरिस, अनेकपरियायेन विरागाय धम्मो देसितो नो सरागाय…पे… कामपरिळाहानं वूपसमो अक्खातो. नेतं, मोघपुरिस, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

२७०. ‘‘यो पन भिक्खु ओतिण्णो विपरिणतेन चित्तेन मातुगामेन सद्धिं कायसंसग्गं समापज्जेय्य हत्थग्गाहं वा वेणिग्गाहं वा अञ्ञतरस्स वा अञ्ञतरस्स वा अङ्गस्स परामसनं, सङ्घादिसेसो’’ति.

२७१. यो पनाति यो यादिसो…पे… भिक्खूति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेतो भिक्खूति.

ओतिण्णो नाम सारत्तो अपेक्खवा पटिबद्धचित्तो.

विपरिणतन्ति रत्तम्पि चित्तं विपरिणतं. दुट्ठम्पि चित्तं विपरिणतं. मूळ्हम्पि चित्तं विपरिणतं. अपिच, रत्तं चित्तं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेतं विपरिणतन्ति.

मातुगामो नाम मनुस्सित्थी, न यक्खी न पेती, न तिरच्छानगता. अन्तमसो तदहुजातापि दारिका, पगेव महत्तरी.

सद्धिन्ति एकतो.

कायसंसग्गं समापज्जेय्याति अज्झाचारो वुच्चति.

हत्थो नाम कप्परं उपादायं याव अग्गनखा.

वेणी नाम सुद्धकेसा वा, सुत्तमिस्सा वा, मालामिस्सा वा, हिरञ्ञमिस्सा वा, सुवण्णमिस्सा वा, मुत्तामिस्सा वा, मणिमिस्सा वा.

अङ्गं नाम हत्थञ्च वेणिञ्च ठपेत्वा अवसेसं अङ्गं नाम.

२७२. आमसना, परामसना, ओमसना, उम्मसना, ओलङ्घना, उल्लङ्घना, आकड्ढना, पतिकड्ढना, अभिनिग्गण्हना, अभिनिप्पीळना, गहणं, छुपनं.

आमसना नाम आमट्ठमत्ता.

परामसना नाम इतोचितो च संचोपना.

ओमसना नाम हेट्ठा ओरोपना.

उम्मसना नाम उद्धं उच्चारणा.

ओलङ्घना नाम हेट्ठा ओनमना.

उल्लङ्घना नाम उद्धं उच्चारणा.

आकड्ढना नाम आविञ्छना [आविञ्जना (सी. स्या.)].

पतिकड्ढना नाम पतिप्पणामना.

अभिनिग्गण्हना नाम अङ्गं गहेत्वा निप्पीळना.

अभिनिप्पीळना नाम केनचि सह निप्पीळना.

गहणं नाम गहितमत्तं.

छुपनं नाम फुट्ठमत्तं.

सङ्घादिसेसोति…पे… तेनपि वुच्चति सङ्घादिसेसोति.

२७३. इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च भिक्खु च. नं इत्थिया कायेन कायं आमसति परामसति ओमसति उम्मसति ओलङ्घेति उल्लङ्घेति आकड्ढति पतिकड्ढति अभिनिग्गण्हाति अभिनिप्पीळेति गण्हाति छुपति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

इत्थी च होति वेमतिको सारत्तो च. भिक्खु च नं इत्थिया कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स.

इत्थी च होति पण्डकसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं इत्थिया कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स.

इत्थी च होति पुरिससञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं इत्थिया कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स.

इत्थी च होति तिरच्छानगतसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं इत्थिया कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स.

पण्डको च होति पण्डकसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं पण्डकस्स कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स.

पण्डको च होति वेमतिको सारत्तो च. भिक्खु च नं पण्डकस्स कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति दुक्कटस्स.

पण्डको च होति पुरिससञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं पण्डकस्स कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति दुक्कटस्स.

पण्डको च होति तिरच्छानगतसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं पण्डकस्स कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति दुक्कटस्स.

पण्डको च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं पण्डकस्स कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति दुक्कटस्स.

पुरिसो च होति पुरिससञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं पुरिसस्स कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति दुक्कटस्स.

पुरिसो च होति वेमतिको…पे… पुरिसो च होति तिरच्छानगतसञ्ञी… पुरिसो च होति इत्थिसञ्ञी… पुरिसो च होति पण्डकसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं पुरिसस्स कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति दुक्कटस्स.

तिरच्छानगतो च होति तिरच्छानगतसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं तिरच्छानगतस्स कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति दुक्कटस्स.

तिरच्छानगतो च होति वेमतिको…पे… तिरच्छानगतो च होति इत्थिसञ्ञी… तिरच्छानगतो च होति पण्डकसञ्ञी… तिरच्छानगतो च होति. पुरिससञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं तिरच्छानगतस्स कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति दुक्कटस्स.

एकमूलकं निट्ठितं.

२७४. द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं इत्थीनं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं सङ्घादिसेसानं.

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं वेमतिको सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं इत्थीनं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं थुल्लच्चयानं.

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं पण्डकसञ्ञी…पे… पुरिससञ्ञी… तिरच्छानगतसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च द्विन्नं इत्थीनं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं थुल्लच्चयानं.

द्वे पण्डका द्विन्नं पण्डकानं पण्डकसञ्ञी सारत्तो च भिक्खु च नं द्विन्नं पण्डकानं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं थुल्लच्चयानं.

द्वे पण्डका द्विन्नं पण्डकानं वेमतिको…पे… पुरिससञ्ञी… तिरच्छानगतसञ्ञी… इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं पण्डकानं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं.

द्वे पुरिसा द्विन्नं पुरिसानं पुरिससञ्ञी सारत्तो च भिक्खु च नं द्विन्नं पुरिसानं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं.

द्वे पुरिसा द्विन्नं पुरिसानं वेमतिको…पे… तिरच्छानगतसञ्ञी… इत्थिसञ्ञी… पण्डकसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं पुरिसानं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं.

द्वे तिरच्छानगता द्विन्नं तिरच्छानगतानं तिरच्छानगतसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं तिरच्छानगतानं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं.

द्वे तिरच्छानगता द्विन्नं तिरच्छानगतानं वेमतिको…पे… इत्थिसञ्ञी… पण्डकसञ्ञी … पुरिससञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं तिरच्छानगतानं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं.

२७५. इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति सङ्घादिसेसेन दुक्कटस्स.

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं वेमतिको सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयेन दुक्कटस्स.

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं पण्डकसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं थुल्लच्चयानं.

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं पुरिससञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयेन दुक्कटस्स.

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं तिरच्छानगतसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयेन दुक्कटस्स.

इत्थी च पुरिसो च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति सङ्घादिसेसेन दुक्कटस्स.

इत्थी च पुरिसो च उभिन्नं वेमतिको…पे… पण्डकसञ्ञी… पुरिससञ्ञी… तिरच्छानगतसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयेन दुक्कटस्स.

इत्थी च तिरच्छानगतो च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति सङ्घादिसेसेन दुक्कटस्स.

इत्थी च तिरच्छानगतो च उभिन्नं वेमतिको…पे… पण्डकसञ्ञी… पुरिससञ्ञी … तिरच्छानगतसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयेन दुक्कटस्स.

पण्डको च पुरिसो च उभिन्नं पण्डकसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयेन दुक्कटस्स.

पण्डको च पुरिसो च उभिन्नं वेमतिको…पे… पुरिससञ्ञी… तिरच्छानगतसञ्ञी… इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं.

पण्डको च तिरच्छानगतो च उभिन्नं पण्डकसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयेन दुक्कटस्स.

पण्डको च तिरच्छानगतो च उभिन्नं वेमतिको…पे… पुरिससञ्ञी… तिरच्छानगतसञ्ञी… इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं.

पुरिसो च तिरच्छानगतो च उभिन्नं पुरिससञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं.

पुरिसो च तिरच्छानगतो च उभिन्नं वेमतिको…पे… तिरच्छानगतसञ्ञी… इत्थिसञ्ञी… पण्डकसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं.

दुमूलकं निट्ठितं.

२७६. इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं इत्थिया कायेन कायपटिबद्धं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं इत्थीनं कायेन कायपटिबद्धं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं थुल्लच्चयानं …पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायेन कायपटिबद्धं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयेन दुक्कटस्स…पे….

इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं इत्थिया कायपटिबद्धेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं इत्थीनं कायपटिबद्धेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं थुल्लच्चयानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायपटिबद्धेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति थुल्लच्चयेन दुक्कटस्स…पे….

इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं इत्थिया कायपटिबद्धेन कायपटिबद्धं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति दुक्कटस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं इत्थीनं कायपटिबद्धेन कायपटिबद्धं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं कायपटिबद्धेन कायपटिबद्धं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं इत्थिया निस्सग्गियेन कायं आमसति आपत्ति दुक्कटस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं इत्थीनं निस्सग्गियेन कायं आमसति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं निस्सग्गियेन कायं आमसति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं इत्थिया निस्सग्गियेन कायपटिबद्धं आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं इत्थीनं निस्सग्गियेन कायपटिबद्धं आमसति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं निस्सग्गियेन कायपटिबद्धं आमसति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं इत्थिया निस्सग्गियेन निस्सग्गियं आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं द्विन्नं इत्थीनं निस्सग्गियेन निस्सग्गियं आमसति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. भिक्खु च नं उभिन्नं निस्सग्गियेन निस्सग्गियं आमसति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

भिक्खुपेय्यालो निट्ठितो.

२७७. इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थी च नं भिक्खुस्स कायेन कायं आमसति परामसति ओमसति उम्मसति ओलङ्घेति उल्लङ्घेति आकड्ढति पतिकड्ढति अभिनिग्गण्हाति अभिनिप्पीळेति गण्हाति छुपति, सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थियो च नं भिक्खुस्स कायेन कायं आमसन्ति परामसन्ति ओमसन्ति उम्मसन्ति ओलङ्घेन्ति उल्लङ्घेन्ति आकड्ढन्ति पतिकड्ढन्ति अभिनिग्गण्हन्ति अभिनिप्पीळेन्ति गण्हन्ति छुपन्ति, सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति द्विन्नं सङ्घादिसेसानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. उभो च नं भिक्खुस्स कायेन कायं आमसन्ति परामसन्ति…पे… गण्हन्ति छुपन्ति, सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति सङ्घादिसेसेन दुक्कटस्स…पे….

इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थी च नं भिक्खुस्स कायेन कायपटिबद्धं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थियो च नं भिक्खुस्स कायेन कायपटिबद्धं आमसन्ति परामसन्ति…पे… गण्हन्ति छुपन्ति, सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति द्विन्नं थुल्लच्चयानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. उभो च नं भिक्खुस्स कायेन कायपटिबद्धं आमसन्ति परामसन्ति…पे… गण्हन्ति छुपन्ति, सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति थुल्लच्चयेन दुक्कटस्स…पे….

इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थी च नं भिक्खुस्स कायपटिबद्धेन कायं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थियो च नं भिक्खुस्स कायपटिबद्धेन कायं आमसन्ति परामसन्ति…पे… गण्हन्ति छुपन्ति, सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति द्विन्नं थुल्लच्चयानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. उभो च नं भिक्खुस्स कायपटिबद्धेन कायं आमसन्ति परामसन्ति…पे… गण्हन्ति छुपन्ति, सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति थुल्लच्चयेन दुक्कटस्स…पे….

२७८. इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थी च नं भिक्खुस्स कायपटिबद्धेन कायपटिबद्धं आमसति परामसति…पे… गण्हाति छुपति, सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति दुक्कटस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थियो च नं भिक्खुस्स कायपटिबद्धेन कायपटिबद्धं आमसन्ति परामसन्ति…पे… गण्हन्ति छुपन्ति, सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. उभो च नं भिक्खुस्स कायपटिबद्धेन कायपटिबद्धं आमसन्ति परामसन्ति…पे… गण्हन्ति छुपन्ति, सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थी च नं भिक्खुस्स निस्सग्गियेन कायं आमसति. सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति दुक्कटस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थियो च नं भिक्खुस्स निस्सग्गियेन कायं आमसन्ति. सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. उभो च नं भिक्खुस्स निस्सग्गियेन कायं आमसन्ति. सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थी च नं भिक्खुस्स निस्सग्गियेन कायपटिबद्धं आमसति. सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति दुक्कटस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थियो च नं भिक्खुस्स निस्सग्गियेन कायपटिबद्धं आमसन्ति. सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. उभो च नं भिक्खुस्स निस्सग्गियेन कायपटिबद्धं आमसन्ति. सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च होति इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थी च नं भिक्खुस्स निस्सग्गियेन निस्सग्गियं आमसति. सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति, न च फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति दुक्कटस्स…पे….

द्वे इत्थियो द्विन्नं इत्थीनं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. इत्थियो च नं भिक्खुस्स निस्सग्गियेन निस्सग्गियं आमसन्ति. सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति, न च फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

इत्थी च पण्डको च उभिन्नं इत्थिसञ्ञी सारत्तो च. उभो च नं भिक्खुस्स निस्सग्गियेन निस्सग्गियं आमसन्ति. सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति, न च फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं…पे….

२७९. सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

सेवनाधिप्पायो कायेन वायमति, न च फस्सं पटिविजानाति, आपत्ति दुक्कटस्स.

सेवनाधिप्पायो न च कायेन वायमति, फस्सं पटिविजानाति, अनापत्ति.

सेवनाधिप्पायो न च कायेन वायमति, न च फस्सं पटिविजानाति, अनापत्ति.

मोक्खाधिप्पायो कायेन वायमति, फस्सं पटिविजानाति, अनापत्ति.

मोक्खाधिप्पायो कायेन वायमति, न च फस्सं पटिविजानाति, अनापत्ति.

मोक्खाधिप्पायो न च कायेन वायमति, फस्सं पटिविजानाति, अनापत्ति.

मोक्खाधिप्पायो न च कायेन वायमति, न च फस्सं पटिविजानाति, अनापत्ति.

२८०. अनापत्ति असञ्चिच्च, असतिया, अजानन्तस्स, असादियन्तस्स, उम्मत्तकस्स, खित्तचित्तस्स, वेदनाट्टस्स, आदिकम्मिकस्साति.

विनीतवत्थुउद्दानगाथा

माता धीता भगिनी च, जाया यक्खी च पण्डको;

सुत्ता मता तिरच्छाना, दारुधितलिकाय च.

सम्पीळे सङ्कमो मग्गो, रुक्खो नावा च रज्जु च;

दण्डो पत्तं पणामेसि, वन्दे वायमि नच्छुपेति.

विनीतवत्थु

२८१. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु मातुया मातुपेमेन आमसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि – ‘‘भगवता सिक्खापदं पञ्ञत्तं, कच्चि नु खो अहं सङ्घादिसेसं आपत्तिं आपन्नो’’ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसि. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु धीतुया धीतुपेमेन आमसि…पे… भगिनिया भगिनिपेमेन आमसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु पुराणदुतियिकाय कायसंसग्गं समापज्जि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो सङ्घादिसेस’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु यक्खिनिया कायसंसग्गं समापज्जि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु पण्डकस्स कायसंसग्गं समापज्जि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु सुत्तित्थिया कायसंसग्गं समापज्जि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो सङ्घादिसेस’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु मतित्थिया कायसंसग्गं समापज्जि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु तिरच्छानगतित्थिया कायसंसग्गं समापज्जि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु दारुधीतलिकाय कायसंसग्गं समापज्जि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

२८२. तेन खो पन समयेन सम्बहुला इत्थियो अञ्ञतरं भिक्खुं सम्पीळेत्वा बाहापरम्पराय आनेसुं. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘सादियि त्वं, भिक्खू’’ति? ‘‘नाहं, भगवा, सादियि’’न्ति. ‘‘अनापत्ति, भिक्खू, असादियन्तस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु इत्थिया अभिरूळ्हं सङ्कमं सारत्तो सञ्चालेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु इत्थिं पटिपथे पस्सित्वा सारत्तो अंसकूटेन पहारं अदासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो सङ्घादिसेस’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु इत्थिया अभिरूळ्हं रुक्खं सारत्तो सञ्चालेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु इत्थिया अभिरूळ्हं नावं सारत्तो सञ्चालेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु इत्थिया गहितं रज्जुं सारत्तो आविञ्छि [आविञ्जि (सी. स्या.)]. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु इत्थिया गहितं दण्डं सारत्तो आविञ्छि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु सारत्तो इत्थिं पत्तेन पणामेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु इत्थिया वन्दन्तिया सारत्तो पादं उच्चारेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो सङ्घादिसेस’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु इत्थिं गहेस्सामीति वायमित्वा न छुपि.

तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सङ्घादिसेसस्स; आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

कायसंसग्गसिक्खापदं निट्ठितं दुतियं.