२. दुतियपाराजिकं

८४. तेन समयेन बुद्धो भगवा राजगहे विहरति गिज्झकूटे पब्बते. तेन खो पन समयेन सम्बहुला सन्दिट्ठा सम्भत्ता भिक्खू इसिगिलिपस्से तिणकुटियो करित्वा वस्सं उपगच्छिंसु. आयस्मापि धनियो कुम्भकारपुत्तो तिणकुटिकं करित्वा वस्सं उपगच्छि. अथ खो ते भिक्खू वस्संवुट्ठा तेमासच्चयेन तिणकुटियो भिन्दित्वा तिणञ्च कट्ठञ्च पटिसामेत्वा जनपदचारिकं पक्कमिंसु. आयस्मा पन धनियो कुम्भकारपुत्तो तत्थेव वस्सं वसि, तत्थ हेमन्तं, तत्थ गिम्हं. अथ खो आयस्मतो धनियस्स कुम्भकारपुत्तस्स गामं पिण्डाय पविट्ठस्स तिणहारियो कट्ठहारियो तिणकुटिकं भिन्दित्वा तिणञ्च कट्ठञ्च आदाय अगमंसु. दुतियम्पि खो आयस्मा धनियो कुम्भकारपुत्तो तिणञ्च कट्ठञ्च संकड्ढित्वा तिणकुटिकं अकासि. दुतियम्पि खो आयस्मतो धनियस्स कुम्भकारपुत्तस्स गामं पिण्डाय पविट्ठस्स तिणहारियो कट्ठहारियो तिणकुटिकं भिन्दित्वा तिणञ्च कट्ठञ्च आदाय अगमंसु. ततियम्पि खो आयस्मा धनियो कुम्भकारपुत्तो तिणञ्च कट्ठञ्च संकड्ढित्वा तिणकुटिकं अकासि. ततियम्पि खो आयस्मतो धनियस्स कुम्भकारपुत्तस्स गामं पिण्डाय पविट्ठस्स तिणहारियो कट्ठहारियो तिणकुटिकं भिन्दित्वा तिणञ्च कट्ठञ्च आदाय अगमंसु.

अथ खो आयस्मतो धनियस्स कुम्भकारपुत्तस्स एतदहोसि – ‘‘यावततियकं खो मे गामं पिण्डाय पविट्ठस्स तिणहारियो कट्ठहारियो तिणकुटिकं भिन्दित्वा तिणञ्च कट्ठञ्च आदाय अगमंसु. अहं खो पन सुसिक्खितो अनवयो सके आचरियके कुम्भकारकम्मे परियोदातसिप्पो. यंनूनाहं सामं चिक्खल्लं मद्दित्वा सब्बमत्तिकामयं कुटिकं करेय्य’’न्ति! अथ खो आयस्मा धनियो कुम्भकारपुत्तो सामं चिक्खल्लं मद्दित्वा सब्बमत्तिकामयं कुटिकं करित्वा तिणञ्च कट्ठञ्च गोमयञ्च संकड्ढित्वा तं कुटिकं पचि. सा अहोसि कुटिका अभिरूपा दस्सनीया पासादिका लोहितिका [लोहितका (स्या.)], सेय्यथापि इन्दगोपको. सेय्यथापि नाम किङ्कणिकसद्दो [किङ्किणिकसद्दो (सी. स्या.)] एवमेवं तस्सा कुटिकाय सद्दो अहोसि.

८५. अथ खो भगवा सम्बहुलेहि भिक्खूहि सद्धिं गिज्झकूटा पब्बता ओरोहन्तो अद्दस तं कुटिकं अभिरूपं दस्सनीयं पासादिकं लोहितिकं. दिस्वान भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘किं एतं, भिक्खवे, अभिरूपं दस्सनीयं पासादिकं लोहितिकं, सेय्यथापि इन्दगोपको’’ति? अथ खो ते भिक्खू भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. विगरहि बुद्धो भगवा – ‘‘अननुच्छविकं, भिक्खवे, तस्स मोघपुरिसस्स अननुलोमिकं अप्पतिरूपं अस्सामणकं अकप्पियं अकरणीयं. कथञ्हि नाम सो, भिक्खवे, मोघपुरिसो सब्बमत्तिकामयं कुटिकं करिस्सति! न हि नाम, भिक्खवे, तस्स मोघपुरिसस्स पाणेसु अनुद्दया अनुकम्पा अविहेसा भविस्सति! गच्छथेतं, भिक्खवे, कुटिकं भिन्दथ. मा पच्छिमा जनता पाणेसु पातब्यतं आपज्जि. न च, भिक्खवे, सब्बमत्तिकामया कुटिका कातब्बा. यो करेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति, खो ते भिक्खू भगवतो पटिस्सुणित्वा येन सा कुटिका तेनुपसङ्कमिंसु; उपसङ्कमित्वा तं कुटिकं भिन्दिंसु. अथ खो आयस्मा धनियो कुम्भकारपुत्तो ते भिक्खू एतदवोच – ‘‘किस्स मे तुम्हे, आवुसो, कुटिकं भिन्दथा’’ति? ‘‘भगवा, आवुसो, भेदापेती’’ति. ‘‘भिन्दथावुसो, सचे धम्मस्सामी भेदापेती’’ति.

८६. अथ खो आयस्मतो धनियस्स कुम्भकारपुत्तस्स एतदहोसि – ‘‘यावततियकं खो मे गामं पिण्डाय पविट्ठस्स तिणहारियो कट्ठहारियो तिणकुटिकं भिन्दित्वा तिणञ्च कट्ठञ्च आदाय अगमंसु. यापि मया सब्बमत्तिकामया कुटिका कता सापि भगवता भेदापिता. अत्थि च मे दारुगहे गणको सन्दिट्ठो. यंनूनाहं दारुगहे गणकं दारूनि याचित्वा दारुकुटिकं करेय्य’’न्ति. अथ खो आयस्मा धनियो कुम्भकारपुत्तो येन दारुगहे गणको तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा दारुगहे गणकं एतदवोच – ‘‘यावततियकं खो मे, आवुसो, गामं पिण्डाय पविट्ठस्स तिणहारियो कट्ठहारियो तिणकुटिकं भिन्दित्वा तिणञ्च कट्ठञ्च आदाय अगमंसु. यापि मया सब्बमत्तिकामया कुटिका कता सापि भगवता भेदापिता. देहि मे, आवुसो, दारूनि. इच्छामि दारुकुटिकं [दारुकुड्डिकं कुटिकं (सी.)] कातु’’न्ति. ‘‘नत्थि, भन्ते, तादिसानि दारूनि यानाहं अय्यस्स ददेय्यं. अत्थि, भन्ते, देवगहदारूनि नगरपटिसङ्खारिकानि आपदत्थाय निक्खित्तानि. सचे तानि दारूनि राजा दापेति हरापेथ, भन्ते’’ति. ‘‘दिन्नानि, आवुसो, रञ्ञा’’ति. अथ खो दारुगहे गणकस्स एतदहोसि – ‘‘इमे खो समणा सक्यपुत्तिया धम्मचारिनो समचारिनो [सम्मचारिनो (क.)] ब्रह्मचारिनो सच्चवादिनो सीलवन्तो कल्याणधम्मा. राजापिमेसं अभिप्पसन्नो. नारहति अदिन्नं दिन्नन्ति वत्तु’’न्ति. अथ खो दारुगहे गणको आयस्मन्तं धनियं कुम्भकारपुत्तं एतदवोच – ‘‘हरापेथ, भन्ते’’ति. अथ खो आयस्मा धनियो कुम्भकारपुत्तो तानि दारूनि खण्डाखण्डिकं छेदापेत्वा सकटेहि निब्बाहापेत्वा दारुकुटिकं अकासि.

८७. अथ खो वस्सकारो ब्राह्मणो मगधमहामत्तो राजगहे कम्मन्ते अनुसञ्ञायमानो येन दारुगहे गणको तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा दारुगहे गणकं एतदवोच – ‘‘यानि तानि, भणे, देवगहदारूनि नगरपटिसङ्खारिकानि आपदत्थाय निक्खित्तानि कहं तानि दारूनी’’ति? ‘‘तानि, सामि, दारूनि देवेन अय्यस्स धनियस्स कुम्भकारपुत्तस्स दिन्नानी’’ति. अथ खो वस्सकारो ब्राह्मणो मगधमहामत्तो अनत्तमनो अहोसि – ‘‘कथञ्हि नाम देवो देवगहदारूनि नगरपटिसङ्खारिकानि आपदत्थाय निक्खित्तानि धनियस्स कुम्भकारपुत्तस्स दस्सती’’ति! अथ खो वस्सकारो ब्राह्मणो मगधमहामत्तो येन राजा मागधो सेनियो बिम्बिसारो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा राजानं मागधं सेनियं बिम्बिसारं एतदवोच – ‘‘सच्चं किर, देवेन [सच्चं किर देव देवेन (सी.)] देवगहदारूनि नगरपटिसङ्खारिकानि आपदत्थाय निक्खित्तानि धनियस्स कुम्भकारपुत्तस्स दिन्नानी’’ति? ‘‘को एवमाहा’’ति? ‘‘दारुगहे गणको, देवा’’ति. ‘‘तेन हि, ब्राह्मण, दारुगहे गणकं आणापेही’’ति. अथ खो वस्सकारो ब्राह्मणो मगधमहामत्तो दारुगहे गणकं बन्धं [बद्धं (सी.)] आणापेसि. अद्दस खो आयस्मा धनियो कुम्भकारपुत्तो दारुगहे गणकं बन्धं निय्यमानं. दिस्वान दारुगहे गणकं एतदवोच – ‘‘किस्स त्वं, आवुसो, बन्धो निय्यासी’’ति? ‘‘तेसं, भन्ते, दारूनं किच्चा’’ति. ‘‘गच्छावुसो, अहम्पि आगच्छामी’’ति. ‘‘एय्यासि, भन्ते, पुराहं हञ्ञामी’’ति.

८८. अथ खो आयस्मा धनियो कुम्भकारपुत्तो येन रञ्ञो मागधस्स सेनियस्स बिम्बिसारस्स निवेसनं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा पञ्ञत्ते आसने निसीदि. अथ खो राजा मागधो सेनियो बिम्बिसारो येनायस्मा धनियो कुम्भकारपुत्तो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा आयस्मन्तं धनियं कुम्भकारपुत्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो राजा मागधो सेनियो बिम्बिसारो आयस्मन्तं धनियं कुम्भकारपुत्तं एतदवोच – ‘‘सच्चं किर मया, भन्ते, देवगहदारूनि नगरपटिसङ्खारिकानि आपदत्थाय निक्खित्तानि अय्यस्स दिन्नानी’’ति? ‘‘एवं, महाराजा’’ति. ‘‘मयं खो, भन्ते, राजानो नाम बहुकिच्चा बहुकरणीया, दत्वापि न सरेय्याम; इङ्घ, भन्ते, सरापेही’’ति. ‘‘सरसि त्वं, महाराज, पठमाभिसित्तो एवरूपिं वाचं भासिता – ‘‘दिन्नञ्ञेव समणब्राह्मणानं तिणकट्ठोदकं परिभुञ्जन्तू’’ति. ‘‘सरामहं, भन्ते. सन्ति, भन्ते, समणब्राह्मणा लज्जिनो कुक्कुच्चका सिक्खाकामा. तेसं अप्पमत्तकेपि कुक्कुच्चं उप्पज्जति. तेसं मया सन्धाय भासितं, तञ्च खो अरञ्ञे अपरिग्गहितं. सो त्वं, भन्ते, तेन लेसेन दारूनि अदिन्नं हरितुं मञ्ञसि! कथञ्हि नाम मादिसो समणं वा ब्राह्मणं वा विजिते वसन्तं हनेय्य वा बन्धेय्य वा पब्बाजेय्य वा! गच्छ, भन्ते, लोमेन त्वं मुत्तोसि. मास्सु पुनपि एवरूपं अकासी’’ति. मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘अलज्जिनो इमे समणा सक्यपुत्तिया दुस्सीला मुसावादिनो. इमे हि नाम धम्मचारिनो समचारिनो ब्राह्मचारिनो सच्चवादिनो सीलवन्तो कल्याणधम्मा पटिजानिस्सन्ति! नत्थि इमेसं सामञ्ञं, नत्थि इमेसं ब्रह्मञ्ञं. नट्ठं इमेसं सामञ्ञं, नट्ठं इमेसं ब्रह्मञ्ञं. कुतो इमेसं सामञ्ञं, कुतो इमेसं ब्रह्मञ्ञं! अपगता इमे सामञ्ञा, अपगता इमे ब्रह्मञ्ञा. राजानम्पि इमे वञ्चेन्ति, किं पनञ्ञे मनुस्से’’ति! अस्सोसुं खो भिक्खू तेसं मनुस्सानं उज्झायन्तानं खिय्यन्तानं विपाचेन्तानं. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा सन्तुट्ठा लज्जिनो कुक्कुच्चका सिक्खाकामा ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम आयस्मा धनियो कुम्भकारपुत्तो रञ्ञो दारूनि अदिन्नं आदियिस्सती’’ति! अथ खो ते भिक्खू आयस्मन्तं धनियं कुम्भकारपुत्तं अनेकपरियायेन विगरहित्वा भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे भिक्खुसङ्घं सन्निपातापेत्वा आयस्मन्तं धनियं कुम्भकारपुत्तं पटिपुच्छि – ‘‘सच्चं किर त्वं, धनिय, रञ्ञो दारूनि अदिन्नं आदियी’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा – ‘‘अननुच्छविकं, मोघपुरिस, अननुलोमिकं अप्पतिरूपं अस्सामणकं अकप्पियं अकरणीयं. कथञ्हि नाम त्वं, मोघपुरिस, रञ्ञो दारूनि अदिन्नं आदियिस्ससि! नेतं, मोघपुरिस, अप्पसन्नानं वा पसादाय पसन्नानं वा भिय्योभावाय; अथख्वेतं, मोघपुरिस, अप्पसन्नानञ्चेव अप्पसादाय पसन्नानञ्च एकच्चानं अञ्ञथत्ताया’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो पुराणवोहारिको महामत्तो भिक्खूसु पब्बजितो भगवतो अविदूरे निसिन्नो होति. अथ खो भगवा तं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘कित्तकेन खो भिक्खु राजा मागधो सेनियो बिम्बिसारो चोरं गहेत्वा हनति वा बन्धति वा पब्बाजेति वा’’ति? ‘‘पादेन वा, भगवा, पादारहेन वा’’ति [पादारहेनवा अतिरेकपादेनवाति (स्या.)]. तेन खो पन समयेन राजगहे पञ्चमासको पादो होति. अथ खो भगवा आयस्मन्तं धनियं कुम्भकारपुत्तं अनेकपरियायेन विगरहित्वा दुब्भरताय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

८९. ‘‘यो पन भिक्खु अदिन्नं थेय्यसङ्खातं आदियेय्य, यथारूपे अदिन्नादाने राजानो चोरं गहेत्वा हनेय्युं वा बन्धेय्युं वा पब्बाजेय्युं वा – ‘चोरोसि बालोसि मूळ्होसि थेनोसी’ति, तथारूपं भिक्खु अदिन्नं आदियमानो अयम्पि पाराजिको होति असंवासो’’ति.

एवञ्चिदं भगवता भिक्खूनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.

९०. तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू रजकत्थरणं गन्त्वा रजकभण्डिकं अवहरित्वा आरामं हरित्वा भाजेसुं. भिक्खू एवमाहंसु – ‘‘महापुञ्ञत्थ तुम्हे, आवुसो. बहुं तुम्हाकं चीवरं उप्पन्न’’न्ति. ‘‘कुतो आवुसो, अम्हाकं पुञ्ञं, इदानि मयं रजकत्थरणं गन्त्वा रजकभण्डिकं अवहरिम्हा’’ति. ‘‘ननु, आवुसो, भगवता सिक्खापदं पञ्ञत्तं. किस्स तुम्हे, आवुसो, रजकभण्डिकं अवहरित्था’’ति? ‘‘सच्चं, आवुसो, भगवता सिक्खापदं पञ्ञत्तं. तञ्च खो गामे, नो अरञ्ञे’’ति. ‘‘ननु, आवुसो, तथेवेतं होति. अननुच्छविकं, आवुसो, अननुलोमिकं अप्पतिरूपं अस्सामणकं अकप्पियं अकरणीयं. कथञ्हि नाम तुम्हे, आवुसो, रजकभण्डिकं अवहरिस्सथ! नेतं, आवुसो, अप्पसन्नानं वा पसादाय पसन्नानं वा भिय्योभावाय; अथख्वेतं, आवुसो, अप्पसन्नानञ्चेव अप्पसादाय पसन्नानञ्च एकच्चानं अञ्ञथत्ताया’’ति. अथ खो ते भिक्खू छब्बग्गिये भिक्खू अनेकपरियायेन विगरहित्वा भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे भिक्खुसङ्घं सन्निपातापेत्वा छब्बग्गिये भिक्खू पटिपुच्छि – ‘‘सच्चं किर तुम्हे, भिक्खवे, रजकत्थरणं गन्त्वा रजकभण्डिकं अवहरित्था’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा – ‘‘अननुच्छविकं, मोघपुरिसा, अननुलोमिकं अप्पटिरूपं अस्सामणकं अकप्पियं अकरणीयं. कथञ्हि नाम तुम्हे, मोघपुरिसा, रजकभण्डिकं अवहरिस्सथ! नेतं, मोघपुरिसा, अप्पसन्नानं वा पसादाय पसन्नानं वा भिय्योभावाय; अथ ख्वेतं, मोघपुरिसा, अप्पसन्नानञ्चेव अप्पसादाय पसन्नानञ्च एकच्चानं अञ्ञथत्ताया’’ति. अथ खो भगवा छब्बग्गिये भिक्खू अनेकपरियायेन विगरहित्वा दुब्भरताय…पे… वीरियारम्भस्स वण्णं भासित्वा भिक्खूनं तदनुच्छविकं तदनुलोमिकं धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि…पे… ‘‘एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

९१. ‘‘यो पन भिक्खु गामा वा अरञ्ञा वा अदिन्नं थेय्यसङ्खातं आदियेय्य, यथारूपे अदिन्नादाने राजानो चोरं गहेत्वा हनेय्युं वा बन्धेय्युं वा पब्बाजेय्युं वा – ‘चोरोसि बालोसि मूळ्होसि थेनोसी’ति, तथारूपं भिक्खु अदिन्नं आदियमानो अयम्पि पाराजिको होति असंवासो’’ति.

९२. यो पनाति यो यादिसो…पे… भिक्खूति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेतो भिक्खूति.

गामो नाम एककुटिकोपि गामो, द्विकुटिकोपि गामो, तिकुटिकोपि गामो, चतुकुटिकोपि गामो, समनुस्सोपि गामो, अमनुस्सोपि गामो, परिक्खित्तोपि गामो, अपरिक्खित्तोपि गामो, गोनिसादिनिविट्ठोपि गामो, योपि सत्थो अतिरेकचतुमासनिविट्ठो सोपि वुच्चति गामो.

गामूपचारो नाम परिक्खित्तस्स गामस्स इन्दखीले [इन्दखिले (क.)] ठितस्स मज्झिमस्स पुरिसस्स लेड्डुपातो, अपरिक्खित्तस्स गामस्स घरूपचारे ठितस्स मज्झिमस्स पुरिसस्स लेड्डुपातो.

अरञ्ञं नाम ठपेत्वा गामञ्च गामूपचारञ्च अवसेसं अरञ्ञं नाम.

अदिन्नं नामं यं अदिन्नं अनिस्सट्ठं अपरिच्चत्तं रक्खितं गोपितं ममायितं परपरिग्गहितं. एतं अदिन्नं नाम.

थेय्यसङ्खातन्ति थेय्यचित्तो अवहरणचित्तो.

आदियेय्याति आदियेय्य हरेय्य अवहरेय्य इरियापथं विकोपेय्य ठाना चावेय्य सङ्केतं वीतिनामेय्य.

यथारूपं नाम पादं वा पादारहं वा अतिरेकपादं वा.

राजानो नाम पथब्याराजा पदेसराजा मण्डलिका अन्तरभोगिका अक्खदस्सा महामत्ता, ये वा पन छेज्जभेज्जं करोन्ता अनुसासन्ति. एते राजानो नाम.

चोरो नाम यो पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं अदिन्नं थेय्यसङ्खातं आदियति. एसो चोरो नाम.

हनेय्युं वाति हत्थेन वा पादेन वा कसाय वा वेत्तेन वा अड्ढदण्डकेन वा छेज्जाय वा हनेय्युं.

बन्धेय्युं वाति रज्जुबन्धनेन वा अन्दुबन्धनेन वा सङ्खलिकबन्धनेन वा घरबन्धनेन वा नगरबन्धनेन वा गामबन्धनेन वा निगमबन्धनेन वा बन्धेय्युं, पुरिसगुत्तिं वा करेय्युं.

पब्बाजेय्युं वाति गामा वा निगमा वा नगरा वा जनपदा वा जनपदपदेसा वा पब्बाजेय्युं.

चोरोसि बालोसि मूळ्होसि थेनोसीति परिभासो एसो.

तथारूपं नाम पादं वा पादारहं वा अतिरेकपादं वा.

आदियमानोति आदियमानो हरमानो अवहरमानो इरियापथं विकोपयमानो ठाना चावयमानो सङ्केतं वीतिनामयमानो.

अयम्पीति पुरिमं उपादाय वुच्चति.

पाराजिको होतीति सेय्यथापि नाम पण्डुपलासो बन्धना पवुत्तो [हरितत्ताय (सी. स्या.)] अभब्बो हरितत्थाय [हरितत्ताय (सी. स्या.)], एवमेव भिक्खु पादं वा पादारहं वा अतिरेकपादं वा अदिन्नं थेय्यसङ्खातं आदियित्वा अस्समणो होति असक्यपुत्तियो. तेन वुच्चति – ‘पाराजिको होती’ति.

असंवासोति संवासो नाम एककम्मं एकुद्देसो समसिक्खता. एसो संवासो नाम. सो तेन सद्धिं नत्थि. तेन वुच्चति – ‘असंवासो’ति.

९३. भूमट्ठं थलट्ठं आकासट्ठं वेहासट्ठं उदकट्ठं नावट्ठं यानट्ठं भारट्ठं आरामट्ठं विहारट्ठं खेत्तट्ठं वत्थुट्ठं गामट्ठं अरञ्ञट्ठं उदकं दन्तपोणं [दन्तपोनं (सी. क.)] वनप्पति हरणकं उपनिधि सुङ्कघातं पाणो अपदं द्विपदं चतुप्पदं बहुप्पदं ओचरको ओणिरक्खो संविदावहारो सङ्केतकम्मं निमित्तकम्मन्ति.

९४. भूमट्ठं नाम भण्डं भूमियं निक्खित्तं होति निखातं पटिच्छन्नं. भूमट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति कुदालं वा पिटकं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. तत्थ जातकं कट्ठं वा लतं वा छिन्दति, आपत्ति दुक्कटस्स. तत्थ पंसुं खणति वा ब्यूहति [वियूहति (स्या.)] वा उद्धरति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. कुम्भिं आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. अत्तनो भाजनं पवेसेत्वा पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. अत्तनो भाजनगतं वा करोति मुट्ठिं वा छिन्दति, आपत्ति पाराजिकस्स. सुत्तारुळ्हं भण्डं पामङ्गं वा कण्ठसुत्तकं वा कटिसुत्तकं वा साटकं वा वेठनं वा थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. कोटियं गहेत्वा उच्चारेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. घंसन्तो नीहरति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. अन्तमसो केसग्गमत्तम्पि कुम्भिमुखा मोचेति, आपत्ति पाराजिकस्स. सप्पिं वा तेलं वा मधुं वा फाणितं वा पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो एकेन पयोगेन पिवति, आपत्ति पाराजिकस्स. तत्थेव भिन्दति वा छड्डेति वा झापेति वा अपरिभोगं वा करोति, आपत्ति दुक्कटस्स.

९५. थलट्ठं नाम भण्डं थले निक्खित्तं होति. थलट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

९६. आकासट्ठं नाम भण्डं आकासगतं होति. मोरो वा कपिञ्जरो वा तित्तिरो वा वट्टको वा, साटकं वा वेठनं वा हिरञ्ञं वा सुवण्णं वा छिज्जमानं पतति. आकासट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. गमनं उपच्छिन्दति, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

९७. वेहासट्ठं नाम भण्डं वेहासगतं होति. मञ्चे वा पीठे वा चीवरवंसे वा चीवररज्जुया वा भित्तिखिले वा नागदन्ते वा रुक्खे वा लग्गितं होति, अन्तमसो पत्ताधारकेपि. वेहासट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

९८. उदकट्ठं नाम भण्डं उदके निक्खित्तं होति. उदकट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. निमुज्जति वा उम्मुज्जति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. तत्थ जातकं उप्पलं वा पदुमं वा पुण्डरीकं वा भिसं वा मच्छं वा कच्छपं वा पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

९९. नावा नाम याय तरति. नावट्ठं नाम भण्डं नावाय निक्खित्तं होति. ‘‘नावट्ठं भण्डं अवहरिस्सामी’’ति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. नावं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. बन्धनं मोचेति, आपत्ति दुक्कटस्स. बन्धनं मोचेत्वा आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. उद्धं वा अधो वा तिरियं वा अन्तमसो केसग्गमत्तम्पि सङ्कामेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

१००. यानं नाम वय्हं रथो सकटं सन्दमानिका. यानट्ठं नाम भण्डं याने निक्खित्तं होति. यानट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. यानं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

१०१. भारो नाम सीसभारो खन्धभारो कटिभारो ओलम्बको. सीसे भारं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. खन्धं ओरोपेति, आपत्ति पाराजिकस्स. खन्धे भारं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. कटिं ओरोपेति, आपत्ति पाराजिकस्स. कटिया भारं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. हत्थेन गण्हाति, आपत्ति पाराजिकस्स. हत्थे भारं थेय्यचित्तो भूमियं निक्खिपति, आपत्ति पाराजिकस्स. थेय्यचित्तो भूमितो गण्हाति, आपत्ति पाराजिकस्स.

१०२. आरामो नाम पुप्फारामो फलारामो. आरामट्ठं नाम भण्डं आरामे चतूहि ठानेहि निक्खित्तं होति – भूमट्ठं थलट्ठं, आकासट्ठं, वेहासट्ठं. आरामट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. तत्थ जातकं मूलं वा तचं वा पत्तं वा पुप्फं वा फलं वा पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. आरामं अभियुञ्जति, आपत्ति दुक्कटस्स. सामिकस्स विमतिं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. सामिको न मय्हं भविस्सतीति धुरं निक्खिपति, आपत्ति पाराजिकस्स. धम्मं चरन्तो सामिकं पराजेति, आपत्ति पाराजिकस्स. धम्मं चरन्तो परज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स.

१०३. विहारट्ठं नाम भण्डं विहारे चतूहि ठानेहि निक्खित्तं होति – भूमट्ठं, थलट्ठं, आकासट्ठं, वेहासट्ठं. विहारट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. विहारं अभियुञ्जति, आपत्ति दुक्कटस्स. सामिकस्स विमतिं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. सामिको न मय्हं भविस्सतीति धुरं निक्खिपति, आपत्ति पाराजिकस्स. धम्मं चरन्तो सामिकं पराजेति, आपत्ति पाराजिकस्स. धम्मं चरन्तो परज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स.

१०४. खेत्तं नाम यत्थ पुब्बण्णं वा अपरण्णं वा जायति. खेत्तट्ठं नाम भण्डं खेत्ते चतूहि ठानेहि निक्खित्तं होति – भूमट्ठं, थलट्ठं, आकासट्ठं, वेहासट्ठं. खेत्तट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति, दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. तत्थ जातकं पुब्बण्णं वा अपरण्णं वा पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. खेत्तं अभियुञ्जति, आपत्ति दुक्कटस्स. सामिकस्स विमतिं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. सामिको न मय्हं भविस्सतीति धुरं निक्खिपति, आपत्ति पाराजिकस्स. धम्मं चरन्तो सामिकं पराजेति, आपत्ति पाराजिकस्स. धम्मं चरन्तो परज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. खिलं वा रज्जुं वा वतिं वा मरियादं वा सङ्कामेति, आपत्ति दुक्कटस्स. एकं पयोगं अनागते, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. तस्मिं पयोगे आगते, आपत्ति पाराजिकस्स.

१०५. वत्थु नाम आरामवत्थु विहारवत्थु. वत्थुट्ठं नाम भण्डं वत्थुस्मिं चतूहि ठानेहि निक्खित्तं होति – भूमट्ठं, थलट्ठं, आकासट्ठं, वेहासट्ठं. वत्थुट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. वत्थुं अभियुञ्जति, आपत्ति दुक्कटस्स. सामिकस्स विमतिं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. सामिको न मय्हं भविस्सतीति धुरं निक्खिपति, आपत्ति पाराजिकस्स. धम्मं चरन्तो सामिकं पराजेति, आपत्ति पाराजिकस्स. धम्मं चरन्तो परज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. खीलं वा रज्जुं वा वतिं वा पाकारं वा सङ्कामेति, आपत्ति दुक्कटस्स. एकं पयोगं अनागते आपत्ति थुल्लच्चयस्स. तस्मिं पयोगे आगते आपत्ति पाराजिकस्स.

१०६. गामट्ठं नाम भण्डं गामे चतूहि ठानेहि निक्खित्तं होति – भूमट्ठं, थलट्ठं, आकासट्ठं, वेहासट्ठं. गामट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

१०७. अरञ्ञं नाम यं मनुस्सानं परिग्गहितं होति, तं अरञ्ञं. अरञ्ञट्ठं नाम भण्डं अरञ्ञे चतूहि ठानेहि निक्खित्तं होति – भूमट्ठं, थलट्ठं, आकासट्ठं, वेहासट्ठं. अरञ्ञट्ठं भण्डं अवहरिस्सामीति थेय्यचित्तो दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. तत्थ जातकं कट्ठं वा लतं वा तिणं वा पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

१०८. उदकं नाम भाजनगतं वा होति पोक्खरणिया वा तळाके वा. थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. अत्तनो भाजनं पवेसेत्वा पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं उदकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. अत्तनो भाजनगतं करोति, आपत्ति पाराजिकस्स. मरियादं भिन्दति, आपत्ति दुक्कटस्स. मरियादं भिन्दित्वा पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं उदकं निक्खामेति, आपत्ति पाराजिकस्स. अतिरेकमासकं वा ऊनपञ्चमासकं वा अग्घनकं उदकं निक्खामेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मासकं वा ऊनमासकं वा अग्घनकं उदकं निक्खामेति, आपत्ति दुक्कटस्स.

१०९. दन्तपोणं नाम छिन्नं वा अच्छिन्नं वा. पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

११०. वनप्पति नाम यो मनुस्सानं परिग्गहितो होति रुक्खो परिभोगो. थेय्यचित्तो छिन्दति, पहारे पहारे आपत्ति दुक्कटस्स. एकं पहारं अनागते, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. तस्मिं पहारे आगते, आपत्ति पाराजिकस्स.

१११. हरणकं नाम अञ्ञस्स हरणकं भण्डं. थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. सहभण्डहारकं पदसा नेस्सामीति पठमं पादं सङ्कामेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. दुतियं पादं सङ्कामेति, आपत्ति पाराजिकस्स. पतितं भण्डं गहेस्सामीति पातापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. पतितं भण्डं पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

११२. उपनिधि नाम उपनिक्खित्तं भण्डं. देहि मे भण्डन्ति वुच्चमानो नाहं गण्हामीति भणति, आपत्ति दुक्कटस्स. सामिकस्स विमतिं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. सामिको न मय्हं दस्सतीति धुरं निक्खिपति, आपत्ति पाराजिकस्स. धम्मं चरन्तो सामिकं पराजेति, आपत्ति पाराजिकस्स. धम्मं चरन्तो परज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स.

११३. सुङ्कघातं नाम रञ्ञा ठपितं होति पब्बतखण्डे वा नदीतित्थे वा गामद्वारे वा – ‘अत्र पविट्ठस्स सुङ्कं गण्हन्तू’ति. तत्र पविसित्वा राजग्गं [राजग्घं (सी. स्या.)] भण्डं पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. पठमं पादं सुङ्कघातं अतिक्कामेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. दुतियं पादं अतिक्कामेति, आपत्ति पाराजिकस्स. अन्तोसुङ्कघाते ठितो बहिसुङ्कघातं पातेति, आपत्ति पाराजिकस्स. सुङ्कं परिहरति, आपत्ति दुक्कटस्स.

११४. पाणो नाम मनुस्सपाणो वुच्चति. थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. पदसा नेस्सामीति पठमं पादं सङ्कामेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. दुतियं पादं सङ्कामेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

अपदं नाम अहि मच्छा. पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

११५. द्विपदं नाम मनुस्सा, पक्खजाता. थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. पदसा नेस्सामीति पठमं पादं सङ्कामेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. दुतियं पादं सङ्कामेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

११६. चतुप्पदं नाम – हत्थी अस्सा ओट्ठा गोणा गद्रभा पसुका. थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. पदसा नेस्सामीति पठमं पादं सङ्कामेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. दुतियं पादं सङ्कामेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ततियं पादं सङ्कामेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. चतुत्थं पादं सङ्कामेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

११७. बहुप्पदं नाम – विच्छिका सतपदी उच्चालिङ्गपाणका. पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स. पदसा नेस्सामीति सङ्कामेति, पदे पदे आपत्ति थुल्लच्चयस्स. पच्छिमं पादं सङ्कामेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

११८. ओचरको नाम भण्डं ओचरित्वा आचिक्खति – ‘‘इत्थन्नामं भण्डं अवहरा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो तं भण्डं अवहरति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स.

ओणिरक्खो नाम आहटं भण्डं गोपेन्तो पञ्चमासकं वा अतिरेकपञ्चमासकं वा अग्घनकं थेय्यचित्तो आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

संविदावहारो नाम सम्बहुला संविदहित्वा एको भण्डं अवहरति, आपत्ति सब्बेसं पाराजिकस्स.

११९. सङ्केतकम्मं नाम सङ्केतं करोति – ‘‘पुरेभत्तं वा पच्छाभत्तं वा रत्तिं वा दिवा वा तेन सङ्केतेन तं भण्डं अवहरा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तेन सङ्केतेन तं भण्डं अवहरति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स. तं सङ्केतं पुरे वा पच्छा वा तं भण्डं अवहरति, मूलट्ठस्स अनापत्ति. अवहारकस्स आपत्ति पाराजिकस्स.

१२०. निमित्तकम्मं नाम निमित्तं करोति. अक्खिं वा निखणिस्सामि भमुकं वा उक्खिपिस्सामि सीसं वा उक्खिपिस्सामि, तेन निमित्तेन तं भण्डं अवहराति, आपत्ति दुक्कटस्स. तेन निमित्तेन तं भण्डं अवहरति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स. तं निमित्तं पुरे वा पच्छा वा तं भण्डं अवहरति, मूलट्ठस्स अनापत्ति. अवहारकस्स आपत्ति पाराजिकस्स.

१२१. भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं भण्डं अवहरा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो तं मञ्ञमानो तं अवहरति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स.

भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं भण्डं अवहरा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो तं मञ्ञमानो अञ्ञं अवहरति, मूलट्ठस्स अनापत्ति. अवहारकस्स आपत्ति पाराजिकस्स.

भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं भण्डं अवहरा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो अञ्ञं मञ्ञमानो तं अवहरति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स.

भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं भण्डं अवहरा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो अञ्ञं मञ्ञमानो अञ्ञं अवहरति, मूलट्ठस्स अनापत्ति. अवहारकस्स आपत्ति पाराजिकस्स.

भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामस्स पावद – ‘इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स पावदतु – इत्थन्नामो इत्थन्नामं भण्डं अवहरतू’’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो इतरस्स आरोचेति, आपत्ति दुक्कटस्स. अवहारको पटिग्गण्हाति, मूलट्ठस्स आपत्ति थुल्लच्चयस्स. सो तं भण्डं अवहरति, आपत्ति सब्बेसं पाराजिकस्स.

भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामस्स पावद – ‘इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स पावदतु – इत्थन्नामो इत्थन्नामं भण्डं अवहरतू’’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो अञ्ञं आणापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. अवहारको पटिग्गण्हाति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो तं भण्डं अवहरति, मूलट्ठस्स अनापत्ति. आणापकस्स च अवहारकस्स च आपत्ति पाराजिकस्स.

भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं भण्डं अवहरा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो गन्त्वा पुन पच्चागच्छति – ‘‘नाहं सक्कोमि तं भण्डं अवहरितु’’न्ति. सो पुन आणापेति – ‘‘यदा सक्कोसि तदा तं भण्डं अवहरा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो तं भण्डं अवहरति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स.

भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं भण्डं अवहरा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो आणापेत्वा विप्पटिसारी न सावेति – ‘‘मा अवहरी’’ति. सो तं भण्डं अवहरति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स.

भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं भण्डं अवहरा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो आणापेत्वा विप्पटिसारी सावेति – ‘‘मा अवहरी’’ति. सो ‘‘आणत्तो अहं तया’’ति, तं भण्डं अवहरति, मूलट्ठस्स अनापत्ति. अवहारकस्स आपत्ति पाराजिकस्स.

भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं भण्डं अवहरा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो आणापेत्वा विप्पटिसारी सावेति – ‘‘मा अवहरी’’ति. सो ‘‘साधू’’ति [सुट्ठूति (क.)]? ओरमति, उभिन्नं अनापत्ति.

१२२. पञ्चहि आकारेहि अदिन्नं आदियन्तस्स आपत्ति पाराजिकस्स – परपरिग्गहितञ्च होति, परपरिग्गहितसञ्ञी च, गरुको च होति परिक्खारो, पञ्चमासको वा अतिरेकपञ्चमासको वा, थेय्यचित्तञ्च पच्चुपट्ठितं होति. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

१२३. पञ्चहि आकारेहि अदिन्नं आदियन्तस्स आपत्ति थुल्लच्चयस्स – परपरिग्गहितञ्च होति, परपरिग्गहितसञ्ञी च, लहुको च होति परिक्खारो, अतिरेकमासको वा ऊनपञ्चमासको वा, थेय्यचित्तञ्च पच्चुपट्ठितं होति. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. ठाना चावेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स.

१२४. पञ्चहि आकारेहि अदिन्नं आदियन्तस्स आपत्ति दुक्कटस्स. परपरिग्गहितञ्च होति, परपरिग्गहितसञ्ञी च, लहुको च होति परिक्खारो, मासको वा ऊनमासको वा, थेय्यचित्तञ्च पच्चुपट्ठितं होति. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. ठाना चावेति, आपत्ति दुक्कटस्स.

१२५. छहि आकारेहि अदिन्नं आदियन्तस्स आपत्ति पाराजिकस्स. न च सकसञ्ञी, न च विस्सासग्गाही, न च तावकालिकं, गरुको च होति परिक्खारो, पञ्चमासको वा अतिरेकपञ्चमासको वा, थेय्यचित्तञ्च पच्चुपट्ठितं होति. आमसति, आपत्ति दुक्कटस. फन्दापेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. ठाना चावेति, आपत्ति पाराजिकस्स.

१२६. छहि आकारेहि अदिन्नं आदियन्तस्स आपत्ति थुल्लच्चयस्स. न च सकसञ्ञी, न च विस्सासग्गाही, न च तावकालिकं, लहुको च होति परिक्खारो अतिरेकमासको वा ऊनपञ्चमासको वा, थेय्यचित्तञ्च पच्चुपट्ठितं होति. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. ठाना चावेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स.

१२७. छहि आकारेहि अदिन्नं आदियन्तस्स आपत्ति दुक्कटस्स. न च सकसञ्ञी, न च विस्सासग्गाही, न च तावकालिकं, लहुको च होति परिक्खारो, मासको वा ऊनमासको वा, थेय्यचित्तञ्च पच्चुपट्ठितं होति. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. ठाना चावेति, आपत्ति दुक्कटस्स.

१२८. पञ्चहि आकारेहि अदिन्नं आदियन्तस्स आपत्ति दुक्कटस्स. न च परपरिग्गहितं होति, परपरिग्गहितसञ्ञी च, गरुको च होति परिक्खारो, पञ्चमासको वा अतिरेकपञ्चमासको वा, थेय्यचित्तञ्च पच्चुपट्ठितं होति. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. ठाना चावेति, आपत्ति दुक्कटस्स.

१२९. पञ्चहि आकारेहि अदिन्नं आदियन्तस्स आपत्ति दुक्कटस्स. न च परपरिग्गहितं होति, परपरिग्गहितसञ्ञी च, लहुको च होति परिक्खारो, अतिरेकमासको वा ऊनपञ्चमासको वा, थेय्यचित्तञ्च पच्चुपट्ठितं होति. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. ठाना चावेति, आपत्ति दुक्कटस्स.

१३०. पञ्चहि आकारेहि अदिन्नं आदियन्तस्स आपत्ति दुक्कटस्स. न च परपरिग्गहितं होति, परपरिग्गहितसञ्ञी च, लहुको च होति परिक्खारो, मासको वा ऊनमासको वा, थेय्यचित्तञ्च पच्चुपट्ठितं होति. आमसति, आपत्ति दुक्कटस्स. फन्दापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. ठाना चावेति, आपत्ति दुक्कटस्स.

१३१. अनापत्ति ससञ्ञिस्स, विस्सासग्गाहे, तावकालिके, पेतपरिग्गहे, तिरच्छानगतपरिग्गहे, पंसुकूलसञ्ञिस्स, उम्मत्तकस्स, (खित्तचित्तस्स वेदनाट्टस्स) [(खित्तचित्तस्स वेदनाट्टस्स) कत्थचि नत्थि] आदिकम्मिकस्साति.

अदिन्नादानम्हि पठमभाणवारो निट्ठितो.

विनीतवत्थुउद्दानगाथा

रजकेहि पञ्च अक्खाता, चतुरो अत्थरणेहि च;

अन्धकारेन वे पञ्च, पञ्च हारणकेन च.

निरुत्तिया पञ्च अक्खाता, वातेहि अपरे दुवे;

असम्भिन्ने कुसापातो, जन्तग्गेन [जन्ताघरेन (स्या.)] सहा दस.

विघासेहि पञ्च अक्खाता, पञ्च चेव अमूलका;

दुब्भिक्खे कुरमंसञ्च [कूरमंसञ्च (स्या.)], पूवसक्खलिमोदका.

छपरिक्खारथविका, भिसिवंसा न निक्खमे;

खादनीयञ्च विस्सासं, ससञ्ञायपरे दुवे.

सत्त नावहरामाति, सत्त चेव अवाहरुं;

सङ्घस्स अवहरुं सत्त, पुप्फेहि अपरे दुवे.

तयो च वुत्तवादिनो, मणि तीणि अतिक्कमे;

सूकरा च मिगा मच्छा, यानञ्चापि पवत्तयि.

दुवे पेसी दुवे दारू, पंसुकूलं दुवे दका;

अनुपुब्बविधानेन, तदञ्ञो न परिपूरयि.

सावत्थिया चतुरो मुट्ठी, द्वे विघासा दुवे तिणा;

सङ्घस्स भाजयुं सत्त, सत्त चेव अस्सामिका.

दारुदका मत्तिका द्वे तिणानि;

सङ्घस्स सत्त अवहासि सेय्यं;

सस्सामिकं न चापि नीहरेय्य;

हरेय्य सस्सामिकं तावकालिकं.

चम्पा राजगहे चेव, वेसालिया च अज्जुको;

बाराणसी च कोसम्बी, सागला दळ्हिकेन चाति.

विनीतवत्थु

१३२. तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू रजकत्थरणं गन्त्वा रजकभण्डिकं अवहरिंसु. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि – ‘‘भगवता सिक्खापदं पञ्ञत्तं. कच्चि नु खो मयं पाराजिकं आपत्तिं आपन्ना’’ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘आपत्तिं तुम्हे, भिक्खवे, आपन्ना पाराजिक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु रजकत्थरणं गन्त्वा महग्घं दुस्सं पस्सित्वा थेय्यचित्तं उप्पादेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि – ‘‘भगवता सिक्खापदं पञ्ञत्तं, कच्चि नु खो अहं पाराजिकं आपत्तिं आपन्नो’’ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसि. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, चित्तुप्पादे’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु रजकत्थरणं गन्त्वा महग्घं दुस्सं पस्सित्वा थेय्यचित्तो आमसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु रजकत्थरणं गन्त्वा महग्घं दुस्सं पस्सित्वा थेय्यचित्तो फन्दापेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु रजकत्थरणं गन्त्वा महग्घं दुस्सं पस्सित्वा थेय्यचित्तो ठाना चावेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

१३३. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो पिण्डचारिको भिक्खु महग्घं उत्तरत्थरणं पस्सित्वा थेय्यचित्तं उप्पादेसि…पे… थेय्यचित्तो आमसि…पे… थेय्यचित्तो फन्दापेसि…पे… थेय्यचित्तो ठाना चावेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

१३४. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु दिवा भण्डं पस्सित्वा निमित्तं अकासि – ‘रत्तिं अवहरिस्सामी’ति. सो तं मञ्ञमानो तं अवहरि…पे… तं मञ्ञमानो अञ्ञं अवहरि…पे… अञ्ञं मञ्ञमानो तं अवहरि…पे… अञ्ञं मञ्ञमानो अञ्ञं अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु दिवा भण्डं पस्सित्वा निमित्तं अकासि – ‘‘रत्तिं अवहरिस्सामी’’ति. सो तं मञ्ञमानो अत्तनो भण्डं अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु अञ्ञस्स भण्डं हरन्तो सीसे भारं थेय्यचित्तो आमसि…पे… थेय्यचित्तो फन्दापेसि…पे… थेय्यचित्तो खन्धं ओरोपेसि…पे… खन्धे भारं थेय्यचित्तो आमसि…पे… थेय्यचित्तो फन्दापेसि…पे… थेय्यचित्तो कटिं ओरोपेसि…पे… कटिया भारं थेय्यचित्तो आमसि…पे… थेय्यचित्तो फन्दापेसि…पे… थेय्यचित्तो हत्थेन अग्गहेसि…पे… हत्थे भारं थेय्यचित्तो भूमियं निक्खिपि…पे… थेय्यचित्तो भूमितो अग्गहेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

१३५. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु अज्झोकासे चीवरं पत्थरित्वा विहारं पाविसि. अञ्ञतरो भिक्खु – ‘मायिदं चीवरं नस्सी’ति, पटिसामेसि. सो निक्खमित्वा तं भिक्खुं पुच्छि – ‘‘आवुसो, मय्हं चीवरं केन अवहट’’न्ति? सो एवमाह – ‘‘मया अवहट’’न्ति. ‘‘सो तं आदियि, अस्समणोसि त्व’’न्ति. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे…. भगवतो एतमत्थं आरोचेसि. ‘‘किंचित्तो त्वं, भिक्खू’’ति? ‘‘निरुत्तिपथो अहं, भगवा’’ति. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, निरुत्तिपथे’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु पीठे चीवरं निक्खिपित्वा. पीठे निसीदनं निक्खिपित्वा… हेट्ठापीठे पत्तं निक्खिपित्वा विहारं पाविसि. अञ्ञतरो भिक्खु – ‘‘मायं पत्तो नस्सी’’ति पटिसामेसि. सो निक्खमित्वा तं भिक्खुं पुच्छि – ‘‘आवुसो, मय्हं पत्तो केन अवहटो’’ति? सो एवमाह – ‘‘मया अवहटो’’ति. ‘‘सो तं आदियि, अस्समणोसि त्व’’न्ति. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, निरुत्तिपथे’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरा भिक्खुनी वतिया चीवरं पत्थरित्वा विहारं पाविसि. अञ्ञतरा भिक्खुनी – ‘मायिदं चीवरं नस्सी’ति पटिसामेसि. सा निक्खमित्वा तं भिक्खुनिं पुच्छि – ‘‘अय्ये, मय्हं चीवरं केन अवहट’’न्ति? सा एवमाह – ‘‘मया अवहट’’न्ति. ‘‘सा तं आदियि, अस्समणीसि त्व’’न्ति. तस्सा कुक्कुच्चं अहोसि. अथ खो सा भिक्खुनी भिक्खुनीनं एतमत्थं आरोचेसि. भिक्खुनियो भिक्खूनं एतमत्थं आरोचेसुं. भिक्खू भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, निरुत्तिपथे’’ति.

१३६. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु वातमण्डलिकाय उक्खित्तं साटकं पस्सित्वा सामिकानं दस्सामीति, अग्गहेसि. सामिका तं भिक्खुं चोदेसुं – ‘‘अस्समणोसि त्व’’न्ति. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘किंचित्तो त्वं भिक्खू’’ति? ‘‘अथेय्यचित्तो अहं, भगवा’’ति. अनापत्ति, भिक्खु, अथेय्यचित्तस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु वातमण्डलिकाय उक्खित्तं वेठनं पस्सित्वा ‘पुरे सामिका पस्सन्ती’ति थेय्यचित्तो अग्गहेसि. सामिका तं भिक्खुं चोदेसुं – ‘‘अस्समणोसि त्व’’न्ति. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

१३७. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु सुसानं गन्त्वा अभिन्ने सरीरे पंसुकूलं अग्गहेसि. तस्मिञ्च सरीरे पेतो अधिवत्थो होति. अथ खो सो पेतो तं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘मा, भन्ते, मय्हं साटकं अग्गहेसी’’ति. सो भिक्खु अनादियन्तो अगमासि. अथ खो तं सरीरं उट्ठहित्वा तस्स भिक्खुनो पिट्ठितो पिट्ठितो अनुबन्धि. अथ खो सो भिक्खु विहारं पविसित्वा द्वारं थकेसि. अथ खो तं सरीरं तत्थेव परिपति. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. न च, भिक्खवे, अभिन्ने सरीरे पंसुकूलं गहेतब्बं. सो गण्हेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

१३८. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु सङ्घस्स चीवरे भाजीयमाने थेय्यचित्तो कुसं सङ्कामेत्वा चीवरं अग्गहेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

१३९. तेन खो पन समयेन आयस्मा आनन्दो जन्ताघरे अञ्ञतरस्स भिक्खुनो अन्तरवासकं अत्तनो मञ्ञमानो निवासेसि. अथ खो सो भिक्खु आयस्मन्तं आनन्दं एतदवोच – ‘‘किस्स मे त्वं, आवुसो आनन्द, अन्तरवासकं निवासेसी’’ति? ‘‘सकसञ्ञी अहं, आवुसो’’ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, सकसञ्ञिस्सा’’ति.

१४०. तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खू गिज्झकूटा पब्बता ओरोहन्ता सीहविघासं पस्सित्वा पचापेत्वा परिभुञ्जिंसु. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, सीहविघासे’’ति.

तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खू गिज्झकूटा पब्बता ओरोहन्ता ब्यग्घविघासं पस्सित्वा… दीपिविघासं पस्सित्वा… तरच्छविघासं पस्सित्वा… कोकविघासं पस्सित्वा पचापेत्वा परिभुञ्जिंसु. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, तिरच्छानगतपरिग्गहे’’ति.

१४१. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु सङ्घस्स ओदने भाजीयमाने – ‘अपरस्स भागं देही’ति अमूलकं अग्गहेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. आपत्ति सम्पजानमुसावादे पाचित्तियस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु सङ्घस्स खादनीये भाजियमाने… सङ्घस्स पूवे भाजियमाने… सङ्घस्स उच्छुम्हि भाजियमाने… सङ्घस्स तिम्बरूसके भाजियमाने – ‘अपरस्स भागं देही’ति अमूलकं अग्गहेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे…. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. आपत्ति सम्पजानमुसावादे पाचित्तियस्सा’’ति.

१४२. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु दुब्भिक्खे ओदनीयघरं पविसित्वा पत्तपूरं ओदनं थेय्यचित्तो अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु दुब्भिक्खे सूनघरं [सूनाघरं (सी. स्या)] पविसित्वा पत्तपूरं मंसं थेय्यचित्तो अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु दुब्भिक्खे पूवघरं पविसित्वा पत्तपूरं पूवं थेय्यचित्तो अवहरि…पे… पत्तपूरा सक्खलियो थेय्यचित्तो अवहरि…पे… पत्तपूरे मोदके थेय्यचित्तो अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

१४३. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु दिवा परिक्खारं पस्सित्वा निमित्तं अकासि – ‘‘रत्तिं अवहरिस्सामी’’ति. सो तं मञ्ञमानो तं अवहरि…पे… तं मञ्ञमानो अञ्ञं अवहरि…पे… अञ्ञं मञ्ञमानो तं अवहरि…पे… अञ्ञं मञ्ञमानो अञ्ञं अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु दिवा परिक्खारं पस्सित्वा निमित्तं अकासि – ‘‘रत्तिं अवहरिस्सामी’’ति. सो तं मञ्ञमानो अत्तनो परिक्खारं अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

१४४. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु पीठे थविकं पस्सित्वा – ‘‘इतो गण्हन्तो पाराजिको भविस्सामी’’ति सह पीठकेन सङ्कामेत्वा अग्गहेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु सङ्घस्स भिसिं थेय्यचित्तो अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

१४५. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु चीवरवंसे चीवरं थेय्यचित्तो अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु विहारे चीवरं अवहरित्वा – ‘‘इतो निक्खमन्तो पाराजिको भविस्सामी’’ति विहारा न निक्खमि…पे… भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘निक्खमि [निक्खमेय्य (सी. स्या.)] वा सो, भिक्खवे, मोघपुरिसो न वा निक्खमि [निक्खमेय्य (सी. स्या.)], आपत्ति पाराजिकस्सा’’ति.

१४६. तेन खो पन समयेन द्वे भिक्खू सहायका होन्ति. एको भिक्खु गामं पिण्डाय पाविसि. दुतियो भिक्खु सङ्घस्स खादनीये भाजीयमाने सहायकस्स भागं गहेत्वा तस्स विस्ससन्तो परिभुञ्जि. सो जानित्वा तं चोदेसि – ‘‘अस्समणोसि त्व’’न्ति. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘किं चित्तो त्वं, भिक्खू’’ति? ‘‘विस्सासग्गाहो अहं, भगवा’’ति. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, विस्सासग्गाहे’’ति.

१४७. तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खू चीवरकम्मं करोन्ति. सङ्घस्स खादनीये भाजीयमाने सब्बेसं पटिविसा आहरित्वा उपनिक्खित्ता होन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु अञ्ञतरस्स भिक्खुनो पटिविसं अत्तनो मञ्ञमानो परिभुञ्जि. सो जानित्वा तं चोदेसि – ‘‘अस्समणोसि त्व’’न्ति. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘किंचित्तो त्वं, भिक्खू’’ति? ‘‘सकसञ्ञी अहं, भगवा’’ति. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सकसञ्ञिस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खू चीवरकम्मं करोन्ति. सङ्घस्स खादनीये भाजियमाने अञ्ञतरस्स भिक्खुनो पत्तेन अञ्ञतरस्स भिक्खुनो पटिविसो आहरित्वा उपनिक्खित्तो होति. पत्तसामिको भिक्खु अत्तनो मञ्ञमानो परिभुञ्जि. सो जानित्वा तं चोदेसि – ‘‘अस्समणोसि त्व’’न्ति. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, सकसञ्ञिस्सा’’ति.

१४८. तेन खो पन समयेन अम्बचोरका अम्बं पातेत्वा भण्डिकं आदाय अगमंसु. सामिका ते चोरके अनुबन्धिंसु. चोरका सामिके पस्सित्वा भण्डिकं पातेत्वा पलायिंसु. भिक्खू पंसुकूलसञ्ञिनो पटिग्गहापेत्वा परिभुञ्जिंसु. सामिका ते भिक्खू चोदेसुं – ‘‘अस्समणात्थ तुम्हे’’ति. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘किंचित्ता तुम्हे, भिक्खवे’’ति? ‘‘पंसुकूलसञ्ञिनो मयं, भगवा’’ति. ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पंसुकूलसञ्ञिस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन जम्बुचोरका… लबुजचोरका… पनसचोरका… तालपक्कचोरका… उच्छुचोरका… तिम्बरूसकचोरका तिम्बरूसके उच्चिनित्वा भण्डिकं आदाय अगमंसु. सामिका ते चोरके अनुबन्धिंसु. चोरका सामिके पस्सित्वा भण्डिकं पातेत्वा पलायिंसु. भिक्खू पंसुकूलसञ्ञिनो पटिग्गहापेत्वा परिभुञ्जिंसु. सामिका ते भिक्खू चोदेसुं – ‘‘अस्समणात्थ तुम्हे’’ति. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पंसुकूलसञ्ञिस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अम्बचोरका अम्बं पातेत्वा भण्डिकं आदाय अगमंसु. सामिका ते चोरके अनुबन्धिंसु. चोरका सामिके पस्सित्वा भण्डिकं पातेत्वा पलायिंसु. भिक्खू – ‘पुरे सामिका पस्सन्ती’ति, थेय्यचित्ता परिभुञ्जिंसु. सामिका ते भिक्खू चोदेसुं – ‘‘अस्समणात्थ तुम्हे’’ति. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं तुम्हे, भिक्खवे, आपन्ना पाराजिक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन जम्बुचोरका… लबुजचोरका… पनसचोरका… तालपक्कचोरका… उच्छुचोरका… तिम्बरूसकचोरका तिम्बरूसके उच्चिनित्वा भण्डिकं आदाय अगमंसु. सामिका ते चोरके अनुबन्धिंसु. चोरका सामिके पस्सित्वा भण्डिकं पातेत्वा पलायिंसु. भिक्खू – ‘पुरे सामिका पस्सन्ती’ति, थेय्यचित्ता परिभुञ्जिंसु. सामिका ते भिक्खू चोदेसुं – ‘‘अस्समणात्थ तुम्हे’’ति. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं तुम्हे, भिक्खवे, आपन्ना पाराजिक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु सङ्घस्स अम्बं थेय्यचित्तो अवहरि… सङ्घस्स जम्बुं… सङ्घस्स लबुजं… सङ्घस्स पनसं… सङ्घस्स तालपक्कं… सङ्घस्स उच्छुं… सङ्घस्स तिम्बरूसकं थेय्यचित्तो अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

१४९. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु पुप्फारामं गन्त्वा ओचितं पुप्फं पञ्चमासग्घनकं थेय्यचित्तो अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु पुप्फारामं गन्त्वा पुप्फं ओचिनित्वा पञ्चमासग्घनकं थेय्यचित्तो अवहरि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु आपन्नो पाराजिक’’न्ति.

१५०. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गामकं गच्छन्तो अञ्ञतरं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘आवुसो, तुय्हं उपट्ठाककुलं वुत्तो वज्जेमी’’ति. सो गन्त्वा एकं साटकं आहरापेत्वा अत्तना परिभुञ्जि. सो जानित्वा तं चोदेसि – ‘‘अस्समणोसि त्व’’न्ति. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. न च, भिक्खवे, वुत्तो वज्जेमीति वत्तब्बो. यो वदेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गामकं गच्छति. अञ्ञतरो भिक्खु तं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘आवुसो, मय्हं उपट्ठाककुलं वुत्तो वज्जेही’’ति. सो गन्त्वा युगसाटकं आहरापेत्वा एकं अत्तना परिभुञ्जि, एकं तस्स भिक्खुनो अदासि. सो जानित्वा तं चोदेसि – ‘‘अस्समणोसि त्व’’न्ति. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. न च, भिक्खवे, वुत्तो वज्जेहीति वत्तब्बो. यो वदेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गामकं गच्छन्तो अञ्ञतरं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘आवुसो, तुय्हं उपट्ठाककुलं वुत्तो वज्जेमी’’ति. सोपि एवमाह – ‘‘वुत्तो वज्जेही’’ति. सो गन्त्वा आळ्हकं सप्पिं तुलं गुळं दोणं तण्डुलं आहरापेत्वा अत्तना परिभुञ्जि. सो जानित्वा तं चोदेसि – ‘‘अस्समणोसि त्व’’न्ति. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. न च, भिक्खवे, वुत्तो वज्जेमीति वत्तब्बो, न च वुत्तो वज्जेहीति वत्तब्बो. यो वदेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.