३. ततियपाराजिकं
१६२. [इदं वत्थु सं. नि. ५.९८५] तेन समयेन बुद्धो भगवा वेसालियं विहरति महावने कूटागारसालायं. तेन खो पन समयेन भगवा भिक्खूनं अनेकपरियायेन असुभकथं कथेति, असुभाय वण्णं भासति, असुभभावनाय वण्णं भासति, आदिस्स आदिस्स असुभसमापत्तिया वण्णं भासति. अथ खो भगवा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘इच्छामहं, भिक्खवे, अद्धमासं पटिसल्लीयितुं. नम्हि केनचि उपसङ्कमितब्बो, अञ्ञत्र एकेन पिण्डपातनीहारकेना’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति, खो ते भिक्खू भगवतो पटिस्सुणित्वा नास्सुध कोचि भगवन्तं उपसङ्कमति, अञ्ञत्र एकेन पिण्डपातनीहारकेन. भिक्खू – ‘‘भगवा खो अनेकपरियायेन असुभकथं कथेति, असुभाय वण्णं भासति, असुभभावनाय वण्णं भासति, आदिस्स आदिस्स असुभसमापत्तिया वण्णं भासती’’ति (ते) [( ) (?) एवमुपरिपि ईदिसेसु ठानेसु] अनेकाकारवोकारं असुभभावनानुयोगमनुयुत्ता विहरन्ति. ते सकेन कायेन अट्टीयन्ति हरायन्ति जिगुच्छन्ति. सेय्यथापि नाम इत्थी वा पुरिसो वा दहरो युवा मण्डनकजातिको सीसंन्हातो अहिकुणपेन वा कुक्कुरकुणपेन वा मनुस्सकुणपेन वा कण्ठे आसत्तेन अट्टीयेय्य हरायेय्य जिगुच्छेय्य, एवमेव ते भिक्खू सकेन कायेन अट्टीयन्ता हरायन्ता जिगुच्छन्ता अत्तनापि अत्तानं जीविता वोरोपेन्ति, अञ्ञमञ्ञम्पि जीविता वोरोपेन्ति, मिगलण्डिकम्पि समणकुत्तकं उपसङ्कमित्वा एवं वदन्ति – ‘‘साधु नो, आवुसो, जीविता वोरोपेहि. इदं ते पत्तचीवरं भविस्सती’’ति. अथ खो मिगलण्डिको समणकुत्तको पत्तचीवरेहि भटो सम्बहुले भिक्खू जीविता वोरोपेत्वा लोहितकं [लोहितगतं (क.)] असिं आदाय येन वग्गमुदा नदी तेनुपसङ्कमि.
१६३. अथ खो मिगलण्डिकस्स समणकुत्तकस्स लोहितकं तं असिं धोवन्तस्स अहुदेव कुक्कुच्चं अहु विप्पटिसारो – ‘‘अलाभा वत मे, न वत मे लाभा; दुल्लद्धं वत मे, न वत मे सुलद्धं. बहुं वत मया अपुञ्ञं पसुतं, योहं भिक्खू सीलवन्ते कल्याणधम्मे जीविता वोरोपेसि’’न्ति. अथ खो अञ्ञतरा मारकायिका देवता अभिज्जमाने उदके आगन्त्वा मिगलण्डिकं समणकुत्तकं एतदवोच – ‘‘साधु साधु सप्पुरिस, लाभा ते सप्पुरिस, सुलद्धं ते सप्पुरिस. बहुं तया सप्पुरिस पुञ्ञं पसुतं, यं त्वं अतिण्णे तारेसी’’ति. अथ खो मिगलण्डिको समणकुत्तको – ‘‘लाभा किर मे, सुलद्धं किर मे, बहुं किर मया पुञ्ञं पसुतं, अतिण्णो किराहं तारेमी’’ति तिण्हं असिं आदाय विहारेन विहारं परिवेणेन परिवेणं उपसङ्कमित्वा एवं वदेति – ‘‘को अतिण्णो, कं तारेमी’’ति? तत्थ ये ते भिक्खू अवीतरागा तेसं तस्मिं समये होतियेव भयं होति छम्भितत्तं होति लोमहंसो. ये पन ते भिक्खू वीतरागा तेसं तस्मिं समये न होति भयं न होति छम्भितत्तं न होति लोमहंसो. अथ खो मिगलण्डिको समणकुत्तको एकम्पि भिक्खुं एकाहेन जीविता वोरोपेसि, द्वेपि भिक्खू एकाहेन जीविता वोरोपेसि, तयोपि भिक्खू एकाहेन जीविता वोरोपेसि, चत्तारोपि भिक्खू एकाहेन जीविता वोरोपेसि, पञ्चपि भिक्खू एकाहेन जीविता वोरोपेसि, दसपि भिक्खू एकाहेन जीविता वोरोपेसि, वीसम्पि भिक्खू एकाहेन जीविता वोरोपेसि, तिंसम्पि भिक्खू एकाहेन जीविता वोरोपेसि, चत्तालीसम्पि भिक्खू एकाहेन जीविता वोरोपेसि, पञ्ञासम्पि भिक्खू एकाहेन जीविता वोरोपेसि, सट्ठिम्पि भिक्खू एकाहेन जीविता वोरोपेसि.
१६४. अथ खो भगवा तस्स अद्धमासस्स अच्चयेन पटिसल्लाना वुट्ठितो आयस्मन्तं आनन्दं आमन्तेसि – ‘‘किं नु खो, आनन्द, तनुभूतो विय भिक्खुसङ्घो’’ति? ‘‘तथा हि पन, भन्ते, भगवा भिक्खूनं अनेकपरियायेन असुभकथं कथेति, असुभाय वण्णं भासति, असुभभावनाय वण्णं भासति, आदिस्स आदिस्स असुभसमापत्तिया वण्णं भासति. ते च, भन्ते, भिक्खू – ‘भगवा खो अनेकपरियायेन असुभकथं कथेति, असुभाय वण्णं भासति, असुभभावनाय वण्णं भासति, आदिस्स आदिस्स असुभसमापत्तिया वण्णं भासती’ति, ते अनेकाकारवोकारं असुभभावनानुयोगमनुयुत्ता विहरन्ति. ते सकेन कायेन अट्टीयन्ति हरायन्ति जिगुच्छन्ति. सेय्यथापि नाम इत्थी वा पुरिसो वा दहरो युवा मण्डनकजातिको सीसंन्हातो अहिकुणपेन वा कुक्कुरकुणपेन वा मनुस्सकुणपेन वा कण्ठे आसत्तेन अट्टीयेय्य हरायेय्य जिगुच्छेय्य, एवमेव ते भिक्खू सकेन कायेन अट्टीयन्ता हरायन्ता जिगुच्छन्ता अत्तनापि अत्तानं जीविता वोरोपेन्ति, अञ्ञमञ्ञम्पि जीविता वोरोपेन्ति, मिगलण्डिकम्पि समणकुत्तकं उपसङ्कमित्वा एवं वदन्ति – ‘साधु नो, आवुसो, जीविता वोरोपेहि. इदं ते पत्तचीवरं भविस्सती’ति. अथ खो, भन्ते, मिगलण्डिको समणकुत्तको पत्तचीवरेहि भटो एकम्पि भिक्खुं एकाहेन जीविता वोरोपेसि…पे… सट्ठिम्पि भिक्खू एकाहेन जीविता वोरोपेसि. साधु, भन्ते, भगवा अञ्ञं परियायं आचिक्खतु यथायं भिक्खुसङ्घो अञ्ञाय सण्ठहेय्या’’ति. ‘‘तेनहानन्द, यावतिका भिक्खू वेसालिं उपनिस्साय विहरन्ति ते सब्बे उपट्ठानसालायं सन्निपातेही’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति, खो आयस्मा आनन्दो भगवतो पटिस्सुणित्वा यावतिका भिक्खू वेसालिं उपनिस्साय विहरन्ति ते सब्बे उपट्ठानसालायं सन्निपातेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं एतदवोच – ‘‘सन्निपतितो, भन्ते भिक्खुसङ्घो; यस्स दानि, भन्ते, भगवा कालं मञ्ञती’’ति.
१६५. अथ खो भगवा येन उपट्ठानसाला तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा पञ्ञत्ते आसने निसीदि. निसज्ज खो भगवा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘अयम्पि खो, भिक्खवे, आनापानस्सतिसमाधि भावितो बहुलीकतो सन्तो चेव पणीतो च असेचनको च सुखो च विहारो उप्पन्नुप्पन्ने च पापके अकुसले धम्मे ठानसो अन्तरधापेति वूपसमेति. सेय्यथापि, भिक्खवे, गिम्हानं पच्छिमे मासे उहतं [ऊहतं (क.)] रजोजल्लं तमेनं महा अकालमेघो ठानसो अन्तरधापेति वूपसमेति, एवमेव खो, भिक्खवे, आनापानस्सतिसमाधि भावितो बहुलीकतो सन्तो चेव पणीतो च असेचनको च सुखो च विहारो उप्पन्नुप्पन्ने च पापके अकुसले धम्मे ठानसो अन्तरधापेति वूपसमेति. कथं भावितो च, भिक्खवे, आनापानस्सतिसमाधि कथं बहुलीकतो सन्तो चेव पणीतो च असेचनको च सुखो च विहारो उप्पन्नुप्पन्ने च पापके अकुसले धम्मे ठानसो अन्तरधापेति वूपसमेति? इध, भिक्खवे, भिक्खु अरञ्ञगतो वा रुक्खमूलगतो वा सुञ्ञागारगतो वा निसीदति पल्लङ्कं आभुजित्वा उजुं कायं पणिधाय परिमुखं सतिं उपट्ठपेत्वा. सो सतोव अस्ससति सतो पस्ससति. दीघं वा अस्ससन्तो दीघं अस्ससामीति पजानाति, दीघं वा पस्ससन्तो दीघं पस्ससामीति पजानाति. रस्सं वा अस्ससन्तो रस्सं अस्ससामीति पजानाति, रस्सं वा पस्ससन्तो रस्सं पस्ससामीति पजानाति. सब्बकायप्पटिसंवेदी अस्ससिस्सामीति सिक्खति. सब्बकायप्पटिसंवेदी पस्ससिस्सामीति सिक्खति. पस्सम्भयं कायसङ्खारं अस्ससिस्सामीति सिक्खति. पस्सम्भयं कायसङ्खारं पस्ससिस्सामीति सिक्खति. पीतिप्पटिसंवेदी अस्ससिस्सामीति सिक्खति. पीतिप्पटिसंवेदी पस्ससिस्सामीति सिक्खति. सुखप्पटिसंवेदी अस्ससिस्सामीति सिक्खति. सुखप्पटिसंवेदी पस्ससिस्सामीति सिक्खति. चित्तसङ्खारप्पटिसंवेदी अस्ससिस्सामीति सिक्खति. चित्तसङ्खारप्पटिसंवेदी पस्ससिस्सामीति सिक्खति. पस्सम्भयं चित्तसङ्खारं अस्ससिस्सामीति सिक्खति. पस्सम्भयं चित्तसङ्खारं पस्ससिस्सामीति सिक्खति. चित्तप्पटिसंवेदी अस्ससिस्सामीति सिक्खति. चित्तप्पटिसंवेदी पस्ससिस्सामीति सिक्खति. अभिप्पमोदयं चित्तं…पे… समादहं चित्तं…पे… विमोचयं चित्तं…पे… अनिच्चानुपस्सी…पे… विरागानुपस्सी…पे… निरोधानुपस्सी…पे… पटिनिस्सग्गानुपस्सी अस्ससिस्सामीति सिक्खति. पटिनिस्सग्गानुपस्सी पस्ससिस्सामीति सिक्खति. एवं भावितो खो, भिक्खवे, आनापानस्सतिसमाधि एवं बहुलीकतो सन्तो चेव पणीतो च असेचनको च सुखो च विहारो उप्पन्नुप्पन्ने च पापके अकुसले धम्मे ठानसो अन्तरधापेति वूपसमेती’’ति.
१६६. अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे भिक्खुसङ्घं सन्निपातापेत्वा भिक्खू पटिपुच्छि – ‘‘सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खू अत्तनापि अत्तानं जीविता वोरोपेन्ति, अञ्ञमञ्ञम्पि जीविता वोरोपेन्ति मिगलण्डिकम्पि समणकुत्तकं उपसङ्कमित्वा एवं वदन्ति – ‘साधु नो, आवुसो, जीविता वोरोपेहि, इदं ते पत्तचीवरं भविस्सती’’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा – ‘‘अननुच्छविकं, भिक्खवे, तेसं भिक्खूनं अननुलोमिकं अप्पटिरूपं अस्सामणकं अकप्पियं अकरणीयं. कथञ्हि नाम ते, भिक्खवे, भिक्खू अत्तनापि अत्तानं जीविता वोरोपेस्सन्ति, अञ्ञमञ्ञम्पि जीविता वोरोपेस्सन्ति, मिगलण्डिकम्पि समणकुत्तकं उपसङ्कमित्वा एवं वक्खन्ति – ‘साधु नो, आवुसो, जीविता वोरोपेहि, इदं ते पत्तचीवरं भविस्सती’ति. नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –
१६७. ‘‘यो पन भिक्खु सञ्चिच्च मनुस्सविग्गहं जीविता वोरोपेय्य सत्थहारकं वास्स परियेसेय्य, अयम्पि पाराजिको होति असंवासो’’ति.
एवञ्चिदं भगवता भिक्खूनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.
१६८. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो उपासको गिलानो होति. तस्स पजापति अभिरूपा होति दस्सनीया पासादिका. छब्बग्गिया भिक्खू तस्सा इत्थिया पटिबद्धचित्ता होन्ति. अथ खो छब्बग्गियानं भिक्खूनं एतदहोसि – ‘‘सचे खो सो, आवुसो, उपासको जीविस्सति न मयं तं इत्थिं लभिस्साम. हन्द मयं, आवुसो, तस्स उपासकस्स मरणवण्णं संवण्णेमा’’ति. अथ खो छब्बग्गिया भिक्खू येन सो उपासको तेनुपसङ्कमिंसु; उपसङ्कमित्वा तं उपासकं एतदवोचुं – ‘‘त्वं खोसि, उपासक, कतकल्याणो कतकुसलो कतभीरुत्ताणो अकतपापो अकतलुद्दो अकतकिब्बिसो. कतं तया कल्याणं, अकतं तया पापं. किं तुय्हिमिना पापकेन दुज्जीवितेन! मतं ते जीविता सेय्यो. इतो त्वं कालङ्कतो कायस्स भेदा परं मरणा सुगतिं सग्गं लोकं उपपज्जिस्ससि. तत्थ दिब्बेहि पञ्चहि कामगुणेहि समप्पितो समङ्गीभूतो परिचारेस्ससी’’ति.
१६९. अथ खो सो उपासको – ‘‘सच्चं खो अय्या आहंसु. अहञ्हि कतकल्याणो कतकुसलो कतभीरुत्ताणो अकतपापो अकतलुद्दो अकतकिब्बिसो. कतं मया कल्याणं, अकतं मया पापं. किं मय्हिमिना पापकेन दुज्जीवितेन! मतं मे जीविता सेय्यो. इतो अहं कालङ्कतो कायस्स भेदा परं मरणा सुगतिं सग्गं लोकं उपपज्जिस्सामि. तत्थ दिब्बेहि पञ्चहि कामगुणेहि समप्पितो समङ्गीभूतो परिचारेस्सामी’’ति, सो असप्पायानि चेव भोजनानि भुञ्जि असप्पायानि च खादनीयानि खादि असप्पायानि च सायनीयानि सायि असप्पायानि च पानानि पिवि. तस्स असप्पायानि चेव भोजनानि भुञ्जतो असप्पायानि च खादनीयानि खादतो असप्पायानि च सायनीयानि सायतो असप्पायानि च पानानि पिवतो खरो आबाधो उप्पज्जि. सो तेनेव आबाधेन कालमकासि. तस्स पजापति उज्झायति खिय्यति विपाचेति – ‘‘अलज्जिनो इमे समणा सक्यपुत्तिया दुस्सीला मुसावादिनो. इमे हि नाम धम्मचारिनो समचारिनो ब्रह्मचारिनो सच्चवादिनो सीलवन्तो कल्याणधम्मा पटिजानिस्सन्ति! नत्थि इमेसं सामञ्ञं नत्थि इमेसं ब्रह्मञ्ञं, नट्ठं इमेसं सामञ्ञं नट्ठं इमेसं ब्रह्मञ्ञं, कुतो इमेसं सामञ्ञं कुतो इमेसं ब्रह्मञ्ञं, अपगता इमे सामञ्ञा अपगता इमे ब्रह्मञ्ञा. इमे मे सामिकस्स मरणवण्णं संवण्णेसुं. इमेहि मे सामिको मारितो’’ति. अञ्ञेपि मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘अलज्जिनो इमे समणा सक्यपुत्तिया दुस्सीला मुसावादिनो. इमे हि नाम धम्मचारिनो समचारिनो ब्रह्मचारिनो सच्चवादिनो सीलवन्तो कल्याणधम्मा पटिजानिस्सन्ति! नत्थि इमेसं सामञ्ञं नत्थि इमेसं ब्रह्मञ्ञं, नट्ठं इमेसं सामञ्ञं नट्ठं इमेसं ब्रह्मञ्ञं, कुतो इमेसं सामञ्ञं कुतो इमेसं ब्रह्मञ्ञं, अपगता इमे सामञ्ञा अपगता इमे ब्रह्मञ्ञा. इमे उपासकस्स मरणवण्णं संवण्णेसुं. इमेहि उपासको मारितो’’ति. अस्सोसुं खो भिक्खू तेसं मनुस्सानं उज्झायन्तानं खिय्यन्तानं विपाचेन्तानं. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम छब्बग्गिया भिक्खू उपासकस्स मरणवण्णं संवण्णिस्सन्ती’’ति!
१७०. अथ खो ते भिक्खू छब्बग्गिये भिक्खू अनेकपरियायेन विगरहित्वा भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… ‘‘सच्चं किर तुम्हे, भिक्खवे, उपासकस्स मरणवण्णं संवण्णेथा’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा – ‘‘अननुच्छविकं, मोघपुरिसा, अननुलोमिकं अप्पटिरूपं अस्सामणकं अकप्पियं अकरणीयं. कथञ्हि नाम तुम्हे, मोघपुरिसा, उपासकस्स मरणवण्णं संवण्णिस्सथ! नेतं, मोघपुरिसा, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –
१७१. ‘‘यो पन भिक्खु सञ्चिच्च मनुस्सविग्गहं जीविता वोरोपेय्य सत्थहारकं वास्स परियेसेय्य मरणवण्णं वा संवण्णेय्य मरणाय वा समादपेय्य – ‘अम्भो पुरिस, किं तुय्हिमिना पापकेन दुज्जीवितेन, मतं ते जीविता सेय्यो’ति, इति चित्तमनो चित्तसङ्कप्पो अनेकपरियायेन मरणवण्णं वा संवण्णेय्य, मरणाय वा समादपेय्य, अयम्पि पाराजिको होति असंवासो’’ति.
१७२. यो पनाति यो यादिसो…पे… भिक्खूति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेतो भिक्खूति.
सञ्चिच्चाति जानन्तो सञ्जानन्तो चेच्च अभिवितरित्वा वीतिक्कमो.
मनुस्सविग्गहो नाम यं मातुकुच्छिस्मिं पठमं चित्तं उप्पन्नं पठमं विञ्ञाणं पातुभूतं, याव मरणकाला एत्थन्तरे एसो मनुस्सविग्गहो नाम.
जीविता वोरोपेय्याति जीवितिन्द्रियं उपच्छिन्दति उपरोधेति सन्ततिं विकोपेति.
सत्थहारकं वास्स परियेसेय्याति असिं वा सत्तिं वा भेण्डिं वा [भेन्दिं वा (क.)] लगुळं वा [सूलंवा लगुळंवा (स्या.)] पासाणं वा सत्थं वा विसं वा रज्जुं वा.
मरणवण्णं वा संवण्णेय्याति जीविते आदीनवं दस्सेति, मरणे वण्णं भणति.
मरणाय वा समादपेय्याति सत्थं वा आहर, विसं वा खाद, रज्जुया वा उब्बन्धित्वा कालङ्करोहीति.
अम्भो पुरिसाति आलपनाधिवचनमेतं.
किं तुय्हिमिना पापकेन दुज्जीवितेनाति पापकं नाम जीवितं अड्ढानं जीवितं उपादाय दलिद्दानं जीवितं पापकं लामकं, सधनानं जीवितं उपादाय अधनानं जीवितं पापकं, देवानं जीवितं उपादाय मनुस्सानं जीवितं पापकं.
दुज्जीवितं नाम हत्थच्छिन्नस्स पादच्छिन्नस्स हत्थपादच्छिन्नस्स कण्णच्छिन्नस्स नासच्छिन्नस्स कण्णनासच्छिन्नस्स, इमिना च पापकेन इमिना च दुज्जीवितेन मतं ते जीविता सेय्योति.
इति चित्तमनोति यं चित्तं तं मनो, यं मनो तं चित्तं.
चित्तसङ्कप्पोति मरणसञ्ञी मरणचेतनो मरणाधिप्पायो.
अनेकपरियायेनाति उच्चावचेहि आकारेहि.
मरणवण्णं वा संवण्णेय्याति जीविते आदीनवं दस्सेति, मरणे वण्णं भणति – ‘‘इतो त्वं कालङ्कतो कायस्स भेदा परं मरणा सुगतिं सग्गं लोकं उपपज्जिस्ससि, तत्थ दिब्बेहि पञ्चहि कामगुणेहि समप्पितो समङ्गीभूतो परिचारेस्ससी’’ति.
मरणाय वा समादपेय्याति सत्थं वा आहर, विसं वा खाद, रज्जुया वा उब्बन्धित्वा कालङ्करोहि, सोब्भे वा नरके वा पपाते वा पपताति.
अयम्पीति पुरिमे उपादाय वुच्चति.
पाराजिको होतीति सेय्यथापि नाम पुथुसिला द्विधा भिन्ना [द्वेधा भिन्ना (स्या.)] अप्पटिसन्धिका होति, एवमेव भिक्खु सञ्चिच्च मनुस्सविग्गहं जीविता वोरोपेत्वा अस्समणो होति असक्यपुत्तियो. तेन वुच्चति – ‘पाराजिको होती’ति.
असंवासोति संवासो नाम एककम्मं एकुद्देसो समसिक्खता – एसो संवासो नाम. सो तेन सद्धिं नत्थि, तेन वुच्चति असंवासोति.
१७३. सामं, अधिट्ठाय, दूतेन, दूतपरंपराय, विसक्कियेन दूतेन, गतपच्चागतेन दूतेन, अरहो रहोसञ्ञी, रहो अरहोसञ्ञी, अरहो अरहोसञ्ञी, रहो रहोसञ्ञी कायेन संवण्णेति, वाचाय संवण्णेति, कायेन वाचाय संवण्णेति, दूतेन संवण्णेति, लेखाय संवण्णेति, ओपातं अपस्सेनं, उपनिक्खिपनं, भेसज्जं, रूपूपहारो, सद्दूपहारो, गन्धूपहारो, रसूपहारो, फोट्ठब्बूपहारो, धम्मूपहारो, आचिक्खना, अनुसासनी, सङ्केतकम्मं, निमित्तकम्मन्ति.
१७४. सामन्ति सयं हनति कायेन वा कायपटिबद्धेन वा निस्सग्गियेन वा.
अधिट्ठायाति अधिट्ठहित्वा आणापेति – ‘‘एवं विज्झ, एवं पहर, एवं घातेही’’ति.
भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं जीविता वोरोपेही’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो तं मञ्ञमानो तं जीविता वोरोपेति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स.
भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं जीविता वोरोपेही’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो तं मञ्ञमानो अञ्ञं जीविता वोरोपेत्ति, मूलट्ठस्स अनापत्ति. वधकस्स आपत्ति पाराजिकस्स.
भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं जीविता वोरोपेही’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो अञ्ञं मञ्ञमानो तं जीविता वोरोपेति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स.
भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं जीविता वोरोपेही’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो अञ्ञं मञ्ञमानो अञ्ञं जीविता वोरोपेति; मूलट्ठस्स अनापत्ति, वधकस्स आपत्ति पाराजिकस्स.
भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामस्स पावद – ‘इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स पावदतु – इत्थन्नामो इत्थन्नामं जीविता वोरोपेतू’’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो इतरस्स आरोचेति, आपत्ति दुक्कटस्स. वधको पटिग्गण्हाति, मूलट्ठस्स आपत्ति थुल्लच्चयस्स. सो तं जीविता वोरोपेति, आपत्ति सब्बेसं पाराजिकस्स.
भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामस्स पावद – ‘इत्थन्नामो इत्थन्नामस्स पावदतु – इत्थन्नामो इत्थन्नामं जीविता वोरोपेतू’’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो अञ्ञं आणापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. वधको पटिग्गण्हाति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो तं जीविता वोरोपेति, मूलट्ठस्स अनापत्ति; आणापकस्स च वधकस्स च आपत्ति पाराजिकस्स.
भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं जीविता वोरोपेही’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो गन्त्वा पुन पच्चागच्छति – ‘‘नाहं सक्कोमि तं जीविता वोरोपेतु’’न्ति. सो पुन आणापेति – ‘‘यदा सक्कोसि तदा तं जीविता वोरोपेही’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो तं जीविता वोरोपेति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स.
भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं जीविता वोरोपेही’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो आणापेत्वा विप्पटिसारी न सावेति – ‘‘मा घातेही’’ति. सो तं जीविता वोरोपेति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स.
भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं जीविता वोरोपेही’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो आणापेत्वा विप्पटिसारी सावेति – ‘‘मा घातेही’’ति. सो – ‘‘आणत्तो अहं तया’’ति तं जीविता वोरोपेति, मूलट्ठस्स अनापत्ति. वधकस्स आपत्ति पाराजिकस्स.
भिक्खु भिक्खुं आणापेति – ‘‘इत्थन्नामं जीविता वोरोपेही’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सो आणापेत्वा विप्पटिसारी सावेति – ‘‘मा घातेही’’ति. सो साधूति ओरमति, उभिन्नं अनापत्ति.
१७५. अरहो रहोसञ्ञी उल्लपति – ‘‘अहो इत्थन्नामो हतो अस्सा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. रहो अरहोसञ्ञी उल्लपति – ‘‘अहो इत्थन्नामो हतो अस्सा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. अरहो अरहोसञ्ञी उल्लपति – ‘‘अहो इत्थन्नामो हतो अस्सा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. रहो रहोसञ्ञी उल्लपति – ‘‘अहो इत्थन्नामो हतो अस्सा’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स.
कायेन संवण्णेति नाम कायेन विकारं करोति – ‘‘यो एवं मरति सो धनं वा लभति यसं वा लभति सग्गं वा गच्छती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. ताय संवण्णनाय मरिस्सामीति दुक्खं वेदनं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
वाचाय संवण्णेति नाम वाचाय भणति – ‘‘यो एवं मरति सो धनं वा लभति यसं वा लभति सग्गं वा गच्छती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. ताय संवण्णनाय मरिस्सामीति दुक्खं वेदनं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
कायेन वाचाय संवण्णेति नाम कायेन च विकारं करोति, वाचाय च भणति – ‘‘यो एवं मरति सो धनं वा लभति यसं वा लभति सग्गं वा गच्छती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. ताय संवण्णनाय मरिस्सामीति दुक्खं वेदनं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
दूतेन संवण्णेति नाम दूतस्स सासनं आरोचेति – ‘‘यो एवं मरति सो धनं वा लभति यसं वा लभति सग्गं वा गच्छती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. दूतस्स सासनं सुत्वा मरिस्सामीति दुक्खं वेदनं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
१७६. लेखाय संवण्णेति नाम लेखं छिन्दति – ‘‘यो एवं मरति सो धनं वा लभति यसं वा लभति सग्गं वा गच्छती’’ति, अक्खरक्खराय आपत्ति दुक्कटस्स. लेखं पस्सित्वा मरिस्सामीति दुक्खं वेदनं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
ओपातं नाम मनुस्सं उद्दिस्स ओपातं खनति – ‘‘पपतित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. पपतिते दुक्खा वेदना उप्पज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स. अनोदिस्स ओपातं खनति – ‘‘यो कोचि पपतित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. मनुस्सो तस्मिं पपतति, आपत्ति दुक्कटस्स. पपतिते दुक्खा वेदना उप्पज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स. यक्खो वा पेतो वा तिरच्छानगतमनुस्सविग्गहो वा तस्मिं पपतति, आपत्ति दुक्कटस्स. पपतिते दुक्खा वेदना उप्पज्जति, आपत्ति दुक्कटस्स. मरति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. तिरच्छानगतो तस्मिं पपतति, आपत्ति दुक्कटस्स. पपतिते दुक्खा वेदना उप्पज्जति, आपत्ति दुक्कटस्स. मरति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
१७७. अपस्सेनं नाम अपस्सेने सत्थं वा ठपेति विसेन वा मक्खेति दुब्बलं वा करोति सोब्भे वा नरके वा पपाते वा ठपेति – ‘‘पपतित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सत्थेन वा विसेन वा पपतितेन वा दुक्खा वेदना उप्पज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
उपनिक्खिपनं नाम असिं वा सत्तिं वा भेण्डिं वा लगुळं वा पासाणं वा सत्थं वा विसं वा रज्जुं वा उपनिक्खिपति – ‘‘इमिना मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. ‘‘तेन मरिस्सामी’’ति दुक्खं वेदनं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
भेसज्जं नाम सप्पिं वा नवनीतं वा तेलं वा मधुं वा फाणितं वा देति – ‘‘इमं सायित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तं सायिते दुक्खा वेदना उप्पज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
१७८. रूपूपहारो नाम अमनापिकं रूपं उपसंहरति भयानकं भेरवं – ‘‘इमं पस्सित्वा उत्तसित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तं पस्सित्वा उत्तसति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स. मनापिकं रूपं उपसंहरति [उपसंहरति पेमनीयं हदयङ्गमं (स्या.)] – ‘‘इमं पस्सित्वा अलाभकेन सुस्सित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तं पस्सित्वा अलाभकेन सुस्सति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
सद्दूपहारो नाम अमनापिकं सद्दं उपसंहरति भयानकं भेरवं – ‘‘इमं सुत्वा उत्तसित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तं सुत्वा उत्तसति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स. मनापिकं सद्दं उपसंहरति पेमनीयं हदयङ्गमं – ‘‘इमं सुत्वा अलाभकेन सुस्सित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तं सुत्वा अलाभकेन सुस्सति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
गन्धूपहारो नाम अमनापिकं गन्धं उपसंहरति जेगुच्छं पाटिकुल्यं [पटिकूलं (?)] – ‘‘इमं घायित्वा जेगुच्छता पाटिकुल्यता मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तं घायिते जेगुच्छता पाटिकुल्यता दुक्खा वेदना उप्पज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स. मनापिकं गन्धं उपसंहरति – ‘‘इमं घायित्वा अलाभकेन सुस्सित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तं घायित्वा अलाभकेन सुस्सति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
रसूपहारो नाम अमनापिकं रसं उपसंहरति जेगुच्छं पाटिकुल्यं [पटिकूलं (?)] – ‘‘इमं सायित्वा जेगुच्छता पाटिकुल्यता मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तं सायिते जेगुच्छता पाटिकुल्यता दुक्खा वेदना उप्पज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स. मनापिकं रसं उपसंहरति – ‘‘इमं सायित्वा अलाभकेन सुस्सित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तं सायित्वा अलाभकेन सुस्सति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
फोट्ठब्बूपहारो नाम अमनापिकं फोट्ठब्बं उपसंहरति दुक्खसम्फस्सं खरसम्फस्सं – ‘‘इमिना फुट्ठो मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तेन फुट्ठस्स दुक्खा वेदना उप्पज्जति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स. मनापिकं फोट्ठब्बं उपसंहरति सुखसम्फस्सं मुदुसम्फस्सं – ‘‘इमिना फुट्ठो अलाभकेन सुस्सित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तेन फुट्ठो अलाभकेन सुस्सति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
धम्मूपहारो नाम नेरयिकस्स निरयकथं कथेति – ‘‘इमं सुत्वा उत्तसित्वा मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तं सुत्वा उत्तसति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स. कल्याणकम्मस्स सग्गकथं कथेति – ‘‘इमं सुत्वा अधिमुत्तो मरिस्सती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तं सुत्वा अधिमुत्तो मरिस्सामीति दुक्खं वेदनं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
१७९. आचिक्खना नाम पुट्ठो भणति – ‘‘एवं मरस्सु. यो एवं मरति सो धनं वा लभति यसं वा लभति सग्गं वा गच्छती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. ताय आचिक्खनाय मरिस्सामीति दुक्खं वेदनं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
अनुसासनी नाम अपुट्ठो भणति – ‘‘एवं मरस्सु. यो एवं मरति सो धनं वा लभति यसं वा लभति सग्गं वा गच्छती’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. ताय अनुसासनिया मरिस्सामीति दुक्खं वेदनं उप्पादेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. मरति, आपत्ति पाराजिकस्स.
सङ्केतकम्मं नाम सङ्केतं करोति पुरेभत्तं वा पच्छाभत्तं वा रत्तिं वा दिवा वा – ‘‘तेन सङ्केतेन तं जीविता वोरोपेही’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तेन सङ्केतेन तं जीविता वोरोपेति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स. तं सङ्केतं पुरे वा पच्छा वा तं जीविता वोरोपेति, मूलट्ठस्स अनापत्ति, वधकस्स आपत्ति पाराजिकस्स.
निमित्तकम्मं नाम निमित्तं करोति – ‘‘अक्खिं वा निखणिस्सामि भमुकं वा उक्खिपिस्सामि सीसं वा उक्खिपिस्सामि, तेन निमित्तेन तं जीविता वोरोपेही’’ति, आपत्ति दुक्कटस्स. तेन निमित्तेन तं जीविता वोरोपेति, आपत्ति उभिन्नं पाराजिकस्स. तं निमित्तं पुरे वा पच्छा वा तं जीविता वोरोपेति, मूलट्ठस्स अनापत्ति, वधकस्स आपत्ति पाराजिकस्स.
अनापत्ति असञ्चिच्च अजानन्तस्स नमरणाधिप्पायस्स उम्मत्तकस्स [उम्मत्तकस्स खित्तचित्तस्स वेदनाट्टस्स (स्या.)] आदिकम्मिकस्साति.
मनुस्सविग्गहपाराजिकम्हि पठमभाणवारो निट्ठितो.
विनीतवत्थुउद्दानगाथा
संवण्णना निसीदन्तो, मुसलोदुक्खलेन च;
वुड्ढपब्बजिताभिसन्नो, अग्गवीमंसनाविसं.
तयो च वत्थुकम्मेहि, इट्ठकाहिपरे तयो;
वासी गोपानसी चेव, अट्टकोतरणं पति.
सेदं नत्थुञ्च सम्बाहो, न्हापनब्भञ्जनेन च;
उट्ठापेन्तो निपातेन्तो, अन्नपानेन मारणं.
जारगब्भो सपत्ती च, माता पुत्तं उभो वधि;
उभो न मिय्यरे मद्दा, तापं वञ्झा विजायिनी.
पतोदं निग्गहे यक्खो, वाळयक्खञ्च पाहिणि;
तं मञ्ञमानो पहरि, सग्गञ्च निरयं भणे.
आळविया तयो रुक्खा, दायेहि अपरे तयो;
मा किलमेसि न तुय्हं, तक्कं सोवीरकेन चाति.
विनीतवत्थु
१८०. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तस्स भिक्खू कारुञ्ञेन मरणवण्णं संवण्णेसुं. सो भिक्खु कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि ‘‘भगवता सिक्खापदं पञ्ञत्तं, कच्चि नु खो मयं पाराजिकं आपत्तिं आपन्ना’’ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘आपत्तिं तुम्हे, भिक्खवे, आपन्ना पाराजिक’’न्ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो पिण्डचारिको भिक्खु पीठके पिलोतिकाय पटिच्छन्नं दारकं निसीदन्तो ओत्थरित्वा मारेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि ‘‘भगवता सिक्खापदं पञ्ञत्तं, कच्चि नु खो अहं पाराजिकं आपत्तिं आपन्नो’’ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसि. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. न च, भिक्खवे, अप्पटिवेक्खित्वा आसने निसीदितब्बं; यो निसीदेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु भत्तग्गे अन्तरघरे आसनं पञ्ञपेन्तो मुसले उस्सिते एकं मुसलं अग्गहेसि. दुतियो मुसलो परिपतित्वा अञ्ञतरस्स दारकस्स मत्थके अवत्थासि. सो कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘किंचित्तो त्वं, भिक्खू’’ति? ‘‘असञ्चिच्च अहं, भगवा’’ति. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, असञ्चिच्चा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु भत्तग्गे अन्तरघरे आसनं पञ्ञपेन्तो उदुक्खलभण्डिकं अक्कमित्वा पवट्टेसि. अञ्ञतरं दारकं ओत्थरित्वा मारेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, असञ्चिच्चा’’ति.
तेन खो पन समयेन पितापुत्ता भिक्खूसु पब्बजिता होन्ति. काले आरोचिते पुत्तो पितरं एतदवोच – ‘‘गच्छ, भन्ते, सङ्घो तं पतिमानेती’’ति पिट्ठियं गहेत्वा पणामेसि. सो पपतित्वा कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘किंचित्तो त्वं, भिक्खू’’ति? ‘‘नाहं, भगवा, मरणाधिप्पायो’’ति. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन पितापुत्ता भिक्खूसु पब्बजिता होन्ति. काले आरोचिते पुत्तो पितरं एतदवोच – ‘‘गच्छ, भन्ते, सङ्घो तं पतिमानेती’’ति मरणाधिप्पायो पिट्ठियं गहेत्वा पणामेसि. सो पपतित्वा कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.
तेन खो पन समयेन पितापुत्ता भिक्खूसु पब्बजिता होन्ति. काले आरोचिते पुत्तो पितरं एतदवोच – ‘‘गच्छ, भन्ते, सङ्घो तं पतिमानेती’’ति मरणाधिप्पायो पिट्ठियं गहेत्वा पणामेसि. सो पपतित्वा न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
१८१. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स भिक्खुनो भुञ्जन्तस्स मंसं कण्ठे विलग्गं होति. अञ्ञतरो भिक्खु तस्स भिक्खुनो गीवायं पहारं अदासि. सलोहितं मंसं पति. सो भिक्खु कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स भिक्खुनो भुञ्जन्तस्स मंसं कण्ठे विलग्गं होति. अञ्ञतरो भिक्खु मरणाधिप्पायो तस्स भिक्खुनो गीवायं पहारं अदासि. सलोहितं मंसं पति. सो भिक्खु कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स भिक्खुनो भुञ्जन्तस्स मंसं कण्ठे विलग्गं होति. अञ्ञतरो भिक्खु मरणाधिप्पायो तस्स भिक्खुनो गीवायं पहारं अदासि. सलोहितं मंसं पति. सो भिक्खु न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो पिण्डचारिको भिक्खु विसगतं पिण्डपातं लभित्वा पटिक्कमनं हरित्वा भिक्खूनं अग्गकारिकं अदासि. ते भिक्खू कालमकंसु. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘किंचित्तो त्वं, भिक्खू’’ति? ‘‘नाहं, भगवा, जानामी’’ति. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, अजानन्तस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु वीमंसाधिप्पायो अञ्ञतरस्स भिक्खुनो विसं अदासि. सो भिक्खु कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘किंचित्तो त्वं, भिक्खू’’ति? ‘‘वीमंसाधिप्पायो अहं, भगवा’’ति. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
१८२. तेन खो पन समयेन आळवका [आळविका (स्या.)] भिक्खू विहारवत्थुं करोन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु हेट्ठा हुत्वा सिलं उच्चारेसि. उपरिमेन भिक्खुना दुग्गहिता सिला हेट्ठिमस्स भिक्खुनो मत्थके अवत्थासि. सो भिक्खु कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, असञ्चिच्चा’’ति.
तेन खो पन समयेन आळवका भिक्खू विहारवत्थुं करोन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु हेट्ठा हुत्वा सिलं उच्चारेसि. उपरिमो भिक्खु मरणाधिप्पायो हेट्ठिमस्स भिक्खुनो मत्थके सिलं मुञ्चि. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन आळवका भिक्खू विहारस्स कुट्टं उट्ठापेन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु हेट्ठा हुत्वा इट्ठकं उच्चारेसि. उपरिमेन भिक्खुना दुग्गहिता इट्ठका हेट्ठिमस्स भिक्खुनो मत्थके अवत्थासि. सो भिक्खु कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापति, भिक्खु, असञ्चिच्चा’’ति.
तेन खो पन समयेन आळवका भिक्खू विहारस्स कुट्टं उट्ठापेन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु हेट्ठा हुत्वा इट्ठकं उच्चारेसि. उपरिमो भिक्खु मरणाधिप्पायो हेट्ठिमस्स भिक्खुनो मत्थके इट्ठकं मुञ्चि. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
१८३. तेन खो पन समयेन आळवका भिक्खू नवकम्मं करोन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु हेट्ठा हुत्वा वासिं उच्चारेसि. उपरिमेन भिक्खुना दुग्गहिता वासी हेट्ठिमस्स भिक्खुनो मत्थके अवत्थासि. सो भिक्खु कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, असञ्चिच्चा’’ति.
तेन खो पन समयेन आळवका भिक्खू नवकम्मं करोन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु हेट्ठा हुत्वा वासिं उच्चारेसि. उपरिमो भिक्खु मरणाधिप्पायो हेट्ठिमस्स भिक्खुनो मत्थके वासिं मुञ्चि. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन आळवका भिक्खू नवकम्मं करोन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु हेट्ठा हुत्वा गोपानसिं उच्चारेसि. उपरिमेन भिक्खुना दुग्गहिता गोपानसी हेट्ठिमस्स भिक्खुनो मत्थके अवत्थासि. सो भिक्खु कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, असञ्चिच्चा’’ति.
तेन खो पन समयेन आळवका भिक्खू नवकम्मं करोन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु हेट्ठा हुत्वा गोपानसिं उच्चारेसि. उपरिमो भिक्खु मरणाधिप्पायो हेट्ठिमस्स भिक्खुनो मत्थके गोपानसिं मुञ्चि. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन आळवका भिक्खू नवकम्मं करोन्ता अट्टकं बन्धन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु अञ्ञतरं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘आवुसो, अत्रट्ठितो बन्धाही’’ति. सो तत्रट्ठितो बन्धन्तो परिपतित्वा कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘किंचित्तो त्वं, भिक्खू’’ति? ‘‘नाहं, भगवा, मरणाधिप्पायो’’ति. ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन आळवका भिक्खू नवकम्मं करोन्ता अट्टकं बन्धन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु मरणाधिप्पायो अञ्ञतरं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘आवुसो, अत्रट्ठितो बन्धाही’’ति. सो तत्रट्ठितो बन्धन्तो परिपतित्वा कालमकासि…पे… परिपतित्वा न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु विहारं छादेत्वा ओतरति. अञ्ञतरो भिक्खु तं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘आवुसो, इतो ओतराही’’ति. सो तेन ओतरन्तो परिपतित्वा कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु विहारं छादेत्वा ओतरति. अञ्ञतरो भिक्खु मरणाधिप्पायो तं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘आवुसो, इतो ओतराही’’ति. सो तेन ओतरन्तो परिपतित्वा कालमकासि…पे… परिपतित्वा न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु अनभिरतिया पीळितो गिज्झकूटं पब्बतं अभिरुहित्वा पपाते पपतन्तो अञ्ञतरं विलीवकारं ओत्थरित्वा मारेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स. न च, भिक्खवे, अत्तानं पातेतब्बं. यो पातेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू गिज्झकूटं पब्बतं अभिरुहित्वा दवाय सिलं पविज्झिंसु. सा अञ्ञतरं गोपालकं ओत्थरित्वा मारेसि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि …पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्स. न च, भिक्खवे, दवाय सिला पविज्झितब्बा. यो पविज्झेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.
१८४. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खू सेदेसुं. सो भिक्खु कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खू मरणाधिप्पाया सेदेसुं. सो भिक्खु कालमकासि.…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स भिक्खुनो सीसाभितापो होति. तस्स भिक्खू नत्थुं अदंसु. सो भिक्खु कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स भिक्खुनो सीसाभितापो होति. तस्स भिक्खू मरणाधिप्पाया नत्थुं अदंसु. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खू सम्बाहेसुं. सो भिक्खु कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खू मरणाधिप्पाया सम्बाहेसुं. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खु न्हापेसुं. सो भिक्खु कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खू मरणाधिप्पाया न्हापेसुं. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खू तेलेन अब्भञ्जिंसु. सो भिक्खु कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खू मरणाधिप्पाया तेलेन अब्भञ्जिंसु. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
१८५. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खू उट्ठापेसुं. सो भिक्खु कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खू मरणाधिप्पाया उट्ठापेसुं. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खू निपातेसुं. सो भिक्खु कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तं भिक्खू मरणाधिप्पाया निपातेसुं. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तस्स भिक्खू अन्नं अदंसु. सो भिक्खु कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तस्स भिक्खू मरणाधिप्पाया अन्नं अदंसु. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तस्स भिक्खु पानं अदंसु. सो भिक्खु कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु गिलानो होति. तस्स भिक्खू मरणाधिप्पाया पानं अदंसु. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
१८६. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरा इत्थी पवुत्थपतिका जारेन गब्भिनी होति. सा कुलूपकं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘इङ्घाय्य गब्भपातनं जानाही’’ति. ‘‘सुट्ठु, भगिनी’’ति तस्सा गब्भपातनं अदासि. दारको कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स पुरिसस्स द्वे पजापतियो होन्ति – एका वञ्झा, एका विजायिनी. वञ्झा इत्थी कुलूपकं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘सचे सा, भन्ते, विजायिस्सति सब्बस्स कुटुम्बस्स इस्सरा भविस्सति. इङ्घाय्य, तस्सा गब्भपातनं जानाही’’ति.‘‘सुट्ठु, भगिनी’’ति तस्सा गब्भपातनं अदासि. दारको कालमकासि, माता न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स पुरिसस्स द्वे पजापतियो होन्ति – एका वञ्झा, एका विजायिनी. वञ्झा इत्थी कुलूपकं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘सचे सा, भन्ते, विजायिस्सति सब्बस्स कुटुम्बस्स इस्सरा भविस्सति. इङ्घाय्य, तस्सा गब्भपातनं जानाही’’ति. ‘‘सुट्ठु, भगिनी’’ति तस्सा गब्भपातनं अदासि. माता कालमकासि, दारको न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स पुरिसस्स द्वे पजापतियो होन्ति – एका वञ्झा, एका विजायिनी. वञ्झा इत्थी कुलूपकं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘सचे सा, भन्ते, विजायिस्सति सब्बस्स कुटुम्बस्स इस्सरा भविस्सति. इङ्घाय्य, तस्सा गब्भपातनं जानाही’’ति. ‘‘सुट्ठु, भगिनी’’ति तस्सा गब्भपातनं अदासि. उभो कालमकंसु…पे… उभो न कालमकंसु. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
१८७. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरा गब्भिनी इत्थी कुलूपकं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘इङ्घाय्य, गब्भपातनं जानाही’’ति. ‘‘तेन हि, भगिनि, मद्दस्सू’’ति. सा मद्दापेत्वा गब्भं पातेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरा गब्भिनी इत्थी कुलूपकं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘इङ्घाय्य, गब्भपातनं जानाही’’ति. ‘‘तेन हि, भगिनि, तापेही’’ति. सा तापेत्वा गब्भं पातेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरा वञ्झा इत्थी कुलूपकं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘इङ्घाय्य, भेसज्जं जानाहि येनाहं विजायेय्य’’न्ति. ‘‘सुट्ठु, भगिनी’’ति तस्सा भेसज्जं अदासि. सा कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरा विजायिनी इत्थी कुलूपकं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘इङ्घाय्य, भेसज्जं जानाहि येनाहं न विजायेय्य’’न्ति. ‘‘सुट्ठु, भगिनी’’ति तस्सा भेसज्जं अदासि. सा कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू सत्तरसवग्गियं भिक्खुं अङ्गुलिपतोदकेन हासेसुं. सो भिक्खु उत्तन्तो अनस्सासको कालमकासि. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्सा’’ति [पाराजिकस्स, आपत्ति पाचित्तियस्साति (स्या.)].
तेन खो पन समयेन सत्तरसवग्गिया भिक्खू छब्बग्गियं भिक्खुं कम्मं करिस्सामाति ओत्थरित्वा मारेसुं. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, पाराजिकस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भूतवेज्जको भिक्खु यक्खं जीविता वोरोपेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु अञ्ञतरं भिक्खुं वाळयक्खविहारं पाहेसि. तं यक्खा जीविता वोरोपेसुं. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु मरणाधिप्पायो अञ्ञतरं भिक्खुं वाळयक्खविहारं पाहेसि. तं यक्खा जीविता वोरोपेसुं…पे… तं यक्खा जीविता न वोरोपेसुं. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु अञ्ञतरं भिक्खुं वाळकन्तारं पाहेसि. तं वाळा जीविता वोरोपेसुं. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु मरणाधिप्पायो अञ्ञतरं भिक्खुं वाळकन्तारं पाहेसि. तं वाळा जीविता वोरोपेसुं…पे… तं वाळा जीविता न वोरोपेसुं. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु अञ्ञतरं भिक्खुं चोरकन्तारं पाहेसि. तं चोरा जीविता वोरोपेसुं. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु मरणाधिप्पायो अञ्ञतरं भिक्खुं चोरकन्तारं पाहेसि. तं चोरा जीविता वोरोपेसुं…पे… तं चोरा जीविता न वोरोपेसुं. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
१८८. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु तं मञ्ञमानो तं जीविता वोरोपेसि…पे… तं मञ्ञमानो अञ्ञं जीविता वोरोपेसि…पे… अञ्ञं मञ्ञमानो तं जीविता वोरोपेसि…पे… अञ्ञं मञ्ञमानो अञ्ञं जीविता वोरोपेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘आपत्तिं त्वं, भिक्खु, आपन्नो पाराजिक’’न्ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु अमनुस्सेन गहितो होति. अञ्ञतरो भिक्खु तस्स भिक्खुनो पहारं अदासि. सो भिक्खु कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु अमनुस्सेन गहितो होति. अञ्ञतरो भिक्खु मरणाधिप्पायो तस्स भिक्खुनो पहारं अदासि. सो भिक्खु कालमकासि…पे… सो भिक्खु न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु कल्याणकम्मस्स सग्गकथं कथेसि. सो अधिमुत्तो कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु मरणाधिप्पायो कल्याणकम्मस्स सग्गकथं कथेसि. सो अधिमुत्तो कालमकासि…पे… सो अधिमुत्तो न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु नेरयिकस्स निरयकथं कथेसि. सो उत्तसित्वा कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु मरणाधिप्पायो नेरयिकस्स निरयकथं कथेसि. सो उत्तसित्वा कालमकासि…पे… सो उत्तसित्वा न कालमकासि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
१८९. तेन खो पन समयेन आळवका भिक्खू नवकम्मं करोन्ता रुक्खं छिन्दन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु अञ्ञतरं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘आवुसो, अत्रट्ठितो छिन्दाही’’ति. तं तत्रट्ठितं छिन्दन्तं रुक्खो ओत्थरित्वा मारेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.
तेन खो पन समयेन आळवका भिक्खू नवकम्मं करोन्ता रुक्खं छिन्दन्ति. अञ्ञतरो भिक्खु मरणाधिप्पायो अञ्ञतरं भिक्खुं एतदवोच – ‘‘आवुसो, अत्रट्ठितो छिन्दाही’’ति. तं तत्रट्ठितं छिन्दन्तं रुक्खो ओत्थरित्वा मारेसि…पे… रुक्खो ओत्थरित्वा न मारेसि. तस्स कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खु, पाराजिकस्स; आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति.
१९०. तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू दायं आलिम्पेसुं [आळिम्पेसुं (स्या. क.)]; मनुस्सा दड्ढा कालमकंसु. तेसं कुक्कुच्चं अहोसि…पे… ‘‘अनापत्ति, भिक्खवे, नमरणाधिप्पायस्सा’’ति.