९. विकप्पनसिक्खापदं

३७२. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन आयस्मा उपनन्दो सक्यपुत्तो भातुनो सद्धिविहारिकस्स भिक्खुनो सामं चीवरं विकप्पेत्वा अप्पच्चुद्धारणं [अपच्चुद्धारकं (सी. स्या.)] परिभुञ्जति. अथ खो सो भिक्खु भिक्खूनं एतमत्थं आरोचेसि – ‘‘अयं, आवुसो, आयस्मा उपनन्दो सक्यपुत्तो मय्हं चीवरं सामं विकप्पेत्वा अप्पच्चुद्धारणं परिभुञ्जती’’ति. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम आयस्मा उपनन्दो सक्यपुत्तो भिक्खुस्स सामं चीवरं विकप्पेत्वा अप्पच्चुद्धारणं परिभुञ्जिस्सती’’ति…पे… सच्चं किर त्वं, उपनन्द, भिक्खुस्स सामं चीवरं विकप्पेत्वा अप्पच्चुद्धारणं परिभुञ्जसीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम त्वं, मोघपुरिस, भिक्खुस्स सामं चीवरं विकप्पेत्वा अप्पच्चुद्धारणं परिभुञ्जिस्ससि! नेतं, मोघपुरिस, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

३७३. ‘‘यो पन भिक्खु भिक्खुस्स वा भिक्खुनिया वा सिक्खमानाय वा सामणेरस्स वा सामणेरिया वा सामं चीवरं विकप्पेत्वा अप्पच्चुद्धारणं [अपच्चुद्धारकं (सी. स्या.)] परिभुञ्जेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.

३७४. यो पनाति यो यादिसो…पे… भिक्खूति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेतो भिक्खूति.

भिक्खुस्साति अञ्ञस्स भिक्खुस्स.

भिक्खुनी नाम उभतोसङ्घे उपसम्पन्ना.

सिक्खमाना नाम द्वे वस्सानि छसु धम्मेसु सिक्खितसिक्खा.

सामणेरो नाम दससिक्खापदिको.

सामणेरी नाम दससिक्खापदिका.

सामन्ति सयं विकप्पेत्वा.

चीवरं नाम छन्नं चीवरानं अञ्ञतरं चीवरं विकप्पनुपगं पच्छिमं.

विकप्पना नाम द्वे विकप्पना – सम्मुखाविकप्पना च परम्मुखाविकप्पना च.

सम्मुखाविकप्पना नाम ‘‘इमं चीवरं तुय्हं विकप्पेमि इत्थन्नामस्स वा’’ति.

परम्मुखाविकप्पना नाम ‘‘इमं चीवरं विकप्पनत्थाय तुय्हं दम्मी’’ति. तेन वत्तब्बो – ‘‘को ते मित्तो वा सन्दिट्ठो वा’’ति? ‘‘इत्थन्नामो च इत्थन्नामो चा’’ति. तेन वत्तब्बो – ‘‘अहं तेसं दम्मि, तेसं सन्तकं परिभुञ्ज वा विस्सज्जेहि वा यथापच्चयं वा करोही’’ति.

अप्पच्चुद्धारणं नाम तस्स वा अदिन्नं, तस्स वा अविस्ससन्तो परिभुञ्जति, आपत्ति पाचित्तियस्स.

३७५. अप्पच्चुद्धारणे अप्पच्चुद्धारणसञ्ञी परिभुञ्जति, आपत्ति पाचित्तियस्स. अप्पच्चुद्धारणे वेमतिको परिभुञ्जति, आपत्ति पाचित्तियस्स. अप्पच्चुद्धारणे अप्पच्चुद्धारणसञ्ञी परिभुञ्जति, आपत्ति पाचित्तियस्स.

अधिट्ठेति वा विस्सज्जेति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. पच्चुद्धारणे अप्पच्चुद्धारणसञ्ञी, आपत्ति दुक्कटस्स. पच्चुद्धारणे वेमतिको, आपत्ति दुक्कटस्स. पच्चुद्धारणे पच्चुद्धारणसञ्ञी, अनापत्ति.

३७६. अनापत्ति सो वा देति, तस्स वा विस्ससन्तो परिभुञ्जति, उम्मत्तकस्स, आदिकम्मिकस्साति.

विकप्पनसिक्खापदं निट्ठितं नवमं.