९. दुट्ठुल्लारोचनसिक्खापदं

७८. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन आयस्मा उपनन्दो सक्यपुत्तो छब्बग्गियेहि भिक्खूहि सद्धिं भण्डनकतो होति. सो सञ्चेतनिकं सुक्कविस्सट्ठिं आपत्तिं आपज्जित्वा सङ्घं तस्सा आपत्तिया परिवासं याचि. तस्स सङ्घो तस्सा आपत्तिया परिवासं अदासि. तेन खो पन समयेन सावत्थियं अञ्ञतरस्स पूगस्स सङ्घभत्तं होति. सो परिवसन्तो भत्तग्गे आसनपरियन्ते निसीदि. छब्बग्गिया भिक्खू ते उपासके एतदवोचुं – ‘‘एसो, आवुसो, आयस्मा उपनन्दो सक्यपुत्तो तुम्हाकं सम्भावितो कुलूपको; येनेव हत्थेन सद्धादेय्यं भुञ्जति तेनेव हत्थेन उपक्कमित्वा असुचिं मोचेसि. सो सञ्चेतनिकं सुक्कविस्सट्ठिं आपत्तिं आपज्जित्वा सङ्घं तस्सा आपत्तिया परिवासं याचि. तस्स सङ्घो तस्सा आपत्तिया परिवासं अदासि. सो परिवसन्तो आसनपरियन्ते निसिन्नो’’ति. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम छब्बग्गिया भिक्खू भिक्खुस्स दुट्ठुल्लं आपत्तिं अनुपसम्पन्नस्स आरोचेस्सन्ती’’ति…पे… ‘‘सच्चं किर तुम्हे, भिक्खवे, भिक्खुस्स दुट्ठुल्लं आपत्तिं अनुपसम्पन्नस्स आरोचेथा’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम तुम्हे, मोघपुरिसा, भिक्खुस्स दुट्ठुल्लं आपत्तिं अनुपसम्पन्नस्स आरोचेस्सथ! नेतं, मोघपुरिसा, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

७९. ‘‘यो पन भिक्खु भिक्खुस्स दुट्ठुल्लं आपत्तिं अनुपसम्पन्नस्स आरोचेय्य, अञ्ञत्र भिक्खुसम्मुतिया [भिक्खुसम्मतिया (स्या.)], पाचित्तिय’’न्ति.

८०. यो पनाति यो यादिसो…पे… भिक्खूति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेतो भिक्खूति.

भिक्खुस्साति अञ्ञस्स भिक्खुस्स.

दुट्ठुल्ला नाम आपत्ति – चत्तारि च पाराजिकानि, तेरस च सङ्घादिसेसा.

अनुपसम्पन्नो नाम भिक्खुञ्च भिक्खुनिञ्च ठपेत्वा अवसेसो अनुपसम्पन्नो नाम.

आरोचेय्याति आरोचेय्य इत्थिया वा पुरिसस्स वा गहट्ठस्स वा पब्बजितस्स वा.

अञ्ञत्र भिक्खुसम्मुतियाति ठपेत्वा भिक्खुसम्मुतिं.

अत्थि भिक्खुसम्मुति आपत्तिपरियन्ता, न कुलपरियन्ता. अत्थि भिक्खुसम्मुति कुलपरियन्ता, न आपत्तिपरियन्ता, अत्थि भिक्खुसम्मुति आपत्तिपरियन्ता च कुलपरियन्ता च, अत्थि भिक्खुसम्मुति नेव आपत्तिपरियन्ता न कुलपरियन्ता.

आपत्तिपरियन्ता नाम आपत्तियो परिग्गहितायो होन्ति – ‘‘एत्तकाहि आपत्तीहि आरोचेतब्बो’’ति.

कुलपरियन्ता नाम कुलानि परिग्गहितानि होन्ति – ‘‘एत्तकेसु कुलेसु आरोचेतब्बो’’ति. आपत्तिपरियन्ता च कुलपरियन्ता च नाम आपत्तियो च परिग्गहितायो होन्ति, कुलानि च परिग्गहितानि होन्ति – ‘‘एत्तकाहि आपत्तीहि एत्तकेसु कुलेसु आरोचेतब्बो’’ति. नेव आपत्तिपरियन्ता न कुलपरियन्ता नाम आपत्तियो च अपरिग्गहितायो होन्ति, कुलानि च अपरिग्गहितानि होन्ति – ‘‘एत्तकाहि आपत्तीहि एत्तकेसु कुलेसु आरोचेतब्बो’’ति.

८१. आपत्तिपरियन्ते या आपत्तियो परिग्गहितायो होन्ति, ता आपत्तियो ठपेत्वा अञ्ञाहि आपत्तीहि आरोचेति, आपत्ति पाचित्तियस्स.

कुलपरियन्ते यानि कुलानि परिग्गहितानि होन्ति, तानि कुलानि ठपेत्वा अञ्ञेसु कुलेसु आरोचेति, आपत्ति पाचित्तियस्स.

आपत्तिपरियन्ते च कुलपरियन्ते च या आपत्तियो परिग्गहितायो होन्ति, ता आपत्तियो ठपेत्वा यानि कुलानि परिग्गहितानि होन्ति, तानि कुलानि ठपेत्वा अञ्ञाहि आपत्तीहि अञ्ञेसु कुलेसु आरोचेति, आपत्ति पाचित्तियस्स.

नेव आपत्तिपरियन्ते न कुलपरियन्ते, अनापत्ति.

८२. दुट्ठुल्लाय आपत्तिया दुट्ठुल्लापत्तिसञ्ञी अनुपसम्पन्नस्स आरोचेति, अञ्ञत्र भिक्खुसम्मुतिया, आपत्ति पाचित्तियस्स.

दुट्ठुल्लाय आपत्तिया वेमतिको अनुपसम्पन्नस्स आरोचेति, अञ्ञत्र भिक्खुसम्मुतिया, आपत्ति पाचित्तियस्स.

दुट्ठुल्लाय आपत्तिया अदुट्ठुल्लापत्तिसञ्ञी अनुपसम्पन्नस्स आरोचेति, अञ्ञत्र भिक्खुसम्मुतिया, आपत्ति पाचित्तियस्स.

अदुट्ठुल्लं आपत्तिं आरोचेति, आपत्ति दुक्कटस्स.

अनुपसम्पन्नस्स दुट्ठुल्लं वा अदुट्ठुल्लं वा अज्झाचारं आरोचेति, आपत्ति दुक्कटस्स.

अदुट्ठुल्लाय आपत्तिया दुट्ठुल्लापत्तिसञ्ञी, आपत्ति दुक्कटस्स.

अदुट्ठुल्लाय आपत्तिया वेमतिको, आपत्ति दुक्कटस्स.

अदुट्ठुल्लाय आपत्तिया अदुट्ठुल्लापत्तिसञ्ञी, आपत्ति दुक्कटस्स.

८३. अनापत्ति वत्थुं आरोचेति नो आपत्तिं, आपत्तिं आरोचेति नो वत्थुं, भिक्खुसम्मुतिया, उम्मत्तकस्स, आदिकम्मिकस्साति.

दुट्ठुल्लारोचनसिक्खापदं निट्ठितं नवमं.