१०. पथवीखणनसिक्खापदं

८४. तेन समयेन बुद्धो भगवा आळवियं विहरति अग्गाळवे चेतिये. तेन खो पन समयेन आळवका [आळविका (स्या.)] भिक्खू नवकम्मं करोन्ता पथविं खणन्तिपि खणापेन्तिपि. मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम समणा सक्यपुत्तिया पथविं खणिस्सन्तिपि खणापेस्सन्तिपि! एकिन्द्रियं समणा सक्यपुत्तिया जीवं विहेठेन्ती’’ति! अस्सोसुं खो भिक्खू तेसं मनुस्सानं उज्झायन्तानं खिय्यन्तानं विपाचेन्तानं. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम आळवका भिक्खू पथविं खणिस्सन्तिपि खणापेस्सन्तिपी’’ति…पे… ‘‘सच्चं किर तुम्हे, भिक्खवे, पथविं खणथपि खणापेथपी’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम तुम्हे, मोघपुरिसा, पथविं खणिस्सथपि खणापेस्सथपि! जीवसञ्ञिनो हि, मोघपुरिसा, मनुस्सा पथविया. नेतं, मोघपुरिसा, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

८५. ‘‘यो पन भिक्खु पथविं खणेय्य वा खणापेय्य वा, पाचित्तिय’’न्ति.

८६. यो पनाति यो यादिसो…पे… भिक्खूति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेतो भिक्खूति.

पथवी नाम द्वे पथवियो – जाता च पथवी अजाता च पथवी.

जाता नाम पथवी – सुद्धपंसु सुद्धमत्तिका अप्पपासाणा अप्पसक्खरा अप्पकठला अप्पमरुम्बा अप्पवालिका, येभुय्येनपंसुका, येभुय्येनमत्तिका. अदड्ढापि वुच्चति जाता पथवी. योपि पंसुपुञ्जो वा मत्तिकापुञ्जो वा अतिरेकचातुमासं ओवट्ठो, अयम्पि वुच्चति जाता पथवी.

अजाता नाम पथवी – सुद्धपासाणा सुद्धसक्खरा सुद्धकठला सुद्धमरुम्बा सुद्धवालिका अप्पपंसुका अप्पमत्तिका, येभुय्येनपासाणा, येभुय्येनसक्खरा, येभुय्येनकठला, येभुय्येनमरुम्बा, येभुय्येनवालिका. दड्ढापि वुच्चति अजाता पथवी. योपि पंसुपुञ्जो वा मत्तिकापुञ्जो वा ओमकचातुमासं ओवट्ठो, अयम्पि वुच्चति अजाता पथवी.

खणेय्याति सयं खणति, आपत्ति पाचित्तियस्स.

खणापेय्याति अञ्ञं आणापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. सकिं आणत्तो बहुकम्पि खणति, आपत्ति पाचित्तियस्स.

८७. पथविया पथविसञ्ञी खणति वा खणापेति वा, भिन्दति वा भेदापेति वा, दहति वा दहापेति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स.

पथविया वेमतिको खणति वा खणापेति वा, भिन्दति वा भेदापेति वा, दहति वा दहापेति वा, आपत्ति दुक्कटस्स.

पथविया अपथविसञ्ञी खणति वा खणापेति वा, भिन्दति वा भेदापेति वा, दहति वा दहापेति वा, अनापत्ति.

अपथविया पथविसञ्ञी, आपत्ति दुक्कटस्स. अपथविया वेमतिको, आपत्ति दुक्कटस्स. अपथविया अपथविसञ्ञी, अनापत्ति.

८८. अनापत्ति – ‘‘इमं जान, इमं देहि, इमं आहर, इमिना अत्थो, इमं कप्पियं करोही’’ति भणति, असञ्चिच्च, असतिया, अजानन्तस्स, उम्मत्तकस्स, आदिकम्मिकस्साति.

पथवीखणनसिक्खापदं निट्ठितं दसमं.

मुसावादवग्गो पठमो.

तस्सुद्दानं –

मुसा ओमसपेसुञ्ञं, पदसेय्याय वे दुवे;

अञ्ञत्र विञ्ञुना भूता, दुट्ठुल्लापत्ति खणनाति.