मञ्चपीठादिअनुजाननं

२९७. तेन खो पन समयेन सङ्घस्स सोसानिको मसारको मञ्चो उप्पन्नो होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, मसारकं मञ्च’’न्ति. मसारकं पीठं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, मसारकं पीठ’’न्ति.

तेन खो पन समयेन सङ्घस्स सोसानिको बुन्दिकाबद्धो मञ्चो उप्पन्नो होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, बुन्दिकाबद्धं मञ्च’’न्ति. बुन्दिकाबद्धं पीठं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, बुन्दिकाबद्धं पीठ’’न्ति.

तेन खो पन समयेन सङ्घस्स सोसानिको कुळीरपादको मञ्चो उप्पन्नो होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, कुळीरपादकं मञ्च’’न्ति. कुळीरपादकं पीठं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, कुळीरपादकं पीठ’’न्ति.

तेन खो पन समयेन सङ्घस्स सोसानिको आहच्चपादको मञ्चो उप्पन्नो होति. भगवतो एतमत्थं ओराचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, आहच्चपादकं मञ्च’’न्ति. आहच्चपादकं पीठं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, आहच्चपादकं पीठ’’न्ति.

तेन खो पन समयेन सङ्घस्स आसन्दिको उप्पन्नो होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, आसन्दिक’’न्ति. उच्चको आसन्दिको उप्पन्नो होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, उच्चकम्पि आसन्दिक’’न्ति. सत्तङ्गो उप्पन्नो होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, सत्तङ्ग’’न्ति. उच्चको सत्तङ्गो उप्पन्नो होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, उच्चकम्पि सत्तङ्ग’’न्ति. भद्दपीठं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भद्दपीठ’’न्ति. पीठिका उप्पन्ना होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, पीठिक’’न्ति. एळकपादकं पीठं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, एळकपादकं पीठ’’न्ति. आमलकवट्टिकं [आमलकवण्टिकं (स्या.)] पीठं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, आमलकवट्टिकं पीठ’’न्ति. फलकं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, फलक’’न्ति. कोच्छं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, कोच्छ’’न्ति. पलालपीठं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, पलालपीठ’’न्ति.

तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू उच्चे मञ्चे सयन्ति. मनुस्सा विहारचारिकं आहिण्डन्ता पस्सित्वा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – सेय्यथापि गिही कामभोगिनोति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘न, भिक्खवे, उच्चे मञ्चे सयितब्बं. यो सयेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु नीचे मञ्चे सयन्तो अहिना दट्ठो होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, मञ्चपटिपादक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू उच्चे मञ्चपटिपादके धारेन्ति, सह मञ्चपटिपादकेहि पवेधेन्ति. मनुस्सा विहारचारिकं आहिण्डन्ता पस्सित्वा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – सेय्यथापि गिही कामभोगिनोति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘न, भिक्खवे, उच्चा मञ्चपटिपादका धारेतब्बा. यो धारेय्य, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुजानामि, भिक्खवे, अट्ठङ्गुलपरमं मञ्चपटिपादक’’न्ति.

तेन खो पन समयेन सङ्घस्स सुत्तं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, सुत्तं मञ्चं वेठेतु’’न्ति [वेतुन्ति (सी.)]. अङ्गानि बहुसुत्तं परियादियन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, अङ्गे विज्झित्वा अट्ठपदकं वेठेतु’’न्ति. चोळकं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, चिमिलिकं कातु’’न्ति. तूलिका उप्पन्ना होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, विजटेत्वा बिब्बोहनं [बिम्बोहनं (सी. स्या. बिम्ब + ओहनं)] कातुं. तीणि तूलानि – रुक्खतूलं, लतातूलं, पोटकितूल’’न्ति.

तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू अद्धकायिकानि [अड्ढकायिकानि (क.)] बिब्बोहनानि धारेन्ति. मनुस्सा विहारचारिकं आहिण्डन्ता पस्सित्वा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – सेय्यथापि गिही कामभोगिनोति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘न, भिक्खवे, अड्ढकायिकानि बिब्बोहनानि धारेतब्बानि. यो धारेय्य, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुजानामि, भिक्खवे, सीसप्पमाणं बिब्बोहनं कातु’’न्ति.

तेन खो पन समयेन राजगहे गिरग्गसमज्जो होति. मनुस्सा महामत्तानं अत्थाय भिसियो पटियादेन्ति – उण्णभिसिं, चोळभिसिं, वाकभिसिं, तिणभिसिं, पण्णभिसिं. ते वीतिवत्ते समज्जे छविं उप्पाटेत्वा हरन्ति. अद्दसासुं खो भिक्खू समज्जट्ठाने बहुं उण्णम्पि चोळकम्पि वाकम्पि तिणम्पि पण्णम्पि छट्टितं. दिस्वान भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, पञ्च भिसियो – उण्णभिसिं, चोळभिसिं, वाकभिसिं, तिणभिसिं, पण्णभिसि’’न्ति.

तेन खो पन समयेन सङ्घस्स सेनासनपरिक्खारिकं दुस्सं उप्पन्नं होति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिसिं ओनन्धितु’’न्ति [ओनद्धितुं (स्या.)].

तेन खो पन समयेन भिक्खू मञ्चभिसिं पीठे सन्थरन्ति, पीठभिसिं मञ्चे सन्थरन्ति. भिसियो परिभिज्जन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, ओनद्धमञ्चं [ओनद्धमञ्चं (क.) एवमुपरिपि] ओनद्धपीठ’’न्ति. उल्लोकं अकरित्वा सन्थरन्ति, हेट्ठतो निपतन्ति [निपटन्ति (क.), निप्फटन्ति (सी.), निप्पाटेन्ति (स्या.)] …पे… ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, उल्लोकं करित्वा सन्थरित्वा भिसिं ओनन्धितु’’न्ति. छविं उप्पाटेत्वा हरन्ति…पे… ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, फोसितु’’न्ति. हरन्तियेव…पे… ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भत्तिकम्म’’न्ति. हरन्तियेव…पे… ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, हत्थभत्तिकम्म’’न्ति. हरन्तियेव…पे… ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, हत्थभत्ति’’न्ति.