ओतरणहारवण्णना

आघातग्गहणेन सङ्खारक्खन्धसङ्गहो, तथा अनभिरद्धिग्गहणेन. अप्पच्चयग्गहणेन वेदनाक्खन्धसङ्गहोति इदं खन्धमुखेन ओतरणं. तथा आघातादिग्गहणेन धम्मायतनं, धम्मधातु, दुक्खसच्चं, समुदयसच्चं वा गहितन्ति इदं आयतनमुखेन,धातुमुखेन,सच्चमुखेन च ओतरणं. तथा आघातादीनं सहजाता अविज्जा हेतुसहजातअञ्ञमञ्ञनिस्ससम्पयुत्तअत्थिअविगतपच्चयेहि पच्चयो, असहजाता पन अनन्तरनिरुद्धा अनन्तरसमनन्तरअनन्तरूपनिस्सयनत्थिविगतासेवनपच्चयेहि पच्चयो. अननन्तरा पन उपनिस्सयवसेनेव पच्चयो. तण्हाउपादानादि फस्सादीनम्पि तेसं सहजातानं, असहजातानञ्च यथारहं पच्चयभावो वत्तब्बो. कोचि पनेत्थ अधिपतिवसेन, कोचि कम्मवसेन, कोचि आहारवसेन, कोचि इन्द्रियवसेन, कोचि झानवसेन कोचि मग्गवसेनापि पच्चयोति अयम्पि विसेसो वेदितब्बोति इदं पटिच्चसमुप्पादमुखेन ओतरणं. इमिनाव नयेन आनन्दादीनम्पि खन्धादिमुखेन ओतरणं विभावेतब्बं.

तथा सीलं पाणातिपातादीहि विरतिचेतना, अब्यापादादिचेतसिकधम्मा च, पाणातिपातादयो चेतनाव, तेसं, तदुपकारकधम्मानञ्च लज्जादयादीनं सङ्खारक्खन्धधम्मायतनादीसु सङ्गहतो पुरिमनयेनेव खन्धादिमुखेन ओतरणं विभावेतब्बं. एस नयो ञाणदिट्ठिवेदनाअविज्जातण्हादिग्गहणेसुपि. निस्सरणानुपादाविमुत्तिग्गहणेसु पन असङ्खतधातुवसेनपि धातुमुखेन ओतरणं विभावेतब्बं, तथा ‘‘वेदनानं…पे… अनुपादाविमुत्तो’’ति एतेन भगवतो सीलादयो पञ्चधम्मक्खन्धा, सतिपट्ठानादयो च बोधिपक्खियधम्मा पकासिता होन्तीति तंमुखेनपि ओतरणं वेदितब्बं. ‘‘तदपि फस्सपच्चया’’ति सस्सतादिपञ्ञापनस्स पच्चयाधीनवुत्तितादीपनेन अनिच्चतामुखेन ओतरणं, तथा एवंधम्मताय पटिच्चसमुप्पादमुखेन ओतरणं. अनिच्चस्स दुक्खानत्तभावतो अप्पणिहितमुखेन, सुञ्ञतामुखेन ओतरणं. सेसपदेसुपि एसेव नयो. अयं पटिच्चसमुप्पादादिमुखेहि सुत्तत्थस्स ओतरणलक्खणो ओतरणहारो नाम. तथा हि वुत्तं ‘‘यो च पटिच्चुप्पादो, इन्द्रियखन्धा च धातुआयतना’’तिआदि (नेत्ति. ४.१२).