महापदेसकथा
६७. महापदेसकथायं महापदेसा नाम अप्पटिक्खित्ता द्वे, अननुञ्ञाता द्वेति चत्तारोति दस्सेन्तो ‘‘यं भिक्खवे’’तिआदिमाह. तेसु अप्पटिक्खित्तेपि अकप्पियानुलोमकप्पियानुलोमवसेन द्वे, तथा अननुञ्ञातेपीति.
तत्थ ‘‘परिमद्दन्ताति उपपरिक्खन्ता. पट्टण्णुदेसे सञ्जातवत्थं पट्टुण्णं. ‘पट्टुण्णं कोसेय्यविसेसो’ति हि अभिधानकोसे वुत्तं. चीनदेसे सोमारदेसे च सञ्जातवत्थानि चीनसोमारपटानि. पट्टुण्णादीनि तीणि कोसेय्यस्स अनुलोमानि पाणकेहि कतसुत्तमयत्ता. इद्धिमयं एहिभिक्खूनं पुञ्ञिद्धिया निब्बत्तचीवरं, तं खोमादीनं अञ्ञतरं होतीति तेसंयेव अनुलोमं. देवताहि दिन्नचीवरं देवदत्तियं, तं कप्परुक्खे निब्बत्तं जालिनिया देवकञ्ञाय अनुरुद्धत्थेरस्स दिन्नवत्थसदिसं, तम्पि खोमादीनंयेव अनुलोमं होति तेसु अञ्ञतरभावतो. द्वे पटानि देसनामेन वुत्तानीति तेसं सरूपदस्सनमत्तमेतं, नाञ्ञनिवत्तनपदं पट्टुण्णपट्टस्सपि देसनामेनेव वुत्तत्ता. तुम्बाति तीणि भाजनानि. फलकतुम्बो लाबुआदि. उदकतुम्बो उदकुक्खिपनकुटको. किलञ्जच्छत्तन्ति वेळुविलीवेहि वायित्वा कतछत्त’’न्ति सारत्थदीपनियं (सारत्थ. टी. महावग्ग ३.३०५) वुत्तं.
‘‘यावकालिकपक्कानन्ति पक्के सन्धाय वुत्तं. आमानि पन अनुपसम्पन्नेहि सीतुदके मद्दित्वा परिस्सावेत्वा दिन्नपानं पच्छाभत्तम्पि कप्पति एव. अयञ्च अत्थो महाअट्ठकथायं सरूपतो अवुत्तोति आह ‘कुरुन्दियं पना’तिआदि. उच्छुरसो निकसटोति इदं पातब्बतासामञ्ञेन यामकालिककथायं वुत्तं, तं पन सत्ताहकालिकमेवाति गहेतब्बं. इमे चत्तारो रसाति फलपत्तपुप्फउच्छुरसा चत्तारो’’ति विमतिविनोदनियं (वि. वि. टी. महावग्ग २.३००) वुत्तं. ‘‘द्वे पटा देसनामेनेवाति चीनपटसोमारपटानि. तीणीति पट्टुण्णेन सह तीणि. इद्धिमयं एहिभिक्खूनं निब्बत्तं. देवदत्तियं अनुरुद्धत्थेरेन लद्ध’’न्ति वजिरबुद्धिटीकायं (वजिर. टी. महावग्ग ३०५).