६. सुरापानवग्गो

१. सुरापानसिक्खापदवण्णना

३२८. छट्ठवग्गस्स पठमे पाळियं किण्णपक्खित्ताति पिट्ठपूवादिं अपक्खिपित्वा किण्णसङ्खातं धञ्ञङ्कुरादिसुराबीजं पक्खिपित्वा कता. सम्भारसंयुत्ताति सासपादिअनेकसम्भारेहि सञ्ञुत्ता.

मधुकतालनाळिकेरादिपुप्फादिरसो चिरपरिवासितो पुप्फासवो नाम. तथा पनसादि फलासवो. मुद्दिकरसो मध्वासवो. उच्छुरसो गुळासवो. तिफलतिकटुकादिनानासम्भारानं रसो चिरपरिवासितो सम्भारसंयुत्तो. बीजतो पट्ठायाति यथावुत्तानं पिट्ठादीनं मज्जत्थाय भाजने पक्खित्तकालतो पट्ठाय.

३२९. लोणसोवीरकं सुत्तञ्च अनेकेहि दब्बसम्भारेहि अभिसङ्खतो भेसज्जविसेसो. उय्युत्तसिक्खापदानं अचित्तकलोकवज्जेसु लोकवज्जता पुब्बे वुत्तनयावाति तत्थ किञ्चिपि अवत्वा इध तेहि असाधारणवत्थुविसेससिद्धाय अचित्तकपक्खेपि अकुसलचित्तताय तं लोकवज्जतादिविसेसं दस्सेतुमेव ‘‘वत्थुअजाननताय चेत्था’’तिआदिना वुत्तन्ति वेदितब्बं. यं पनेत्थ वत्तब्बं, तं पठमपाराजिकवण्णनायं वित्थारतो सारत्थदीपनियं विरद्धट्ठानविसोधनवसेन वुत्तन्ति तत्थेव गहेतब्बं. मज्जभावो, तस्स पानञ्चाति इमानेत्थ द्वे अङ्गानि.

सुरापानसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

२. अङ्गुलिपतोदकसिक्खापदवण्णना

३३०. दुतिये हसाधिप्पायता, उपसम्पन्नस्स कायेन कायामसनन्ति इमानेत्थ द्वे अङ्गानि.

अङ्गुलिपतोदकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

३. हसधम्मसिक्खापदवण्णना

३३८. ततिये पाळियं हसधम्मे हसधम्मसञ्ञीतिआदीसु उप्लवादिमत्तं किं हसधम्मो होतीति गहणवसेन सति करणीये करियमानं हसधम्मं हसधम्मोति गहणवसेन अत्थो वेदितब्बो. उस्सारेन्तोति उदके ठितं नावं तीरे आरोपेन्तो.

पतनुप्पतनवारेसूति उदकस्स उपरितले मण्डूकगतिया पतनुप्पतनवसेन गमनत्थं खित्ताय एकिस्सा कथलाय वसेन वुत्तं. उदकस्स उपरिगोप्फकता, हसाधिप्पायेन कीळनन्ति द्वे अङ्गानि.

हसधम्मसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

४. अनादरियसिक्खापदवण्णना

३४४. चतुत्थे सुत्तानुलोमन्ति महापदेसा. अट्ठकथातिपि वदन्ति. उपसम्पन्नस्स पञ्ञत्तेन वचनं, अनादरियकरणन्ति द्वे अङ्गानि.

अनादरियसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

५. भिंसापनसिक्खापदवण्णना

३४५. पञ्चमे उपसम्पन्नता, तस्स दस्सनसवनविसये भिंसापेतुकामताय वायमनन्ति द्वे अङ्गानि.

भिंसापनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

६. जोतिसिक्खापदवण्णना

३५४. छट्ठे अलातं पतितन्ति अग्गिकपालतो बहि पतितं. विज्झातन्ति विज्झातं अलातं कपालग्गिम्हि पक्खिपित्वा जालेन्तस्स पाचित्तियं, तथा केवलं इन्धनं पातेन्तस्सपि विज्झातं कपालग्गिं मुखवातादिना उज्जालेन्तस्सपि. गिलानतादिकारणाभावो, विसिब्बेतुकामता, समादहनन्ति तीणि अङ्गानि.

जोतिसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

७. नहानसिक्खापदवण्णना

३५७. सत्तमे पाळियं नगरे थकितेति एत्थ रञ्ञा चिरं नहायितुकामेन ‘‘अहं बहि उय्याने कतारक्खो वसिस्सामि, नगरं थकेत्वा गोपेथा’’ति अनुञ्ञाता, ते थकिंसूति दट्ठब्बं. असम्भिन्नेनाति अनट्ठेन, तं दिवसं पुन अग्गहितालङ्कारेन पबुद्धमत्तेनाति अधिप्पायो. मज्झिमदेसे ऊनकद्धमासनहानं, समयादीनं अभावोति द्वे अङ्गानि.

नहानसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

८. दुब्बण्णकरणसिक्खापदवण्णना

३६८. अट्ठमे पटिलद्धनवचीवरेनाति एत्थ पुब्बे अकतकप्पं कतिपाहं निवासनत्थाय तावकालिकवसेन लद्धम्पि सङ्गय्हतीति वदन्ति.

३६९. ‘‘नवं नाम अकतकप्प’’न्ति सामञ्ञतो वुत्तत्ता अञ्ञेन भिक्खुना कप्पबिन्दुं दत्वा परिभुत्तं चीवरं, तेन वा, ततो लभित्वा अञ्ञेन वा केनचि दिन्नम्पि कतकप्पमेव नवं नाम न होतीति दट्ठब्बं. ‘‘निवासेतुं वा पारुपितुं वा’’ति वुत्तत्ता अंसबद्धकासावम्पि पारुपितब्बतो कप्पं कातब्बन्ति वदन्ति. चम्मकारनीलं नाम चम्मं नीलवण्णं कातुं योजियमानं नीलं. पकतिनीलमेवाति केचि. यथावुत्तचीवरस्स अकतकप्पता, अनट्ठचीवरादिता, निवासनादिताति तीणि अङ्गानि.

दुब्बण्णकरणसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

९. विकप्पनसिक्खापदवण्णना

३७४. नवमे येनाति येन सद्धिं, यस्स सन्तिकेति अत्थो. सामं विकप्पितस्स अपच्चुद्धारो, विकप्पनुपगचीवरता, अविस्सासेन परिभोगोति तीणि अङ्गानि.

विकप्पनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

१०. चीवरअपनिधानसिक्खापदवण्णना

३७८. दसमे पाळियं अन्तमसो हसापेक्खोपीति अपि-सद्देन अथेय्यचित्तं कोधेन दुक्खापेतुकामं, अवण्णं पकासेतुकामञ्च सङ्गय्हति. तेनेव ‘‘तिवेदन’’न्ति वुत्तं. उपसम्पन्नस्स पत्तादीनं अपनिधानं, विहेसेतुकामतादीति द्वे अङ्गानि.

चीवरअपनिधानसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

निट्ठितो सुरापानवग्गो छट्ठो.