८. सन्निधिकारकसिक्खापदवण्णना

२५२-३. अट्ठमे तादिसन्ति असूपब्यञ्जनं. यावकालिकं वा यामकालिकं वा…पे… पाचित्तियन्ति एत्थ किञ्चापि पाळियं खादनीयभोजनीयपदेहि यावकालिकमेव सङ्गहितं, न यामकालिकं. तथापि ‘‘अनापत्ति यामकालिकं यामे निदहित्वा भुञ्जती’’ति इध चेव –

‘‘यामकालिकेन, भिक्खवे, सत्ताहकालिकं…पे… यावजीविकं तदहुपटिग्गहितं यामे कप्पति, यामातिक्कन्ते न कप्पती’’ति (महाव. ३०५) –

अञ्ञत्थ च वुत्तत्ता, ‘‘यामकालिक’’न्ति वचनसामत्थियतो च भगवतो अधिप्पायञ्ञूहि अट्ठकथाचरियेहि यामकालिकं सन्निधिकारककतं पाचित्तियवत्थुमेव वुत्तन्ति दट्ठब्बं. यन्ति पत्तं, घंसनकिरियापेक्खाय चेतं उपयोगवचनं. अङ्गुलिलेखा पञ्ञायतीति सिनेहाभावेपि पत्तस्स सुच्छविताय पञ्ञायति. यन्ति यावकालिकं, यामकालिकञ्च. अपरिच्चत्तमेवाति निरपेक्खताय अनुपसम्पन्नस्स अदिन्नं, अपरिच्चत्तञ्च यावकालिकादिवत्थुमेव सन्धाय वदति, न पन तग्गतपटिग्गहणं. न हि वत्थुं अपरिच्चजित्वा तत्थगतपटिग्गहणं परिच्चजितुं सक्का, न च तादिसं वचनमत्थि. यदि भवेय्य, ‘‘सचे पत्तो दुद्धोतो होति…पे… भुञ्जन्तस्स पाचित्तिय’’न्ति वचनं विरुज्झेय्य. न हि धोवनेन आमिसं अपनेतुं वायमन्तस्स पटिग्गहणे अपेक्खा वत्तति. येन पुनदिवसे भुञ्जतो पाचित्तियं जनेय्य, पत्ते पन वत्तमाना अपेक्खा तग्गतिके आमिसेपि वत्तति एवनामाति आमिसे अनपेक्खता एत्थ न लब्भति, ततो आमिसे अविजहितपटिग्गहणं पुनदिवसे पाचित्तियं जनेतीति इदं वुत्तं. अथ मतं ‘‘यदग्गेनेत्थ आमिसानपेक्खता न लब्भति. तदग्गेन पटिग्गहणानपेक्खापि न लब्भती’’ति. तथा सति यत्थ आमिसापेक्खा अत्थि, तत्थ पटिग्गहणापेक्खापि न विगच्छतीति आपन्नं, एवञ्च पटिग्गहणे अनपेक्खविस्सज्जनं विसुं न वत्तब्बं सिया. अट्ठकथायञ्चेतम्पि पटिग्गहणविजहनकारणत्तेन अभिमतं सिया, इदं सुट्ठुतरं कत्वा विसुं वत्तब्बं चीवरापेक्खाय वत्तमानायपि पच्चुद्धारेन अधिट्ठानविजहनं विय. एतस्मिञ्च उपाये सति गण्ठिकाहतपत्तेसु अवट्टनता नाम न सियाति वुत्तोवायमत्थो. तस्मा यं वुत्तं सारत्थदीपनियं ‘‘यं परस्स परिच्चजित्वा अदिन्नम्पि सचे पटिग्गहणे निरपेक्खनिस्सज्जनेन विजहितपटिग्गहणं होति, तम्पि दुतियदिवसे वट्टती’’तिआदि (सारत्थ. टी. पाचित्तियकण्ड ३.२५२-२५३), तं न सारतो पच्चेतब्बं.

पकतिआमिसेति ओदनादिकप्पिययावकालिके. द्वेति पुरेभत्तं पटिग्गहितं यामकालिकं पुरेभत्तं सामिसेन मुखेन भुञ्जतो सन्निधिपच्चया एकं, यामकालिकसंसट्ठताय यावकालिकत्तभजनेन अनतिरित्तपच्चया एकन्ति द्वे पाचित्तियानि. विकप्पद्वयेति सामिसनिरामिसपक्खद्वये. थुल्लच्चयञ्च दुक्कटञ्चाति मनुस्समंसे थुल्लच्चयं, सेसेसु दुक्कटं. यावकालिकयामकालिकता, सन्निधिभावो, तस्स अज्झोहरणन्ति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि.

सन्निधिकारकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.