१. मुसावादवग्गो

१. मुसावादसिक्खापदवण्णना

१. मुसावादवग्गस्स पठमसिक्खापदे खुद्दकानन्ति एत्थ ‘‘खुद्दक-सद्दो बहु-सद्दपरियायो’’ति वदन्ति. तत्थाति तेसु वग्गेसु, खुद्दकेसु वा. ‘‘जानितब्बतो’’ति हेतुनो विपक्खेपि निब्बाने वत्तनतो अनेकन्तिकत्ते परेहि वुत्ते ‘‘न मया अयं हेतु वुत्तो’’ति तं कारणं पटिच्छादेतुं पुन ‘‘जातिधम्मतोति मया वुत्त’’न्तिआदीनि वदति. ‘‘सम्पजान’’न्ति वत्तब्बे अनुनासिकलोपेन निद्देसोति आह ‘‘जानन्तो’’ति.

२. सम्पजानमुसावादेति अत्तना वुच्चमानस्स अत्थस्स वितथभावं पुब्बेपि जानित्वा, वचनक्खणे च जानन्तस्स मुसावादभणने. तेनाह ‘‘जानित्वा’’तिआदि. मुसावादेति च निमित्तत्थे भुम्मं, तस्मा मुसाभणननिमित्तं पाचित्तियन्ति एवमेत्थ, इतो परेसुपि ईदिसेसु अत्थो वेदितब्बो.

३. वदन्ति एतायाति वाचाति आह ‘‘मिच्छा’’तिआदि. ‘‘धनुना विज्झती’’तिआदीसु विय ‘‘चक्खुना दिट्ठ’’न्ति पाकटवसेन वुत्तन्ति आह ‘‘ओळारिकेना’’ति.

११. गतो भविस्सतीति एत्थापि सन्निट्ठानतो वुत्तत्ता मुसावादो जातो. आपत्तिन्ति पाचित्तियापत्तिं, न दुब्भासितं. जातिआदीहि दसहि अक्कोसवत्थूहि परं दवा वदन्तस्स हि तं होति. चारेसुन्ति उपनेसुं. वत्थुविपरीतता, विसंवादनपुरेक्खारता, यमत्थं वत्थुकामो, तस्स पुग्गलस्स विञ्ञापनपयोगो चाति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि. वत्थुविपरीतताय हि असति विसंवादनपुरेक्खारताय विञ्ञापितेपि मुसावादो न होति, दुक्कटमत्तमेव होति. तस्मा सापि अङ्गमेवाति गहेतब्बं. उत्तरिमनुस्सधम्मारोचनत्थं मुसा भणन्तस्स पाराजिकं, परियायेन थुल्लच्चयं, अमूलकेन पाराजिकेन अनुद्धंसनत्थं सङ्घादिसेसो, सङ्घादिसेसेनानुद्धंसनओमसवादादीसु पाचित्तियं, अनुपसम्पन्नेसु दुक्कटं, उक्कट्ठहीनजातिआदीहि दवा अक्कोसन्तस्स दुब्भासितं, केवलं मुसा भणन्तस्स इध पाचित्तियं वुत्तं.

मुसावादसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

२. ओमसवादसिक्खापदवण्णना

१३. दुतिये पुब्बे पतिट्ठितारप्पदेसं पुन अरे पत्तेति पठमं भूमियं पतिट्ठितनेमिप्पदेसे परिवत्तेत्वा पुन भूमियं पतिट्ठितेति अत्थो.

१५. पुब्बेति अट्ठुप्पत्तियं. पुप्फछड्डका नाम गब्भमलादिहारका. तच्छककम्मन्ति पासाणकोट्टनादिवड्ढकीकम्मं. हत्थमुद्दागणनाति अङ्गुलिसङ्कोचनेनेव गणना. अच्छिद्दकगणना नाम एकट्ठानदसट्ठानादीसु सारियो ठपेत्वा अनुक्कमेन गणना. आदि-सद्देन सङ्कलनपटउप्पादनवोक्लनभागहारादिवसेन पवत्ता पिण्डगणना गहिता. यस्स सा पगुणा, सो रुक्खम्पि दिस्वा ‘‘एत्तकानि एत्थ पण्णानी’’ति जानाति. यभ-मेथुनेति वचनतो आह ‘‘य-कार-भ-कारे’’तिआदि.

१६. न पुरिमेनाति मुसावादसिक्खापदेन. सोपि आपत्तियाति उपसग्गादिविसिट्ठेहिपि वदन्तो पाचित्तियापत्तियाव कारेतब्बो.

२६. दुब्भासितन्ति सामञ्ञतो वुत्तत्ता पाळियं अनागतेहिपि परम्मुखा वदन्तस्सपि दुब्भासितमेवाति आचरिया वदन्ति ततो लामकापत्तिया अभावा, अनापत्तियापेत्थ भवितुं अयुत्तत्ता. सब्बसत्ताति एत्थ वचनत्थविदूहि तिरच्छानादयोपि गहिता.

३५. अनुसासनीपुरेक्खारताय वा पापगरहिताय वा वदन्तानं चित्तस्स लहुपरिवत्तिभावतो अन्तरन्तरा कोपे उप्पन्नेपि अनापत्ति. कायविकारमत्तेनपि ओमसनसम्भवतो ‘‘तिसमुट्ठानं, कायकम्म’’न्ति च वुत्तं. परिवारे पन ‘‘चतुत्थेन आपत्तिसमुट्ठानेन…पे… दुब्भासितं आपज्जेय्याति. न हीति वत्तब्ब’’न्तिआदिना (परि. २७६) इतरानि समुट्ठानानि पटिक्खिपित्वा पञ्चमस्सेव वुत्तत्ता आह ‘‘दुब्भासितापत्ति पनेत्थ वाचाचित्ततो समुट्ठाती’’ति. दवकम्यताय हि कायवाचाचित्तेहि ओमसन्तस्सपि वाचाचित्तमेव आपत्तिया अङ्गं होति, न पन कायो विज्जमानोपि धम्मदेसनापत्ति विय केवलं कायविकारेनेव. ओमसन्तस्स पन किञ्चापि इध दुब्भासितापत्तिया अनापत्ति, अथ खो कायकीळापटिक्खेपसिक्खापदेन दुक्कटमेवाति दट्ठब्बं. उपसम्पन्नं जातिआदीहि अनञ्ञापदेसेन अक्कोसनं, तस्स जाननं, अत्थपुरेक्खारतादीनं अभावोति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि.

ओमसवादसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

३. पेसुञ्ञसिक्खापदवण्णना

३६. ततिये भण्डनं जातं एतेसन्ति भण्डनजाता. पिसतीति पिसुणा, वाचा, समग्गे भिन्ने करोतीति अत्थो. ताय वाचाय समन्नागतो पिसुणो, तस्स कम्मं पेसुञ्ञन्ति एवमेत्थ अत्थो वेदितब्बो.

इधापि जातिआदीहि दसहि वत्थूहि पेसुञ्ञं उपसंहरन्तस्सेव पाचित्तियं, इतरेहि अक्कोसवत्थूहि दुक्कटं. अनक्कोसवत्थूहि पन उपसंहरन्तस्स दुक्कटमेवाति वदन्ति. जातिआदीहि अनञ्ञापदेसेन अक्कोसन्तस्स भिक्खुनो सुत्वा भिक्खुस्स उपसंहरणं, पियकम्यताभेदाधिप्पायेसु अञ्ञतरता, तस्स विजाननाति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि.

पेसुञ्ञसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

४. पदसोधम्मसिक्खापदवण्णना

४५. चतुत्थे पुरिमब्यञ्जनेन सदिसन्ति ‘‘रूपं अनिच्च’’न्ति एत्थ अनिच्च-सद्देन सदिसं ‘‘वेदना अनिच्चा’’ति एत्थ अनिच्च-सद्दं वदति. अक्खरसमूहोति अविभत्तिको वुत्तो. पदन्ति विभत्तिअन्तं वुत्तं.

एकं पदन्ति गाथापदमेव सन्धाय वदति. पदगणनायाति गाथापदगणनाय. अपापुणित्वाति सद्धिं अकथेत्वा. एतेन गाथाय पच्छिमपादे वुच्चमाने सामणेरो पठमपादादिं वदति, आपत्तियेव, तस्मिं निस्सद्दे एव इतरेन वत्तब्बन्ति दस्सेति.

अट्ठकथानिस्सितोति सङ्गीतित्तयारुळ्हं पोराणट्ठकथं सन्धाय वदति. इदानिपि ‘‘यथापि दीपिको नाम, निलीयित्वा गण्हते मिगे’’ति (मि. प. ६.१.५; विसुद्धि. १.२१७; दी. नि. अट्ठ. २.३७४; म. नि. अट्ठ. १.१०७; पारा. अट्ठ. २.१६५; पटि. म. अट्ठ. २.१.१६३) एवमादिकं अट्ठकथावचनं अत्थेव, बुद्धघोसाचरियादीहि पोराणट्ठकथानयेन वुत्तम्पि इध सङ्गहेतब्बन्ति वदन्ति. पाळिनिस्सितोति उदानवग्गसङ्गहादिको. विवट्टूपनिस्सितन्ति निब्बाननिस्सितं. थेरस्साति नागसेनत्थेरस्स. मग्गकथादीनि पकरणानि.

४६. पाळियं अक्खरायातिआदि लिङ्गविपल्लासेन वुत्तं, अक्खरेनातिआदिना अत्थो गहेतब्बो.

४८. उपचारं मुञ्चित्वाति परिसाय द्वादसहत्थं मुञ्चित्वा एकतो ठितस्स वा निसिन्नस्स वा अनुपसम्पन्नस्स अकथेत्वा अञ्ञे उद्दिस्स भणन्तस्सापि अनापत्ति. सचे पन दूरे निसिन्नम्पि उद्दिस्स भणति, आपत्ति एव. ओपातेतीति सद्धिं कथेति. अनुपसम्पन्नता, वुत्तलक्खणधम्मं पदसो वाचनता, एकतो भणनञ्चाति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि.

पदसोधम्मसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

५. सहसेय्यसिक्खापदवण्णना

५०-५१. पञ्चमे तत्रिदं निदस्सनन्ति सेसो. दिरत्ततिरत्तन्ति एत्थ दिरत्तग्गहणं वचनालङ्कारत्थं, निरन्तरं तिस्सोव रत्तियो वसित्वा चतुत्थदिवसादीसु सयन्तस्सेव आपत्ति, न एकन्तरिकादिवसेन सयन्तस्साति दस्सनत्थम्पीति दट्ठब्बं. दिरत्तविसिट्ठञ्हि तिरत्तं वुच्चमानं, तेन अनन्तरिकमेव तिरत्तं दीपेतीति. पञ्चहि छदनेहीति इट्ठकसिलासुधातिणपण्णेहि. वाचुग्गतवसेनाति पगुणवसेन. दियड्ढहत्थुब्बेधो वड्ढकीहत्थेन गहेतब्बो. एकूपचारो एकेन मग्गेन पविसित्वा अब्भोकासं अनुक्कमित्वा सब्बत्थ अनुपरिगमनयोग्गो, एतं बहुद्वारम्पि एकूपचारोव. तत्थ पन कुट्टादीहि रुन्धित्वा विसुं द्वारं योजेन्ति, नानूपचारो होति. सचे पन रुन्धति एव, विसुं द्वारं न योजेन्ति, ‘‘एतम्पि एकूपचारमेव मत्तिकादीहि पिहितद्वारो विय गब्भो’’ति गहेतब्बं. अञ्ञथा गब्भे पविसित्वा पमुखादीसु निपन्नानुपसम्पन्नेहि सहसेय्यापरिमुत्तिया गब्भद्वारं मत्तिकादीहि पिदहापेत्वा उट्ठिते अरुणे विवरापेन्तस्सपि अनापत्ति भवेय्याति.

तेसं पयोगे पयोगे भिक्खुस्स आपत्तीति एत्थ केचि ‘‘अनुट्ठहनेन अकिरियसमुट्ठाना आपत्ति वुत्ता तस्मिं खणे सयन्तस्स किरियाभावा. इदञ्हि सिक्खापदं सिया किरियाय समुट्ठाति, सिया अकिरियाय समुट्ठाति. किरियासमुट्ठानता चस्स तब्बहुलवसेन वुत्ताति वदति. यथा चेतं, एवं दिवासयनम्पि. अनुट्ठहनेन, हि द्वारासंवरणेन चेतं अकिरियसमउट्ठानम्पि होती’’ति वदन्ति. इदञ्च युत्तं विय दिस्सति, वीमंसित्वा गहेतब्बं.

‘‘उपरिमतलेन सद्धिं असम्बद्धभित्तिकस्सा’’ति इदं सम्बद्धभित्तिके वत्तब्बमेव नत्थीति दस्सनत्थं वुत्तं. उपरिमतले सयितस्स सङ्का एव नत्थीति ‘‘हेट्ठापासादे’’तिआदि वुत्तं. नानूपचारेति बहि निस्सेणिया आरोहणीये.

सभासङ्खेपेनाति सभाकारेन. ‘‘अड्ढकुट्टके’’ति इमिना सण्ठानं दस्सेति. यत्थ तीसु द्वीसु वा पस्सेसु भित्तियो बद्धा, छदनं वा असम्पत्ता अड्ढभित्ति, इदं अड्ढकुट्टकं नाम. वाळसङ्घाटो नाम परिक्खेपस्स अन्तो थम्भादीनं उपरि वाळरूपेहि कतसङ्घाटो. परिक्खेपस्स बहिगतेति एत्थ यस्मिं पस्से परिक्खेपो नत्थि, तत्थ सचे भूमितो वत्थु उच्चं होति, उभतो उच्चवत्थुतो हेट्ठा भूमियं निब्बकोसब्भन्तरेपि अनापत्ति एव तत्थ सेनासनवोहाराभावतो. अथ वत्थु नीचं भूमिसममेव सेनासनस्स हेट्ठिमतले तिट्ठति, तत्थ परिक्खेपरहितदिसाय निब्बकोसब्भन्तरे सब्बत्थ आपत्ति होति, परिच्छेदाभावतो परिक्खेपस्स बहि एव अनापत्तीति दट्ठब्बं. परिमण्डलं वातिआदि मज्झे उदकपतनत्थाय आकासङ्गणवन्तं सेनासनं सन्धाय वुत्तं. तत्थ अपरिच्छिन्नगब्भूपचारेति एकेकगब्भस्स द्वीसु पस्सेसु पमुखेन गमनं परिच्छिन्दित्वा दियड्ढहत्थुब्बेधतो अनूनं कुट्टं कत्वा आकासङ्गणेन पवेसं करोन्ति, एवं अकतोति अत्थो. गब्भपरिक्खेपोति चतुरस्सपासादादीसु समन्ता ठितगब्भभित्तियो सन्धाय वुत्तं.

पाटेक्कसन्निवेसाति एकेकदिसाय गब्भपाळियो इतरदिसासु गब्भपाळीनं अभावेन, भावेपि वा अञ्ञमञ्ञभित्तिच्छदनेहि असम्बन्धताय पाटेक्कसन्निवेसा नाम वुच्चति. तं…पे… सन्धाय वुत्तन्ति तत्थ पाचित्तियेन अनापत्तीति वुत्तं, न दुक्कटेन. तादिसाय हि गब्भपाळिया पमुखं तीसु दिसासु भित्तीनं अभावेन एकदिसाय गब्भभित्तिमत्तेन सब्बच्छन्नं चूळपरिच्छन्नं नाम होति. तस्मा दुक्कटमेव. यदि पन तस्स पमुखस्स इतरदिसासुपि एकिस्सं, सब्बासु वा भित्तिं करोन्ति, तदा सब्बच्छन्नउपड्ढपरिच्छन्नादिभावतो पाचित्तियमेव होतीति दट्ठब्बं. भूमियं विना जगतिया पमुखं सन्धायाति एत्थ उच्चवत्थुं अकत्वा भूमियं कतगेहस्स पमुखं सन्धाय अपरिक्खित्ते पाचित्तियेन अनापत्तीति इदं कथितं. उच्चवत्थुकं चे पमुखं होति, तेन वत्थुना परिक्खित्तसङ्ख्यमेव पमुखं गच्छतीति अधिप्पायो. तत्थाति अन्धकट्ठकथायं. जगतिया पमाणं वत्वाति पकतिभूमिया निपन्नो यथा जगतिया उपरि सयितं न पस्सति, एवं उच्चातिउच्चवत्थुस्स उब्बेधप्पमाणं वत्वा. एकदिसाय उजुकमेव दीघं कत्वा सन्निवेसितो पासादो एकसालसन्निवेसो. द्वीसु, तीसु वा चतूसुपि वा दिसासु सिङ्घाटकसण्ठानादिवसेन कता द्विसालादिसन्निवेसा वेदितब्बा. सालप्पभेददीपनमेव चेत्थ पुरिमतो विसेसोति. परिक्खेपो विद्धस्तोति पमुखस्स परिक्खेपं सन्धाय वदति.

५३. उपड्ढच्छन्नउपड्ढपरिच्छन्नं सेनासनं दुक्कटस्स आदिं वत्वा पाळियं दस्सितत्ता ततो अधिकं सब्बच्छन्नउपड्ढपरिच्छन्नादिकम्पि सब्बं पाळियं अवुत्तम्पि पाचित्तियस्सेव वत्थुभावेन दस्सितं सिक्खापदस्स पण्णत्तिवज्जत्ता, गरुके ठातब्बतो चाति वेदितब्बं. सत्त पाचित्तियानीति पाळियं वुत्तपाचित्तियद्वयं सामञ्ञतो एकत्तेन गहेत्वा वुत्तं.

५४. पाळियं ‘‘ततियाय रत्तिया पुरारुणा निक्खमित्वा पुन वसती’’ति इदं उक्कट्ठवसेन वुत्तं, अनिक्खमित्वा पन पुरारुणा उट्ठहित्वा अन्तोछदने निसिन्नस्सापि पुनदिवसे सहसेय्येन अनापत्ति एव. सेनम्बमण्डपवण्णं होतीति सीहळदीपे किर उच्चवत्थुको सब्बच्छन्नो सब्बअपरिच्छन्नो एवंनामको सन्निपातमण्डपो अत्थि, तं सन्धायेतं वुत्तं. एत्थ चतुत्थभागो चूळकं, द्वे भागा उपड्ढं, तीसु भागेसु द्वे भागा येभुय्यन्ति इमिना नयेन चूळकच्छन्नपरिच्छन्नतादीनि वेदितब्बानि. पाचित्तियवत्थुकसेनासनं, तत्थ अनुपसम्पन्नेन सह निपज्जनं, चतुत्थदिवसे सूरियत्थङ्गमनन्ति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि.

सहसेय्यसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

६. दुतियसहसेय्यसिक्खापदवण्णना

५५. छट्ठे मातुगामेन सद्धिं चतुत्थदिवसे सयन्तस्सापि इमिना सिक्खापदेन एकाव आपत्ति. केचि पन पुरिमसिक्खापदेनापीति द्वे आपत्तियो वदन्ति, तं न युत्तं ‘‘अनुपसम्पन्नेना’’ति अनित्थिलिङ्गेन वुत्तत्ता नपुंसकेन पन चतुत्थदिवसे सयन्तस्स सदुक्कटपाचित्तियं वत्तुं युत्तं. किञ्चापेत्थ पाळियं पण्डकवसेनेव दुक्कटं वुत्तं, तदनुलोमिका पन पुरिसउभतोब्यञ्जनकेन सह सयन्तस्स इमिना दुक्कटं, पुरिमेन चतुत्थदिवसे सदुक्कटपाचित्तियं. इत्थिउभतोब्यञ्जनको इत्थिगतिकोवाति अयं अम्हाकं खन्ति. मतित्थिया अनापत्तीति वदन्ति. पाचित्तियवत्थुकसेनासनं, तत्थ मातुगामेन सद्धिं निपज्जनं, सूरियत्थङ्गमनन्ति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि.

दुतियसहसेय्यसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

७. धम्मदेसनासिक्खापदवण्णना

६०. सत्तमे न यक्खेनातिआदीनं ‘‘अञ्ञत्र विञ्ञुना’’ति इमिना सम्बन्धो. अञ्ञत्र विञ्ञुना पुरिसविग्गहेन, न यक्खादिनापीति एवमत्थो गहेतब्बोति अधिप्पायो. तादिसेनपि हि सह ठिताय देसेतुं न वट्टति. तंतंदेसभासाय अत्थं यथारुचि वट्टति एव.

इरियापथापरिवत्तनं, पुरिसं वा द्वादसहत्थूपचारे अपक्कोसापनं एत्थ अकिरिया. वुत्तलक्खणस्स धम्मस्स छन्नं वाचानं उपरि देसना, वुत्तलक्खणो मातुगामो, इरियापथपअवत्तनाभावो, विञ्ञूपुरिसाभावो, अपञ्हविस्सज्जनाति इमानेत्थ पञ्च अङ्गानि.

धम्मदेसनासिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

८. भूतारोचनसिक्खापदवण्णना

७७. अट्ठमे अन्तराति परिनिब्बानकालतो पुब्बेपि. अतिकड्ढियमानेनाति ‘‘वदथ, भन्ते, किं तुम्हेहि अधिगत’’न्ति एवं निप्पीळियमानेन अतिबद्धियमानेन. तथारूपे पच्चये सति वत्तब्बमेव. सुतपरियत्तिसीलगुणन्ति एत्थ अत्थकुसलता सुतगुणो, पाळिपाठकुसलता परियत्तिगुणोति दट्ठब्बं. ‘‘चित्तक्खेपस्स वा अभावा’’ति इमिना खित्तचित्तवेदनाट्टतापि अरियानं नत्थीति दस्सेति.

पुब्बे अवुत्तेहीति चतुत्थपाराजिके अवुत्तेहि. इदञ्च सिक्खापदं पण्णत्तिअजआननवसेन एकन्ततो अचित्तकसमुट्ठानमेव होति अरियानं पण्णत्तिवीतिक्कमाभावा. झानलाभीनञ्च सत्थु आणावीतिक्कमपटिघचित्तस्स झानपरिहानतो भूतारोचनं न सम्भवति. उत्तरिमनुस्सधम्मस्स भूतता, अनुपसम्पन्नस्स आरोचनं, तङ्खणविजानना, अनञ्ञापदेसोति इमानेत्थ चत्तारि अङ्गानि.

भूतारोचनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

९. दुट्ठुल्लारोचनसिक्खापदवण्णना

७८. नवमे तत्थ भवेय्याति तत्थ कस्सचि मति एवं भवेय्य. अट्ठकथावचनमेव उपपत्तितो दळ्हं कत्वा पतिट्ठपेन्तो ‘‘इमिनापि चेत’’न्तिआदिमाह.

८२. आदितो पञ्च सिक्खापदानीति पाणातिपातादीनि पञ्च. सेसानीति विकालभोजनादीनि. सुक्कविस्सट्ठिआदि अज्झाचारोव. अन्तिमवत्थुं अनज्झापन्नस्स भिक्खुनो सवत्थुको सङ्घादिसेसो, अनुपसम्पन्नस्स आरोचनं, भिक्खुसम्मुतिया अभावोति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि.

दुट्ठुल्लारोचनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

१०. पथवीखणनसिक्खापदवण्णना

८६. दसमे अप्पपंसुमत्तिकाय पथविया अनापत्तिवत्थुभावेन वुत्तत्ता उपड्ढपंसुमत्तिकायपि पाचित्तियमेवाति गहेतब्बं. न हेतं दुक्कटवत्थूति सक्का वत्तुं जाताजातविनिमुत्ताय ततियपथविया अभावतो.

वट्टतीति इमस्मिं ठाने पोक्खरणिं खणाति ओकासस्स अनियमितत्ता वट्टति. इमं वल्लिं खणाति पथवीखणनं सन्धाय वुत्तत्ता इमिनाव सिक्खापदेन आपत्ति, न भूतगामसिक्खापदेन. उभयम्पि सन्धाय वुत्ते पन द्वेपि पाचित्तिया होन्ति. उदकपप्पटकोति उदके अन्तोभूमियं पविट्ठे तस्स उपरिभागं छादेत्वा तनुकपंसु वा मत्तिका वा पटलं हुत्वा पतमाना तिट्ठति, तस्मिं उदके सुक्खेपि तं पटलं वातेन चलमाना तिट्ठति, तं उदकपप्पटको नाम.

अकतपब्भारेति अवळञ्जनट्ठानदस्सनत्थं वुत्तं. तादिसे एव हि वम्मिकस्स सम्भवोति. मूसिकुक्करं नाम मूसिकाहि खनित्वा बहि कतपंसुरासि. अच्छदनन्तिआदिवुत्तत्ता उजुकं आकासतो पतितवस्सोदकेन ओवट्ठमेव जातपथवी होति, न छदनादीसु पतित्वा ततो पवत्तउदकेन तिन्तन्ति वेदितब्बं. मण्डपत्थम्भन्ति साखामण्डपत्थम्भं. उच्चालेत्वाति उक्खिपित्वा. ततोति पुराणसेनासनतो.

८८. महामत्तिकन्ति भित्तिलेपनं. जातपथविता, तथासञ्ञिता, खणनखणापनानं अञ्ञतरन्ति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि.

पथवीखणनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

निट्ठितो मुसावादवग्गो पठमो.