सेदमोचनगाथावण्णना
अविप्पवासपञ्हावण्णना
४७९. तहिन्ति तस्मिं पुग्गले. अकप्पियसम्भोगो नाम मेथुनधम्मादि. ‘‘वरसेनासनरक्खणत्थाय विस्सज्जेत्वा परिभुञ्जितुं वट्टती’’ति गरुभण्डविनिच्छये वुत्तो. एकादसावन्दिये पण्डकादयो एकादस. उपेति सपरिसं. न जीवति निम्मितरूपत्ता. ‘‘उब्भक्खकेन वदामी’’ति इमिना मुखे मेथुनधम्माभावं दीपेति. अधोनाभिविवज्जनेन वच्चमग्गप्पस्सावमग्गेसु. गामन्तरपरियापन्नं नदिपारं ओक्कन्तभिक्खुनिं सन्धायाति भिक्खुनिया गामापरियापन्नपरतीरे नदिसमीपमेव सन्धाय वुत्ता. तत्थ परतीरे गामूपचारो एकलेड्डुपातो नदिपरियन्तेन परिच्छिन्नो, तस्मा परतीरे रतनमत्तम्पि अरञ्ञं न अत्थि, तञ्च तिणादीहि पटिच्छन्नत्ता दस्सनूपचारविरहितं करोति. तत्थ अत्तनो गामे आपत्ति नत्थि. परतीरे पन एकलेड्डुपातसङ्खाते गामूपचारेयेव पदं ठपेति. अन्तरे अभिधम्मवसेन अरञ्ञभूतं सकगामं अतिक्कमति नाम, तस्मा गणम्हा ओहीयना च होतीति ञातब्बं. एत्तावतापि सन्तोसमकत्वा विचारेत्वा गहेतब्बं. भिक्खूनं सन्तिके उपसम्पन्ना पञ्चसता महापजापतिप्पमुखा. महापजापतिपि हि आनन्दत्थेरेन दिन्नओवादस्स पटिग्गहितत्ता भिक्खूनं सन्तिके उपसम्पन्ना नाम.
पाराजिकादिपञ्हावण्णना
४८०. ‘‘दुस्सकुटिं सन्धाया’’ति सह दुस्सेन वीतिक्कमनस्स सक्कुणेय्यताय वुत्तं. लिङ्गपरिवत्ते पटिग्गहणस्स विजहनतो सामं गहेत्वा भुञ्जितुं न वट्टति. काकऊहदनं वाति काकेन ऊहदनं वा. ‘‘तयो पुरिसेपि उपगन्त्वा’’ति पाठसेसो.
पाचित्तियादिपञ्हावण्णना
४८१. मेथुनधम्मपच्चया नाम कायसंसग्गो. तंहेतु मेथुनधम्मस्स पुब्बभागभूतं कायसंसग्गं वायामन्तियाति अट्ठवत्थुपूरणं सन्धाय. परिभोगप्पच्चयाति परिभोगकारणा. तस्माति यस्मा परिभोगप्पच्चया आपज्जति, तस्मा भोजनपरियोसाने होतीति अत्थो. पोराणपोत्थकेसु ‘‘तस्सा’’ति पाठो. ‘‘कारणवचनं सुन्दरं भोजनपरिच्छेददस्सनतो’’ति वदन्ति.
सेदमोचनगाथावण्णना निट्ठिता.