१०. कोसम्बकक्खन्धकवण्णना

कोसम्बकविवादकथावण्णना

४५१. सुत्तन्तिकोति एत्थ किञ्चापि ‘‘विनयधरो मातिकाधरो’’ति वुत्तं, उभतोविभङ्गं पन सन्धाय वुत्तं, न खन्धकभाणको होति. आवुसो एत्थ आपत्तीति वचनं उपादाय ‘‘सो तस्सा आपत्तिया आपत्तिदिट्ठि होती’’ति वुच्चति. पच्छा विनयधरो ‘‘वत्थुम्हि सति पमाणं, न पञ्ञत्तिय’’न्ति सतिं पटिलभित्वा तस्सा आपत्तिया आपत्तिदिट्ठि अहोसि, तेन वुत्तं अन्ते ‘‘अञ्ञे भिक्खू तस्सा आपत्तिया आपत्तिदिट्ठिनो होन्ती’’ति.

४५५. ‘‘यथा मया ञत्ती’’ति लिखन्ति ‘‘पञ्ञत्ता’’ति एकवचनत्ता.

दीघावुवत्थुकथावण्णना

४५८. ‘‘भूतपुब्बं, भिक्खवे, बाराणसियं ब्रह्मदत्तो’’ति लिखन्ति. पुराणपोत्थकेसु ‘‘बाराणसिय’’न्ति नत्थि, ‘‘नत्थिभावोव सुन्दरो’’ति वदन्ति.

पालिलेय्यकगमनकथावण्णना

४६७. रक्खितवनसण्डेति सङ्गीतित्थेरेहि सुविञ्ञेय्यं कत्वा वुत्तं. ‘‘पालिलेय्योति गामो, तस्स वसेना’’तिपि वदन्ति, तं धम्मपदट्ठकथाय न विरुज्झति.

अट्ठारसवत्थुकथावण्णना

४७३. न त्वेव…पे… पटिबाहितब्बन्ति वदामीति एत्थ सेनासनारहस्स यो सेनासनं पटिबाहति, तस्सेव आपत्ति दुक्कटस्स. ‘‘कलहकारकादीनमेत्थ ओकासो नत्थीतिआदिकं सङ्घस्स कतिकं वत्वा तं न पञ्ञापेन्तस्स वा ‘अहं बुद्धो’ति पसय्ह अत्तना अत्तनो पञ्ञापेत्वा गण्हन्तं ‘युत्तिया गण्हथा’ति वत्वा वारेन्तस्स वा दोसो नत्थि. इध कलहवूपसमनत्थं आगतानं कोसम्बिकानम्पि ‘यथावुड्ढ’न्ति अवत्वा ‘विवित्ते असति विवित्तं कत्वापि दातब्ब’न्ति वुत्तत्ता विवित्तं कत्वा देन्तं पटिबाहेन्तस्सेव आपत्तीति किर अयमत्थो पारिवासिकादीनं विहारपरियन्तदापनेन साधितब्बो’’ति लिखितं.

सङ्घसामग्गीकथावण्णना

४७५. ‘‘अथ खो ते उक्खित्तानुवत्तका भिक्खू तं उक्खित्तकं भिक्खुं ओसारेत्वा येन उक्खेपका भिक्खू…पे… तस्स वत्थुस्स वूपसमाय सङ्घसामग्गिं करोमा’’ति वचनं दुविञ्ञेय्यविनिच्छयं विनयलक्खणकुसलस्स. विज्जमाने हि कारकसङ्घे इतरो सङ्घो ओसारितुं न लभति. ओसारेन्तो चे, ते भिक्खू कारकसङ्घेन समानलद्धिकभावं पत्तत्ता तेन समानसंवासका होन्ति, ततो उक्खेपकानं छन्दं अग्गहेत्वा ओसारेन्तानं कम्मं कुप्पति, तस्मा ‘‘तेन हि, भिक्खवे, तं भिक्खुं ओसारेथा’’ति (महाव. ४७४) भगवतो वचनेन उक्खित्तानुवत्तका ओसारेसुं, उदाहु निस्सीमं गन्त्वा, उदाहु इतरेसं छन्दं गहेत्वा ओसारेसुं, ननु एतेसमञ्ञतरेनेत्थ भवितब्बं, न च पनेतं सब्बगण्ठिपदेसु विचारितं. अयं पनेत्थ तक्को –

‘‘यस्मिं वत्थुस्मिं सङ्घेन, कतकम्मस्स भिक्खुनो;

सति तस्मिं न अञ्ञस्स, पटिप्पस्सम्भनं खमं.

‘‘विरमन्ते ततो दोसो, अपि सङ्घो अकारको;

ओसारेतुं अलं यस्मा, कारको अनुलोमिको’’ति.

४७७. ‘‘अट्ठ दूतङ्गानि नाम सोता च होति, सावेता च उग्गहेता च धारेता च विञ्ञाता च विञ्ञापेता च कुसलो च सहितासहितदस्सनो च अकलहकारको चाति एतानी’’ति वुत्तं.

कोसम्बकक्खन्धकवण्णना निट्ठिता.

महावग्गस्स लीनत्थपकासना निट्ठिता.

नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स