५. समनुपस्सनासुत्तवण्णना

४७. परिपुण्णगाहवसेनाति पञ्चक्खन्धे असेसेत्वा एकज्झं ‘‘अत्ता’’ति गहणवसेन. एतेसं पञ्चन्नं उपादानक्खन्धानं अञ्ञतरं ‘‘अत्ता’’ति समनुपस्सन्ति. इतीति एवं. यस्स पुग्गलस्स अयं अत्तदिट्ठिसङ्खाता समनुपस्सना अत्थि पटिपक्खेन अविहतत्ता संविज्जति. पञ्चन्नं इन्द्रियानन्ति चक्खादीनं इन्द्रियानं.

आरम्मणन्ति कम्मविञ्ञाणस्स आरम्मणं. मानवसेन च दिट्ठिवसेन च ‘‘अस्मी’’ति गाहे सिज्झन्ते तंसहगता तण्हापि तग्गहिताव होतीति वुत्तं ‘‘तण्हामानदिट्ठिवसेन अस्मीति एवम्पिस्स होती’’ति. गहेत्वाति अहंकारवत्थुवसेन गहेत्वा. अयं अहमस्मीति अयं चक्खादिको, सुखादिको वा अहमस्मि. ‘‘रूपी अत्ता अरोगो परं मरणा’’ति एवमादिगहणवसेन पवत्तनतो वुत्तं ‘‘रूपी भविस्सन्तिआदीनि सब्बानि सस्सतमेव भजन्ती’’ति. विपस्सनाभिनिवेसतो पुब्बे यथेवाकारानि पञ्चिन्द्रियानि, अथ विपस्सनाभिनिवेसतो परं तेनेवाकारेन ठितेसु चक्खादीसु इन्द्रियेसु अविज्जा पहीयति विपस्सनं वड्ढएत्वा मग्गस्स उप्पादनेन, अथ मग्गपरम्पराय अरहत्तमग्गविज्जा उप्पज्जति. तण्हामानदिट्ठियो कम्मसम्भारभावतो. कम्मस्स…पे… एको सन्धीति हेतुफलसन्धि. पुन एको सन्धीति फलहेतुसन्धिमाह. तयो पपञ्चा अतीतो अद्धा अतीतभवअद्धानं तेसं अधिप्पेतत्ता. अनागतस्स पच्चयो दस्सितो अस्सुतवतो पुथुज्जनस्स वसेन. सुतवतो पन अरियसावकस्स वसेन वट्टस्स वूपसमो दस्सितोति.

समनुपस्सनासुत्तवण्णना निट्ठिता.