६. अच्छरासुत्तवण्णना

४६. ‘‘अच्छरागणसङ्घुट्ठ’’न्ति गाथा देवपुत्तेन येनाधिप्पायेन गायिता, सो अनुपुब्बिकथाय विना न पञ्ञायतीति तं आगमनतो पट्ठाय कथेन्तो ‘‘अयं किर देवपुत्तो’’तिआदिमाह. तत्थ सासनेति इमस्सेव सत्थुसासने. कम्माकम्मन्ति कम्मविनिच्छयं. अत्थपुरेक्खारताय अप्पकिच्चताय च सल्लहुकवुत्तिको. सयनस्स कोट्ठासोति दिवसं पुरिमयामञ्च भावनानुयोगवसेन किलन्तकायस्स समस्सासनत्थं सेय्याय उपगमनभागो अनुञ्ञातो.

अब्भन्तरेति कुच्छियं भत्तस्स परित्तताय सत्थकवाताति तिक्खभावेन सत्थका विय कन्तनका वाता. धुरस्मिंयेवाति किलेसमारेन युद्धे एव. विमुत्तायतनसीसे ठत्वा धम्मं देसेन्तो वा. उपनिस्सयमन्दताय अपरिपक्कञाणताय आसवक्खयं अप्पत्तो कालं कत्वाति योजना. उपरि ठितन्ति परिक्खारभावेन दिब्बदुस्सूपरि ठितं. तथेव अट्ठासीति ताहि तथा वुत्तेपि यथा ततो पुब्बे, तथेव अट्ठासि. सुवण्णपट्टन्ति निब्बुद्धे पटिजिनित्वा लद्धब्बसुवण्णपट्टं. वीतिक्कमस्स अकतत्ता असम्भिन्नेनेव सीलेन. यस्मा तस्मिं सत्थु सन्तिकं आगच्छन्ते तापि तेन सद्धिं आगमंसु तस्मा ‘‘अच्छरासङ्घपरिवुतो’’ति वुत्तं.

सङ्घोसितन्ति सङ्गम्म घोसितं, तत्थ तत्थ अच्छरानं गीतसद्दवसेन घोसितं. पिसाचगणं कत्वा वदति अच्छन्दरागताय. नियामचित्ततायाति सम्मत्तनियामे निन्नचित्तताय. गरुभावेनाति तासं वसे अवत्तनतो गरुट्ठानभावेन. यात्राति निब्बानं पति यात्रा. तं पन वट्टतो निग्गमनं होतीति आह ‘‘कथं निग्गमनं भविस्सती’’ति.

अतिसल्लेखतेवाति अतिविय किलेसानं सल्लेखितवुत्तिको. अकताभिनिवेसस्साति भावनमननुयुत्तस्स अनारद्धविपस्सकस्स. कारकस्साति सुगतोवादकारकस्स सम्मापटिपज्जतो. सुञ्ञताविपस्सनन्ति सुञ्ञतादीपनं विपस्सनं दुच्चरिततण्हाय दूरीकरणेन एकविहारिताय. एको मग्गो अस्साति लोकुत्तरमग्गो एव अस्स अनागतो, पुब्बभागमग्गो पन कतपरिचयोति अत्थो.

कायवङ्कादीनन्ति कायदुच्चरितादीनं अभावतो समुच्छिन्दनेन अनुपलब्भनतो. नत्थि एत्थ भयं, अस्मिं वा अधिगते पुग्गलस्स नत्थि भयन्ति अभयं नाम. संसारकन्तारं अतिक्कमित्वा निब्बानसङ्खातं खेमं अमतट्ठानं गमने सुगतसारथिना सुसज्जितयानभावतो रथो अकूजनोति अट्ठङ्गिको मग्गोव अधिप्पेतो. धम्मतो अनपेतताय अपरापरुप्पत्तिया च धम्मचक्केहि.

ओत्तप्पम्पि गहितमेव अविनाभावा. अपालम्बोति अवस्सयो. परिवारोति परिक्खारो अभिसङ्खरणतो. मग्गस्स करणट्ठाने धम्मो तप्परियापन्ना सम्मादिट्ठि. अनिच्चादिवसेनाति अनिच्चानुपस्सनादिवसेन. सोधितेसु वज्झमानेसु. भूमिलद्धवट्टन्ति भूमिलद्धसङ्खातं वट्टं. तत्थ विपस्सनाय पवत्तिट्ठानभावतो पञ्चक्खन्धा भूमि नाम, वट्टमयकम्मभावतो तत्थ उप्पज्जनारहं किलेसजातं भूमिलद्धवट्टं. परिजानमानाति परिच्छिन्दनवसेन समतिक्कमवसेन जानमाना पटिविज्झन्ती.

कस्मा देवपुत्तो सोतापत्तिफलेयेव पतिट्ठासि, ननु च सा देसना भगवता चतुमग्गप्पधानभावेन पवत्तिताति आह ‘‘यथा ही’’तिआदि.

अच्छरासुत्तवण्णना निट्ठिता.