४. नसन्तिसुत्तवण्णना
३४. कमनीयानीति कन्तानि. ततो एव एतानि इट्ठारम्मणानि सुखारम्मणानि रूपादीनि, ते पन वत्थुकामा, तदारम्मणकिलेसकामा वा. ‘‘न सन्ति कामा मनुजेसू’’ति देसनासीसमेतं, निच्छयेन कामा अनिच्चायेव. मच्चु धीयति एत्थाति मच्चुधेय्यं. न पुन आगच्छति एत्थ तं अपुनागमनं. अपुनागमनसङ्खातं निब्बानं अनुपगच्छनतो. निब्बानं हीतिआदि वुत्तस्सेवत्थस्स विवरणं. बद्धोति पटिबद्धचित्तो. पमत्तोति वोस्सग्गपमादं आपन्नो.
तण्हाछन्दतो जातं तस्स विसेसपच्चयत्ता. इच्छितं हनतीति अघं, दुक्खं. इध पन अनवसेसपरियादानवसेन पञ्चुपादानक्खन्धा दुक्खन्ति. छन्दविनया अघविनयोति हेतुनिरोधेन हि फलनिरोधो, एवं सउपादिसेसनिब्बानं वत्वा अघविनया दुक्खविनयोति अनुपादिसेसनिब्बानं वदति.
चित्रानीति किलेसकामापि वेदनादिट्ठिसम्पयोगभेदेन होन्ति, आकारभेदेन च अत्थि सविघाताविघाताति ततो विसेसेतुं ‘‘आरम्मणचित्तानी’’ति वुत्तं. सङ्कप्पितरागोति सुभादिवसेन सङ्कप्पितवत्थुम्हि रागो. किलेसकामो कामोति वुत्तो तस्सेविध विसेसतो कामभावसिद्धितो. पसूरसुत्तेन विभावेतब्बो ‘‘न ते कामा’’तिआदिना तस्स वत्थुम्हि आगतत्ता. इदानि तमत्थं सङ्खेपेनेव विभावेन्तो ‘‘पसूरपरिब्बाजको ही’’तिआदिमाह. न ते कामा यानि चित्रानि लोकेति ते चे कामा न होन्ति, यानि लोके चित्रानि रूपादिआरम्मणानि. वेदेसीति केवलं सङ्कप्परागञ्च कामं कत्वा वदेसि चे. हेहिन्तीति भवेय्युन्ति अत्थो. सुणन्तो सद्दानि मनोरमानि, सत्थापि ते हेहिति कामभोगीति पच्चेकं गाथा, इध पन संखिपित्वा दस्सिता. धीरा नाम धितिसम्पन्नाति आह ‘‘पण्डिता’’ति.
तस्साति यो पहीनकोधमानो सब्बसो संयोजनातिगो नामरूपस्मिं असज्जन्तो रागादिकिञ्चनरहितो, तस्स. मोघराजा नाम थेरो बावरीब्राह्मणस्स परिचारकानं सोळसन्नं अञ्ञतरो. यथानुसन्धिं अप्पत्तो सावसेस-अत्थो, किञ्चि वत्तब्बं अत्थीति अधिप्पायो. सब्बसो विमुत्तत्ताव देवमनुस्सा नमस्सन्ति, ये तं पटिपज्जन्ति. तेसं किं होति? किञ्चिपि न सियाति अयमेत्थ अत्थविसेसो? दसबलं सन्धायेवमाह उक्कट्ठनिद्देसेन. अनुपटिपत्तियाति पटिपत्तिं अनुगन्त्वा पटिपज्जनेन. नमस्सन्ति तं पूजेन्ति.
चतुसच्चधम्मं जानित्वाति तेन पटिविद्धं चतुसच्चधम्मं पटिविज्झित्वा. तथा च बुद्धसुबुद्धताय निब्बेमतिका होन्तीति आह ‘‘विचिकिच्छं पहाया’’ति. ततो परं पन अनुक्कमेन अग्गमग्गाधिगमेन सङ्गातिगापि होन्ति. असेक्खधम्मपारिपूरिया पसंसिया विञ्ञूनं पसंसापि होन्तीति.
नसन्तिसुत्तवण्णना निट्ठिता.