उपोसथादिपुच्छाविस्सज्जना

३३२. विस्सज्जने एवमत्थो वेदितब्बोति योजना. कायसामग्गी आदि नामाति योजना. ओसारणकिरियाति कथनकिरिया. छन्दपवारणं आहरित्वाति छन्दञ्च पवारणञ्च आहरित्वा. पवारणाकथाति ‘‘सङ्घं भन्ते पवारेमी’’तिआदिका (महाव. २१०) पवारणाकथा. तज्जनीयकम्मादीसु वत्थु नाम किं? पुग्गलो नाम कोति आह ‘‘वत्थु नामा’’तिआदि. तत्थ येन वत्थुनाति भण्डनकारकादिना येन वत्थुना करणभूतेन, हेतुभूतेन वा. येनाति पुग्गलेन कत्तुभूतेन, कतन्ति सम्बन्धो. ‘‘तस्सा तस्सा कम्मवाचाया’’ति पदं ‘‘अवसानवचन’’न्ति पदे अवयविसम्बन्धो. सब्बत्थाति सब्बेसु विस्सज्जनेसु.

इति उपोसथादिपुच्छाविस्सज्जनवण्णनाय योजना

समत्ता.

अत्थवसपकरणवण्णना

३३४. अत्थवसपकरणेति अवयविआधारो. दस अत्थवसेतिआदीसूति अवयवाधारो. यन्ति वचनं. उपरिमं उपरिमं पदन्ति ‘‘सङ्घफासुताया’’तिआदिकं उत्तरुत्तरि वुत्तं पदं. हेट्ठिमस्स हेट्ठिमस्स पदस्साति ‘‘सङ्घसुट्ठुताया’’तिआदिकस्स अधो अधो वुत्तस्स पदस्स.

यदेतं पदसतं वुत्तन्ति योजना. तत्थाति तस्मिं पदसते, निद्धारणे भुम्मं, अत्थसतन्ति अभिधेय्यसतं. धम्मसतन्तिअभिधानसतं, पाळिसतन्ति अत्थो. ‘‘अत्थसतं धम्मसत’’न्ति पदानं अत्थन्तरविकप्पं दस्सेन्तो आह ‘‘अथ वा’’तिआदि. तत्थ ये दस अत्थवसे पटिच्च पञ्ञत्तं, तेसं दसअत्थवसानन्ति योजना, ये दस अत्थवसे पुब्बे वण्णिता, तेसं दसअत्थवसानन्ति योजना. पठमपाराजिकवण्णनायं (पारा. अट्ठ. १.३९) वण्णिताति सम्बन्धो. तत्थाति ‘‘सङ्घसुट्ठुताया’’तिआदिपाठे. सुट्ठु देवाति सुट्ठु महाराज. हि यस्मा आणाबलभोगबलइस्सरियबलेहि दिब्बति, तस्मा देवोति वुच्चति. यो चाति गहट्ठो वा पब्बजितो वा, सम्पटिच्छतीति सम्बन्धो. तस्माति यस्मा हिताय सुखाय होति, तस्मा. आनिसंसं दस्सेत्वा पञ्ञपेस्सामीति सम्बन्धो. अभिभवित्वा न पञ्ञपेस्सामीति योजना. इधाति अत्थवसपकरणे. तदत्थजोतकानन्ति सोयेव अत्थो तदत्थो, तस्स जोतका तदत्थजोतका, तेसं. इदानि वेदितब्बानीति सम्बन्धो. अत्थं जोतेन्तीति अत्थजोतका, सद्दा. नीहरित्वा, नियमेत्वा वा अत्थो वुच्चते इमाहि सद्दपञ्ञत्तीहीति निरुत्तियो.

अत्थसतन्ति गाथायं अत्थवसे पकरणे अत्थसतं वेदितब्बन्तिआदिना योजना कातब्बा. इति हीति इति एव. हिसद्दो हि एवसद्दत्थो. इदन्ति ‘‘अत्थसत’’न्तिआदिवचनं, वुत्तन्ति सम्बन्धो. एतन्ति यथावुत्तं अत्थं पटिच्चाति सम्बन्धो.

इति समन्तपासादिकाय विनयसंवण्णनाय

महावग्गवण्णनाय

योजना समत्ता.