(३) पाचित्तियवण्णना
४७६. पञ्च भेसज्जानीति सब्बिआदीनि पञ्च भेसज्जानि. इमं आपत्तिन्ति सम्बन्धो. पच्छा आपन्नोति योजना.
एकं कबळन्ति एकं आलोपं, तुम्हमूलेति तुम्हं सन्तिके.
यथावत्थुकन्ति वत्थुअनुलोमं, आपत्तियो देसिताव होन्तीति योजना.
कोकालिकादीनन्तिआदिसद्देन कटमोदकतिस्सकादयो (पारा. ४१७) सङ्गण्हाति. पापिकाय दिट्ठिया अप्पटिनिस्सग्गे पाचित्तियञ्च चण्डकाळिकाय भिक्खुनिया पाचित्तियञ्चाति योजना. पयुत्तवाचापच्चयाति विञ्ञत्तिनिमित्तादीहि पकारेन युत्ताय वाचाय पच्चया. आपत्ति पाराजिकस्साति पाराजिकस्स आपज्जनं. अथवा पाराजिकस्साति अस्स भिक्खुस्स पाराजिका आपत्ति होतीति वा पाराजिका आपत्ति अस्स भवतीति वा योजना कातब्बा. इतीति इमा छ आपत्तियो आपज्जतीति योजना.
भोजनं गहेत्वा अज्झोहरमानाति सम्बन्धो. तथेवाति यथा खादने, तथेव मंसं लसुणं अज्झोहरमानाति योजना. ‘‘पणीतभोजनानी’’ति च ‘‘अकप्पियमंस’’न्ति च पदानि ‘‘अज्झोहरमाना’’ति पदेन सम्बन्धितब्बानि.
पञ्च ठानानीति पञ्च आपत्तिसङ्खातानि ठानानि. तत्थाति पञ्चसु सहधम्मिकेसु. द्विन्नन्ति भिक्खुभिक्खुनीनं. तेसन्ति सिक्खमानादीनं. पञ्चन्नमेवाति सहधम्मिकानंयेव. विनिच्छयवोहारोति विनिच्छयवचनं. इमिना चत्तारि अधिकरणानि पटिक्खिपति. अड्डकम्मं नामाति अभियुञ्जन्तानं कम्मं नाम.
‘‘सहधम्मिकान’’न्ति इमिना पञ्जन्नं विनिच्छयोति एत्थ पञ्चसरूपं दस्सेति. सोभणभावं वित्थारेन्तो आह ‘‘कतवीतिक्कमो ही’’तिआदि. अब्भुण्हसीलोति अभिनवुप्पन्नसीलो. अब्भुण्हसीलो नाम अत्थतो पाकतिकसीलोति आह ‘‘पाकतिको’’ति, पकतिसीलेन नियुत्तोति अत्थो.
‘‘कायद्वारसम्भवा’’ति इमिना कायिकाति पदस्स तद्धितभावं दस्सेति. मुखं ओलोकेतब्बन्ति एत्थ वुत्ताति सम्बन्धो.
चतुन्नं देसनाय चाति एत्थ ‘‘देसनाया’’ति पदं आदिपदलोपन्ति आह ‘‘अच्चयदेसनाया’’ति. साति अच्चयदेसना. अभिनिलीयित्वा धनुना मारेन्तीति अभिमारा.
छेज्जं होतीति एत्थ छेज्जं नाम पाराजिकापज्जनमेवाति आह ‘‘देवदत्तो विय पाराजिकं आपज्जती’’ति. इमा पन आपत्तियोति पाराजिकथुल्लच्चयापत्तियो.