११५. वजादीसु वस्सूपगमनकथा
२०३. ‘‘गोपालकानं निवासट्ठान’’न्ति इमिना गोपालका गावो विय वजे निवसन्तीति दस्सेति.
उपकट्ठसद्दो आसन्नपरियायोति आह ‘‘आसन्नाया’’ति. तत्थाति कुटिकायं. इधाति इमिस्सं कुटिकायं. अविहारत्ता ‘‘इधाति’’सामञ्ञवसेन वुत्तं. तिक्खत्तुन्ति इदं उक्कट्ठवसेन वुत्तं. हेट्ठा हि ‘‘सकिं वा द्विक्खत्तुं वा तिक्खत्तुं वा’’ति (महाव. अट्ठ. १८४) वुत्तत्ता सकिम्पि वट्टतीति दट्ठब्बं. तम्पीति सालासङ्खेपेन ठितसकटम्पि. ‘‘आलयो’’ति इमिना ‘‘इध वस्सं उपेमी’’ति वचीभेदो न कातब्बोति दस्सेति. आलयोति च सत्थे ‘‘इध वस्सं वसिस्सामी’’ति चित्तस्स अल्लीयनं. मग्गपटिपन्नेयेव सत्थेति अनादरे भुम्मवचनं. तत्थेवाति सत्थेयेव. सत्थो अतिक्कमतीति सम्बन्धो. तत्थाति पत्थितट्ठाने. विप्पकिरतीति विसुं विसुं गच्छति. सचे अगामके ठाने विप्पकिरति, पुरिमं गामं सन्निवत्तितब्बं. न अञ्ञगामं गन्तब्बं. ततोति गामतो.
उपगन्तब्बन्ति ‘‘इध वस्सं उपेमी’’ति तिक्खत्तुं वत्वा उपगन्तब्बं. तत्थेवाति समुद्देयेव. कूलन्ति तीरं. तञ्हि कुलति उदकं आवरतीति कूलन्ति वुच्चति. अयञ्चाति नावायं वस्सूपगमनभिक्खु. अनुतीरमेवाति अनुक्कमेन, अनुसारेन वा तीरमेव. अञ्ञत्थाति पठमलद्धगामतो अञ्ञस्मिं ठाने. तत्थेवाति पठमलद्धगामेयेव.
इतीतिआदि निगमनं. पवारेतुञ्च लभतीति एत्थ चसद्दो वाक्यसम्पिण्डनत्थो. पुरिमेसु च पनाति एत्थ चसद्दो ब्यतिरेकत्थो, पनसद्दो विसेसत्थजोतको. अनापत्ति होतीति अनापत्तिमत्तमेव होति.