१०७. वस्सूपनायिकानुजाननकथा

१८४. वस्सूपनायिकक्खन्धके ‘‘अननुञ्ञातो’’ति इमिना अपञ्ञत्तोति एत्थ ञाधातुया अनुजाननत्थं दस्सेति, ‘‘असंविहितो’’ति इमिना ञाधातुया ठपनत्थं. तेधाति ते इध. इधसद्दो सासनञ्च लोकञ्च देसञ्च पदपूरणञ्च उपादाय वत्तति, इध पन पदपूरणेति दस्सेन्तो आह ‘‘इधसद्दो निपातमत्तो’’ति. संहननं सङ्घातो, विनासोति अत्थो. इति इममत्थं दस्सेति ‘‘विनास’’न्ति इमिना. सकुन्तकसद्दो सकुणपरियायोति आह ‘‘सकुणा’’ति. सकुणाति च विहङ्गमा. ते हि आकासे गन्तुं सक्कोन्तीति सकुणाति वुच्चन्ति. संकसायिस्सन्तीति एत्थ ‘‘सं कसे अच्छने’’ति धातुपाठेसु (सद्दनीतिधातुमालायं १६ सकारन्तधातु) वुत्तत्ता संपुब्बो कसेधातु अच्छनत्थोति आह ‘‘वसिस्सन्ती’’ति. एकारन्तोयं धातु. निबद्धवासन्ति निच्चवासं. वस्साननामकेति वस्सानउतुनामके. वस्सानस्स चतुमासत्ता ‘‘तेमासे’’ति वुत्तं. वस्सूपनायिकाति एत्थ नीधातु गमनत्थोति आह ‘‘वस्सूपगमनानी’’ति. अपरज्जूति पुण्णमितो अपरं अहन्ति अपरज्जु, अहत्थे ज्जुपच्चयो, अत्थतो पाटिपददिवसो. अयं अपरज्जुसद्दो पठमन्तनिपातो. अस्साति आसळ्हीपुण्णमिया. असमानाधिकरणविसयो बाहिरत्थसमासोयं, अतिक्कन्ताय सतियाति योजना. अपरस्मिं दिवसेति पाटिपददिवसे. अस्साति सावणमासपुण्णमिया. तस्माति यस्मा च अपरज्जुगता, यस्मा च मासगता, तस्मा. ‘‘अनन्तरे पाटिपददिवसे’’ति इमिना पाळियं अपरज्जुगताय आसळ्हिया अनन्तरे पाटिपददिवसे पुरिमिका उपगन्तब्बाति अत्थं दस्सेति. आसळ्हियाति आसळ्हीपुण्णमिया. पच्छिमनयेपि मासगताय आसळ्हिया अनन्तरे पाटिपददिवसे पच्छिमिका उपगन्तब्बाति अत्थो दट्ठब्बो. आसळ्हियाति आसळ्हीपुण्णमिया समीपे पवत्तत्ता आसळ्हीसङ्खाताय सावणपुण्णमियाति अत्थो. पाटिपददिवसेयेव वस्सं उपगन्तब्बन्ति सम्बन्धो. सकिं वातिआदीसु वासद्दो अनियमविकप्पत्थो. निच्छारेत्वाति निच्चारेत्वा, उच्चारेत्वाति अत्थो. अफुट्ठक्खरसञ्ञोगेहि परो क्वचि फुट्ठत्तमापज्जति ‘‘निक्खमती’’तिआदीसु विय. तस्मा परस्स चकारस्स छकारं कत्वा ‘‘निच्छारेत्वा’’ति वुत्तं.