९१. सङ्घुपोसथादिकथा
१६८. ‘‘सम्मज्जित्वा’’ति पदमपेक्खित्वा सो देसोति एत्थ ‘‘उपयोगत्थे पच्चत्तवचन’’न्ति वुत्तं. एतन्ति ‘‘सो देसो सम्मज्जितब्बो’’तिआदिवचनं. तेनाति तेन हेतुना. अट्ठकथाचरिया ‘‘सम्मज्जनी…पे… वुच्चति’’ इति आहूति योजना.
सम्मज्जनीति सम्मज्जनकरणं. पदीपोति पदीपुज्जलनं. उदकन्ति उदकट्ठपनं. आसनेनाति आसनपञ्ञापनेन. ‘‘इती’’ति अज्झाहरितब्बं. उपोसथस्साति नवविधस्स उपोसथस्स पुब्बकरणन्ति सम्बन्धो. एतानीति चत्तारि कम्मानि. वुच्चतीति कथियति. इदं ‘‘एतानी’’ति कम्मस्स च ‘‘पुब्बकरण’’न्ति आकारस्स च अभेदत्ता आसन्नं आकारमपेक्खित्वा एकवचनवसेन वुत्तं. ‘‘अक्खातानी’’ति इदं पन ‘‘इमानि चत्तारी’’ति कम्ममपेक्खित्वा बहुवचनवसेन वुत्तन्ति दट्ठब्बं.
छन्दपारिसुद्धिउतुक्खानन्ति छन्दक्खानञ्च पारिसुद्धिक्खानञ्च उतुक्खानञ्च. भिक्खुगणनाति भिक्खू गणेत्वा अक्खानं. ओवादोति भिक्खुनीहि याचितस्स ओवादस्स अक्खानं. एतानीति एतानि पञ्च. पुब्बकरणतो पच्छाति पुब्बकरणस्स करणतो पच्छा. एत्थ च ‘‘पुब्बकरणतो पच्छा कत्तब्बानी’’ति इदं कत्तब्बाकारस्सेव विसेसनं, न अत्थस्स. अयं पन विसेसो – सङ्घसन्निपाततो पुब्बभागे कत्तब्बत्ता पुब्बकरणं नाम, उपोसथकरणतो पुब्बभागे कत्तब्बत्ता पुब्बकिच्चं नामाति.
उपोसथोति उपोसथदिवसो. यावतिका च भिक्खूति यत्तका भिक्खू. कम्मपत्ताति उपोसथकम्मस्स पत्ता युत्ता अनुरूपा. तावतिका भिक्खू हत्थपासं अविजहित्वा एकसीमायं ठिता च होन्तीति योजना. सभागापत्तियोति वत्थुसभागा आपत्तियो. वज्जनीयाति वज्जेतब्बा. पुग्गलाति गहट्ठादिपुग्गला. तस्मिन्ति तस्मिं उपोसथसीममाळके. एतानि चत्तारीति पाठसेसो.
आगतेहि तेहि भिक्खूहीति योजना. पन्नरसोपीति पिसद्देन न केवलं पाळियं आगतनयेनेव अधिट्ठातुं वट्टति, अथ खो ‘‘अज्ज मे उपोसथो पन्नरसो’’तिपीति दस्सेति.