३५. कम्मारभण्डुवत्थुआदिकथा
९८. तुलाधारमुण्डकोति मानभण्डधारो मुण्डको. इमिना कम्मारभण्डूति एत्थ कम्मारसद्दो तुलाधारपरियायो, भण्डुसद्दो मुण्डकपरियायोति दस्सेति. तुलाधारो हि अलङ्कारविकतिकरणत्थाय कम्मं अरति जानातीति कम्मारोति वुच्चति. मुण्डको भण्डीयति ‘‘मुण्डो’’ति परिभासीयतीति भण्डूति वुच्चति. ‘‘सुवण्णकारपुत्तो’’ति इमिना तस्स सरूपं दस्सेति. अपलोकेतुन्ति एत्थ अपपुब्बो लोकसद्दो आपुच्छनत्थोति आह ‘‘आपुच्छितु’’न्ति. ‘‘भण्डुकम्मत्थाया’’ति इमिना भण्डुकम्मायाति एत्थ तदत्थे चतुत्थीति दस्सेति. तत्राति ‘‘सङ्घं अपलोकेतु’’न्तिआदिवचने. सीमापरियापन्नेति विहारसीमाय वा उपचारसीमाय वा परियापन्ने. तत्थाति भिक्खूनं सन्निपातट्ठानं. एत्थ चाति आपुच्छने च. वत्तुं वट्टतियेवाति पञ्चसु वाक्येसु यंकिञ्चि वाक्यं कथेतुं वट्टतियेव. पिसद्देन ‘‘इमस्स मुण्डकम्मं आपुच्छामी’’ति वाक्यम्पि सङ्गण्हाति.
तेसन्ति वीसतिआदीनं भिक्खूनं. ‘‘दहरभिक्खू वा सामणेरे वा’’ति इदं आसन्नवसेन वुत्तं. गिहिम्पि पेसेत्वा आपुच्छापेतुं वट्टति. कस्मा? ‘‘पब्बज्जापेक्खं विना वा’’ति वुत्तत्ता.
पब्बाजेन्तस्स अनापत्तियेव, सुपब्बजितोति आह ‘‘पब्बाजेन्तस्सापि अनापत्ती’’ति.
आपुच्छितं पगेवाति योजना. खण्डसीमायन्ति विहारसीमाय वा उपचारसीमाय वा अब्भन्तरे ठितायं खण्डसीमायं. यो पनाति पब्बज्जापेक्खो पन. विब्भन्तको वाति नवविब्भन्तको वा. पब्बजितानं द्वङ्गुलकेसो वट्टतीति आह ‘‘द्वङ्गुलकेसो वा’’ति. द्वीहि अङ्गुलीहि अतिरित्तो केसो इमस्साति द्वङ्गुलातिरित्तकेसो. एकसिखामत्तधरोपि होतीति योजना.
१००. मारब्याधिनाति मारणाबाधो. सो हि सत्तानं मारणट्ठेन, विविधस्स च दुक्खस्स आदहट्ठेन मारब्याधीति वुच्चति. इमिना अहिवातकरोगेनाति एत्थ अहिविससदिसेन वातेन पवत्तो रोगो अहिवातकरोगोति वुच्चतीति दस्सेति. तमत्थं वित्थारेन्तो आह ‘‘यत्र ही’’तिआदि. तत्थ यत्राति यस्मिं कुले. सो रोगो तस्मिं कुले द्विपदे चतुप्पदे पठमं गण्हाति, पच्छा गेहसामिके गण्हातीति धम्मपदअट्ठकथायं (ध. प. अट्ठ. १.सामावतीवत्थु) वुत्तं. तथाति यथा अञ्ञो भित्तिं वा छदनं वा भिन्दित्वा पलायित्वा तिरोगामादिगतो वा हुत्वा मुच्चति, तथा. एत्थ च कुले पितापुत्ता मुच्चिंसूति अत्थो.
काकुड्डेपकन्ति एत्थ काके उड्डापेतीति काकुड्डेपको, काके वा उड्डापेत्वा भत्तं भुञ्जितुं सक्कोतीति काकुड्डेपकोति वचनत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘यो वामहत्थेना’’तिआदि. तत्थ उड्डापेत्वाति उद्धं आकासं गमनापेत्वा. तन्ति काकुड्डेपकं.
१०२. इत्तरसद्दो अप्पमत्तकवाचको अनिप्फन्नपाटिपदिकोति आह ‘‘अप्पमत्तको’’ति. ‘‘कतिपाहमेवा’’ति इमिना तस्स अत्थं दस्सेति.