४. चतुत्थपाराजिकसिक्खापदं

६७५. चतुत्थे मेथुनरागेन अवस्सुता नाधिप्पेता, कायसंसग्गरागेन अवस्सुतावाधिप्पेताति आह ‘‘कायसंसग्गरागेन अवस्सुता’’ति. ‘‘पुरिसपुग्गलस्सा’’तिपदं न हत्थसद्देन सम्बन्धितब्बं, गहणसद्देनेव सम्बन्धितब्बन्ति दस्सेन्तो आह ‘‘यं पुरिसपुग्गलेना’’तिआदि. तन्ति गहणं, ‘‘हत्थग्गहण’’न्ति वुत्तवचनं उपलक्खणमत्तमेवाति आह ‘‘अञ्ञम्पी’’तिआदि. तत्थ ‘‘अञ्ञम्पी’’ति हत्थगहणतो इतरम्पि. अपाराजिकक्खेत्तेति उब्भक्खके अधोजाणुमण्डले. अस्साति ‘‘हत्थग्गहण’’न्तिपदस्स. एत्थाति ‘‘असद्धम्मस्स पटिसेवनत्थाया’’तिपदे. कायसंसग्गोति कायसंसग्गो एव. तेन वुत्तं ‘‘न मेथुनधम्मो’’ति. हीति सच्चं, यस्मा वा. एत्थाति कायसंसग्गगहणे. साधकन्ति ञापकं.

तिस्सित्थियोति भुम्मत्थे चेतं उपयोगवचनं. तीसु इत्थीसूति हि अत्थो, तिस्सो इत्थियो उपगन्त्वाति वा योजेतब्बो. एसेव नयो परतोपि. यं मेथुनं अत्थि, तं न सेवेति योजना. न सेवेति च न सेवति. तिकारस्स हि एकारो. तयो पुरिसेति तीसु पुरिसेसु, ते वा उपगन्त्वा. तयो च अनरियपण्डकेति तीसु अनरियसङ्खातेसु उभतोब्यञ्जनकेसु च पण्डकेसु च, ते वा उपगन्त्वाति योजना. न चाचरे मेथुनं ब्यञ्जनस्मिन्ति अत्तनो निमित्तस्मिं मेथुनं न च आचरति. इदं अनुलोमपाराजिकं सन्धाय वुत्तं. छेज्जं सिया मेथुनधम्मपच्चयाति मेथुनधम्मकारणा छेज्जं सिया, पाराजिकं भवेय्याति अत्थो. कुसलेहीति पञ्हाविसज्जने छेकेहि, छेककामेहि वा. अयं पञ्हो अट्ठवत्थुकं सन्धाय वुत्तो.

पञ्हाविसज्जनत्थाय चिन्तेन्तानं सेदमोचनकारणत्ता ‘‘सेदमोचनगाथा’’ति वुत्ता. विरुज्झतीति ‘‘न मेथुनधम्मो’’ति वचनेन ‘‘छेज्जं सिया मेथुनधम्मपच्चया’’ति वचनं विरुज्झति, न समेतीति अत्थो. इति चे वदेय्य, न विरुज्झति. कस्मा? मेथुनधम्मस्स पुब्बभागत्ताति योजना. इमिना मेथुनधम्मस्स पुब्बभागभूतो कायसंसग्गोव उपचारेन तत्थ मेथुनधम्मसद्देन वुत्तो, न द्वयंद्वयसमापत्तीति दीपेति. हिसद्दो वित्थारजोतको. परिवारेयेव वुत्तानीति सम्बन्धो. वण्णावण्णोति सुक्कविसट्ठि. धनमनुप्पादानन्ति सञ्चरित्तं. ‘‘इमिना परियायेना’’ति इमिना लेसेन समीपूपचारेनाति अत्थो. एतेनुपायेनाति ‘‘हत्थग्गहणं सादियेय्या’’तिपदे वुत्तउपायेन. सब्बपदेसूति सब्बेसु ‘‘सङ्घाटिकण्णग्गहणं सादियेय्या’’तिआदीसु पदेसु. अपि चाति एकंसेन, विसेसं वक्खामीति अधिप्पायो. ‘‘एवंनामकं ठान’’न्ति इमिना ‘‘इत्थंनामं इमस्स ठानस्सा’’ति वचनत्थं दीपेति.

६७६. एकन्तरिकाय वाति एत्थ वासद्देन द्वन्तरिकादीनिपि सङ्गय्हन्ति. येन तेनाति येन वा तेन वा. द्वितिचतुप्पञ्चछवत्थूनि पेय्यालवसेन वा वासद्देन वा गहेतब्बानि. अपि चाति किञ्च भिय्यो, वत्तब्बविसेसं वक्खामीति अधिप्पायो. एत्थाति ‘‘आपत्तियो देसेत्वा’’ति वचने. हीति सच्चं. वुत्तन्ति परिवारे वुत्तं. तत्राति पुरिमवचनापेक्खं. देसिता आपत्ति गणनूपिकाति योजना. एकं वत्थुं आपन्ना या भिक्खुनीति योजना. धुरनिक्खेपं कत्वाति ‘‘इमञ्च वत्थुं, अञ्ञम्पि च वत्थुं नापज्जिस्सामी’’ति धुरनिक्खेपं कत्वा. या पन सउस्साहाव देसेतीति योजनाति. चतुत्थं.

साधारणाति भिक्खुनीहि साधारणा. एत्थाति ‘‘उद्दिट्ठा खो अय्यायो’’तिआदिवचने.

इति समन्तपासादिकाय विनयसंवण्णनाय

भिक्खुनिविभङ्गे पाराजिककण्डवण्णनाय योजना समत्ता.