२. रतनसिक्खापदं

५०२. दुतिये पमुस्सित्वाति सतिविप्पवासेन पमुस्सित्वा. पुण्णपत्तन्ति तुट्ठिदायं. तञ्हि मनोरथपुण्णेन पत्तब्बभागत्ता ‘‘पुण्णपत्त’’न्ति वुच्चति. तस्स सरूपं दस्सेतुं वुत्तं ‘‘सततो पञ्च कहापणा’’ति. इध पन कहापणानं पञ्चसतत्ता पञ्चवीसकहापणा अधिप्पेता. आभरणसद्दस्स अलङ्कारसद्देन परियायभावं दस्सेतुं वुत्तं ‘‘अलङ्कार’’न्ति. ‘‘महालतं नामा’’ति इमिना न यो वा सो वा अलङ्कारो, अथ खो विसेसालङ्कारोति दस्सेति. महन्तानि मालाकम्मलताकम्मानि एत्थाति महालता. लतागहणेन हि मालापि गहिता. नवहि कोटीहि अग्घं इमस्साति नवकोटिअग्घनकं, नवकोटिसङ्खातं अग्घं अरहतीति वा नवकोटिअग्घनकं.

५०४. अन्ते समीपे वसनसीलत्ता परिचारिको ‘‘अन्तेवासी’’ति वुच्चतीति आह ‘‘परिचारिको’’ति.

५०६. द्वे लेड्डुपाताति थाममज्झिमस्स पुरिसस्स द्वे लेड्डुपाता. सङ्घ…पे… नवकम्मानं अत्थाय उग्गण्हन्तस्स वा उग्गण्हापेन्तस्स वा दुक्कटन्ति योजना. अवसेसन्ति जातरूपरजततो अवसेसं. मातुकण्णपिळन्धनतालपण्णम्पीति मातुया कण्णे पिळन्धिततालपण्णम्पि, पटिसामेन्तस्साति सम्बन्धो.

‘‘कप्पियभण्डं होती’’ति इमिना अकप्पियभण्डं न वट्टतीति दस्सेति. इदन्ति भण्डं. पलिबोधो नामाति अत्तनो पलिबोधो नाम. छन्देनपीति वड्ढकीआदीनं छन्दहेतुनापि. भयेनपीति राजवल्लभानं भयहेतुनापि. बलक्कारेनाति करणं कारो, बलेन कारो बलक्कारो, तेन, बलक्कारो हुत्वा पातेत्वाति अत्थो.

तत्थाति महारामे. यत्थाति यस्मिं ठाने, सङ्का उप्पज्जतीति सम्बन्धो. महाजनसञ्चरणट्ठानेसूति बहूनं जनानं सञ्चरणसङ्खातेसु ठानेसु. नगहेतब्बस्स हेतुं दस्सेतुं वुत्तं ‘‘पलिबोधो न होती’’ति. यस्मा पलिबोधो न होति, तस्मा न गहेतब्बन्ति अधिप्पायो. एकोति एको भिक्खु पस्सतीति सम्बन्धो. ओक्कम्माति ओक्कमित्वा.

रूपसद्दो भण्डपरियायोति आह ‘‘भण्ड’’न्ति. भण्डं रूपं नामाति योजना. भण्डिकन्ति भण्डेन नियुत्तं पुटकं. गणेत्वाति गणनं कत्वा. निमित्तन्तीति एत्थ इतिसद्दो नामपरियायो. लञ्छनादि निमित्तं नामाति हि योजना. लञ्छनादीति आदिसद्देन नीलपिलोतिकादयो सङ्गण्हाति. लाखायाति जतुना.

पतिरूपा नाम इध लज्जिकुक्कुच्चकाति आह ‘‘लज्जिनो कुक्कुच्चका’’ति. थावरन्ति जङ्गमा अञ्ञं थावरं. अद्धुनोति कालस्स. समादपेत्वाति अञ्ञे समादपेत्वा. उद्दिस्स अरिया तिट्ठन्ति, एसा अरियान याचना’’ति (जा. १.७.५९) वुत्तनयेन याचित्वाति अत्थो.

५०७. रतनसम्मतन्ति मनुस्सानं उपभोगपरिभोगन्ति. दुतियं.