३. परम्परभोजनसिक्खापदं
२२१. ततिये ‘‘न खो…पे… करोन्ती’’तिपाठस्स अत्थसम्बन्धं दस्सेन्तो आह ‘‘येन नियामेना’’तिआदि. तत्थ ‘‘येन नियामेना’’तिइमिना ‘‘यथयिमे मनुस्सा’’ति एत्थ यथासद्दस्स यंसद्दत्थभावं दस्सेति. तेनाति तेन नियामेन. इमिना यथासद्दस्स नियमनिद्दिट्ठभावं दस्सेति. ‘‘ञायती’’तिइमिना किरियापाठसेसं दस्सेति. ‘‘सासनं वा दानं वा’’तिपदेहि इदंसद्दस्स अत्थं दस्सेति. बुद्धप्पमुखे सङ्घेति सम्पदानत्थे चेतानि भुम्मवचनानि, बुद्धप्पमुखस्स सङ्घस्स दानं वाति अत्थो. ‘‘परित्त’’न्तिइमिना ओरकसद्दस्स अत्थं दस्सेति. ‘‘लामक’’न्तिइमिना परित्तसद्दस्स परिवारत्थं निवत्तेति. किरो एव पतिभावे नियुत्तो किरपतिकोति अत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘किरपतिकोति एत्था’’ति आदि. सोति किरपतिको. कम्मं कारेतीति सम्बन्धो. उपचारवसेनाति वोहारवसेन, उपलक्खणवसेन, पधानवसेन वाति अत्थो. न केवलं बदरायेव, अञ्ञेपि पन बहू खादनीयभोजनीया पटियत्ताति अधिप्पायो. बदरेन मिस्सो बदरमिस्सो, बदरसाळवोति आह ‘‘बदरसाळवेना’’ति. बदरचुण्णेन मिस्सो मधुसक्खरादि ‘‘बदरसाळवो’’ति वुच्चति.
२२२. उद्धं सूरो उग्गतो अस्मिं कालेति उस्सूरोति वुत्ते अतिदिवाकालोति आह ‘‘अतिदिवा’’ति.
२२६. अयं भत्तविकप्पना नाम वट्टतीति योजना. पञ्चसु सहधम्मिकेसूति निद्धारणसमुदायो, इत्थन्नामस्साति सम्बन्धो. यदि पन सम्मुखापि विकप्पितुं वट्टति, तदा अत्तना सह ठितस्स भगवतो कस्मा न विकप्पेतीति आह ‘‘सा चाय’’न्तिआदि. सा अयं विकप्पना सङ्गहिताति सम्बन्धो. कस्मा भगवतो विकप्पेतुं न वट्टतीति आह ‘‘भगवति ही’’तिआदि. हीति सच्चं, यस्मा वा. सङ्घेन कतन्ति सम्बन्धो.
२२९. ‘‘द्वे तयो निमन्तने’’तिपदानि लिङ्गविपल्लासानीति आह ‘‘द्वे तीणि निमन्तनानी’’ति. निमन्तितब्बो एतेहीति निमन्तनानि भोजनानि भुञ्जतीति सम्बन्धो. द्वे तीणि कुलानि आकिरन्तीति योजना. सूपब्यञ्जनन्ति सूपो च ब्यञ्जनञ्च सूपब्यञ्जनं. अनापत्ति एकतो मिस्सितत्ताति अधिप्पायो. मूलनिमन्तनन्ति पठमनिमन्तनं भोजनं. अन्तोति हेट्ठा. एकम्पि कबळन्ति एकम्पि आलोपं. यथा तथा वाति येन वा तेन वा आकारेन. तत्थाति तस्मिं भोजने. रसं वाति खीरतो अञ्ञं रसं वा. येन खीररसेन अज्झोत्थतं भत्तं एकरसं होति, तं खीरं वा तं रसं वा आकिरन्तीति योजना. यंसद्दो हि उत्तरवाक्ये ठितो पुब्बवाक्ये तंसद्दं अवगमयति. खीरेन संसट्ठं भत्तं खीरभत्तं. एवं रसभत्तं. अञ्ञेपीति खीरभत्तरसभत्तदायकतो अञ्ञेपि. अनापत्ति भत्तेन अमिस्सितत्ताति अधिप्पायो. ‘‘भुञ्जन्तेना’’तिपदं ‘‘भुञ्जितु’’न्तिपदे भावकत्ता. सप्पिपायासेपीति सप्पिना च पायासेन च कते भत्तेपि.
तस्साति महाउपासकस्स. आपत्तीति च वट्टतीति च द्विन्नं अट्ठकथावादानं युत्तभावं महापच्चरिवादेन दस्सेतुं वुत्तं ‘‘महापच्चरिय’’न्तिआदि. द्वे अट्ठकथावादा हि सन्धायभासितमत्तमेव विसेसा, अत्थतो पन एका. महापच्चरियं वुत्तन्ति सम्बन्धो. एकोवाति कुम्भिया एकोव. परम्परभोजनन्ति परस्स परस्स भोजनं. निमन्तितम्हाति अहं निमन्तितो अम्हि ननूति अत्थो. आपुच्छित्वापीति महाउपासकं आपुच्छित्वापि.
सोति अनुमोदको भिक्खु. तन्ति भिक्खुं. अञ्ञोति अञ्ञतरो. किन्ति कस्मा. निमन्तितत्ताति निमन्तितभावतो.
सकलेन गामेन निमन्तितोपि एकतो हुत्वाव निमन्तितस्स कप्पति, न विसुं विसुन्ति आह ‘‘एकतो हुत्वा’’ति. पूगेपीति समादपेत्वा पुञ्ञं करोन्तानं समूहेपि. ‘‘निमन्तियमानो’’तिपदस्स निमन्तनाकारं दस्सेन्तो आह ‘‘भत्तं गण्हा’’ति. यदग्गेनाति यं अग्गेन येन कोट्ठासेनाति अत्थो. द्वीसु थेरवादेसु महासुमत्थेरवादोव युत्तोति सो पच्छा वुत्तोति. ततियं.