१. पठमपाटिदेसनीयसिक्खापद-अत्थयोजना

खुद्दकानं अनन्तरा पाटिदेसनीया ये धम्मा सङ्गीतिकारेहि ठपिता, इदानि तेसं धम्मानं अयं वण्णना भवतीति योजना.

५५२. पठमपाटिदेसनीये ताव अत्थो एवं वेदितब्बोति योजना. पटिआगमनकालेति पिण्डाय चरणट्ठानतो पक्कमित्वा, पटिनिवत्तित्वा वा आगमनकाले. सब्बेवाति एत्थ निग्गहीतलोपवसेन सन्धि होतीति आह ‘‘सब्बमेवा’’ति. ‘‘कम्पमाना’’ति इमिना पपुब्बविधधातुया कम्पनत्थं दस्सेति. अपेहीति एत्थ अपपुब्बइधातु गत्यत्थोति आह ‘‘अपगच्छा’’ति.

५५३. पटिदेसेतब्बाकारं दस्सेति अनेनाति पटिदेसेतब्बाकारदस्सनं. द्विन्नं सद्दानं परियायभावं दस्सेतुं वुत्तं ‘‘रथिकाति रच्छा’’ति. रथस्स हिता रथिका. ण्यपच्चये कते ‘‘रच्छा’’ति (मोग्गल्लाने ४.७२ सुत्ते) वुच्चति. रच्छन्तरेन अनिब्बिद्धा रच्छा ब्यूहो नामाति आह ‘‘अनिब्बिज्झित्वा’’तिआदि. ब्यूहेति सम्पिण्डेति जने अञ्ञत्थ गन्तुमपदानवसेनाति ब्यूहो. सिङ्घाटकं नाम मग्गसन्धीति आह ‘‘मग्गसमोधानट्ठान’’न्ति. सिङ्घति मग्गसमोधानं करोति एत्थाति सिङ्घाटकं. एतेसूति रथिकादीसु. एसेव नयोति दुक्कटपाटिदेसनीये अतिदिसति. हीति सच्चं. ‘‘वचनतो’’ति पदं ‘‘वेदितब्बो’’ति पदे ञापकहेतु. ददमानाय भिक्खुनिया वसेनाति योजना. एत्थाति सिक्खापदे. तस्माति यस्मा अपमाणं, तस्मा.

इदन्ति वचनं वुत्तन्ति सम्बन्धो. सम्भिन्ने एकरसे कालिकत्तयेति योजना.

५५६. ‘‘दापेती’’ति हेतुत्थकिरियाय कारितकत्तुकारितकम्मानि दस्सेतुं वुत्तं ‘‘अञ्ञातिकाय अञ्ञेन केनची’’ति. अञ्ञेनाति अत्तना अञ्ञेन. ‘‘ताय एव वा भिक्खुनिया अञ्ञेन वा केनची’’ति पदानि ‘‘पटिग्गहापेत्वा’’तिपदे कारितकम्मानीति. पठमं.