७. धम्मदेसनासिक्खापदं

६०. सत्तमे महाद्वारेति बहि ठिते महाद्वारे. आगम्म, पविसित्वा वा वसनट्ठानत्ता ओवरको आवसथो नामाति आह ‘‘ओवरकद्वारे’’ति. सुनिग्गतेनाति सुट्ठु बहि निक्खमित्वा गतेन सद्देन. ‘‘अञ्ञातु’’न्ति पदस्स ‘‘न ञातु’’न्ति अत्थं पटिक्खिपन्तो आह ‘‘आजानितु’’न्ति. इमिना नकारविकारो अइति निपातो न होति, आइति उपसग्गोति पन दस्सेति. ‘‘विञ्ञुना पुरिसेना’’ति एत्तकमेव अवत्वा ‘‘पुरिसविग्गहेना’’ति वदन्तो मनुस्सपुरिसविग्गहं गहेत्वा ठितेन यक्खेन पेतेन तिरच्छानगतेन सद्धिं ठिताय मातुगामस्स देसेतुं न वट्टतीति दस्सेति. न यक्खेनाति यक्खेन सद्धिं ठिताय मातुगामस्स देसेतुं न वट्टतीति योजना. एस नयो ‘‘न पेतेन, न तिरच्छानगतेना’’ति एत्थापि.

६६. छप्पञ्चवाचाहीति एत्थ ‘‘पञ्चा’’ति वाचासिलिट्ठवसेन वुत्तं कस्सचि पयोजनस्साभावा. तत्थाति ‘‘छप्पञ्चवाचाही’’ति पदे. एको गाथापादो एका वाचाति वदन्तो चुण्णिये विभत्यन्तं एकं पदं एका वाचा नामाति दस्सेति, अत्थजोतकपदं वा वाक्यपदं वा न गहेतब्बं. ‘‘एकं पदं पाळितो, पञ्च अट्ठकथातो’’ति इमिना ‘‘द्वे पदानि पाळितो, चत्तारि अट्ठकथातो’’तिआदिनयोपि गहेतब्बो. छपदानतिक्कमोयेव हि पमाणं. तस्मिन्ति एत्थ सति विभत्तिविपल्लासे लिङ्गस्सापि विपल्लासो होति ‘‘तस्मि’’न्ति पुल्लिङ्गेन वुत्तत्ता. सति च विभत्तिविपल्लासे ‘‘तस्सा’’ति इत्थिलिङ्गभावेन पवत्ता. ‘‘मातुगामस्सा’’ति नियतपुल्लिङ्गापेक्खनस्स असम्भवतो अत्थवसेन ‘‘एकिस्सा’’ति इत्थिलिङ्गभावेन वुत्तं. इमिना भेदलिङ्गनिस्सितो विसेसनविसेस्योपि अत्थीति दस्सेति. तुम्हाकन्ति निद्धारणसमुदायो. ‘‘सुणाथा’’ति अवत्वा आभोगोपि वट्टतीति आह ‘‘पठम’’न्तिआदि. पठमन्ति च पठममेव. तेन वुत्तं ‘‘न पच्छा’’ति. पुट्ठो हुत्वा भिक्खु कथेतीति योजनाति. सत्तमं.