१. नन्दियावट्टनयवण्णना
‘‘सब्बधम्ममूलपरियाय’’न्तिआदीसु सब्बधम्ममूलग्गहणेन मञ्ञनागहणेन च तण्हामानदिट्ठियो गहिता. मञ्ञनानम्पि हि मञ्ञना कारणन्ति दस्सितोयमत्थो. ‘‘अस्सुतवा’’तिआदिना अविज्जामानदिट्ठियो गहिता, सब्बेपि वा संकिलेसधम्मा, तथा सञ्ञाअपरिञ्ञातग्गहणेन. ‘‘खीणासवो परिक्खीणभवसञ्ञोजनो’’ति एत्थ पन आसवा सञ्ञोजनानि च सरूपतो गहितानि, तथा नन्दिग्गहणेन तण्हागहणेन च तण्हा, एवम्पेत्थ सरूपतो परियायतो च तण्हा अविज्जा तप्पक्खियधम्मा च गहिता. तत्थ तण्हाय विसेसतो रूपधम्मा अधिट्ठानं, अविज्जाय अरूपधम्मा, ते पन सब्बधम्मग्गहणेन पथवीआदिग्गहणेन च दस्सिता एव. तासं समथो विपस्सना च पटिपक्खो, तेसमेत्थ गहेतब्बाकारो हेट्ठा दस्सितो एव. समथस्स चेतोविमुत्ति फलं, विपस्सनाय पञ्ञाविमुत्ति. तथा हि ता ‘‘रागविरागा’’तिआदिना विसेसेत्वा वुच्चन्ति, इमासमेत्थ गहणं सम्मदञ्ञाविमुत्तवीतरागादिवचनेहि वेदितब्बं. तत्थ तण्हाविज्जा समुदयसच्चं, तप्पक्खियधम्मा पन तग्गहणेनेव गहिताति वेदितब्बा. तेसं अधिट्ठानभूता वुत्तप्पभेदा रूपारूपधम्मा दुक्खसच्चं, तेसं अप्पवत्ति निरोधसच्चं, निरोधपजानना पटिपदा मग्गसच्चं. तण्हागहणेन चेत्थ माया-साठेय्य-मानातिमान-मदप्पमाद-पापिच्छता-पापमित्तता-अहिरिकानोत्तप्पादिवसेन अकुसलपक्खो नेतब्बो, अविज्जागहणेन विपरीतमनसिकार-कोधूपनाह-मक्ख-पळास-इस्सा-मच्छरिय- सारम्भदोवचस्सता-भवदिट्ठि-विभवदिट्ठिआदिवसेन अकुसलपक्खो नेतब्बो, वुत्तविपरियायेन अमायाअसाठेय्यादिअविपरीतमनसिकारादिवसेन, तथा समथपक्खियानं सद्धिन्द्रियादीनं विपस्सनापक्खियानं अनिच्चसञ्ञादीनञ्च वसेन वोदानपक्खो नेतब्बोति. अयं नन्दियावट्टस्स न यस्स भूमि.