४. पदट्ठानहारवण्णना

किस्सोपि मञ्ञना सक्कायस्स पदट्ठानं, मञ्ञनानं अयोनिसोमनसिकारो पदट्ठानं, सुतद्वयविरहो अन्धपुथुज्जनभावस्स पदट्ठानं, सो अरियानं अदस्साविताय पदट्ठानं, सा अरियधम्मस्स अकोविदताय पदट्ठानं, सा अरियधम्मे अविनीतताय पदट्ठानं. ‘‘सप्पुरिसानं अदस्सावी’’ति एत्थापि एसेव नयो. सञ्ञाविपल्लासो मञ्ञनानं पदट्ठानं. सञ्ञानिदाना हि पपञ्चसङ्खाति. मञ्ञनासु च तण्हामञ्ञना इतरमञ्ञनानं पदट्ठानं ‘‘तण्हागतानं परितस्सितविप्फन्दित’’न्ति, (दी. नि. १.१०५-१०९) ‘‘तण्हापच्चया उपादान’’न्ति (म. नि. ३.१२६; महाव. १) च वचनतो, तण्हागतस्सेव च ‘‘सेय्योहमस्मि’’न्तिआदिना मानजप्पनासब्भावता. सब्बापि वा मञ्ञना सब्बासं मञ्ञनानं पदट्ठानं. ‘‘उपादानपच्चया तण्हा’’ति हि वचनतो दिट्ठिपि तण्हाय पदट्ठानं. ‘‘अहमस्मि ब्रह्मा महाब्रह्मा’’ति (दी. नि. १.४२; ३.३९) आदिवचनतो मानोपि दिट्ठिया पदट्ठानं. तथा ‘‘अस्मीति सति इत्थंस्मीति होति, एवंस्मीति होति, अञ्ञथास्मीति होती’’तिआदिवचनतो मानस्सपि तण्हाय पदट्ठानता लब्भतेव. सेक्खा धम्मा सप्पदेसतो मञ्ञनापहानस्स पदट्ठानं. असेक्खा निप्पदेसतो मञ्ञनापहानस्स पदट्ठानं. कम्मभवो च जातिया पदट्ठानं. जाति जरामरणस्स पदट्ठानं. पच्चयाकारस्स यथाभूतावबोधो सम्मासम्बोधिया पदट्ठानन्ति. अयं पदट्ठानो हारो.