३. युत्तिहारवण्णना
सक्कायस्स सब्बमञ्ञनानं मूलभावो युज्जति परिकप्पमत्तकत्ता लोकविचित्तस्स. ब्याहुसच्चद्वयरहितस्स अन्धपुथुज्जनभावो युज्जति पुथुकिलेसाभिसङ्खारजननादिसभावत्ता. यथावुत्तपुथुज्जनस्स वा वुत्तप्पकारबाहुसच्चाभावो युज्जति तस्मिं सति सब्भावतो. तत्थ अस्सुतवतो पुथुज्जनस्स अरियानं सप्पुरिसानञ्च अदस्सावितादि युज्जति अरियकरधम्मानं अरियभावस्स च तेन अदिट्ठत्ता अप्पटिपन्नत्ता च तथा तस्स पथविया ‘‘अहं पथवी, मम पथवी, परो पथवी’’ति सञ्जाननं युज्जति अहंकारममंकारानं सब्बेन सब्बं अप्पहीनत्ता. तथा सञ्जानतो चस्स पथविं कम्मादिकरणादिवसेन गहेत्वा नानप्पकारतो मञ्ञनापवत्ति युज्जति सञ्ञानिदानत्ता पपञ्चसङ्खानं. यो मञ्ञति, तस्स अपरिञ्ञातवत्थुकता युज्जति परिञ्ञाय विना मञ्ञनापहानाभावतो. ‘‘आपं आपतो सञ्जानाती’’तिआदीसुपि एसेव नयो. अपरियोसितसिक्खस्स अप्पत्तमानसता युज्जति कतकिच्चताभावतो. सेक्खस्स सतो योगक्खेमपत्थना युज्जति तदधिमुत्तभावतो. तथा तस्स पथविया अभिजानना युज्जति परिञ्ञापहानेसु मत्तसो कारिभावतो. ततो एव चस्स ‘‘मा मञ्ञी’’ति वत्तब्बता युज्जति वत्थुपरिञ्ञाय विय मञ्ञनापहानस्सपि विप्पकतभावतो. सेक्खस्स पथविया परिञ्ञेय्यता युज्जति परिञ्ञातुं सक्कुणेय्यत्ता सब्बसो अपरिञ्ञातत्ता च. ‘‘आपं आपतो’’तिआदीसुपि एसेव नयो. अरहत्तादियुत्तस्स पथवियादीनं अभिजानना मञ्ञनाभावो च युज्जति सङ्खातधम्मत्ता, सब्बसो किलेसानं पहीनत्ता, ततो एव चस्स वीतरागादिभावो ततो सम्मदेव च पटिच्चसमुप्पादस्स पटिविद्धताति. अयं युत्तिहारो.